De Europese thematische werkgroep rond landbouwverbreding (Eu Cap Network Thematic Group on Farm Diversification) onderzocht hoe landbouwbedrijven sterker en toekomstbestendiger kunnen worden door hun activiteiten uit te breiden naast de primaire landbouwproductie. Daarbij werd landbouwverbreding niet gezien als een bijkomstige nevenactiviteit, maar als een strategische keuze om landbouwbedrijven economisch, maatschappelijk en ruimtelijk te versterken, terwijl landbouwproductie de basis blijft.
De werkgroep benadrukt dat landbouwverbreding een belangrijke bijdrage kan leveren aan de leefbaarheid van plattelandsgebieden, het inkomen van landbouwers, de aantrekkelijkheid van het landbouwberoep voor jongeren en vrouwen, en de verbinding tussen landbouw en samenleving.
Belangrijkste conclusies
Een eerste belangrijke conclusie is dat landbouwverbreding een essentieel instrument is om de economische weerbaarheid van landbouwbedrijven te vergroten. Door bijkomende inkomsten te ontwikkelen via verwerking, rechtstreekse verkoop, agrotoerisme, zorglandbouw, educatie, hernieuwbare energie of andere diensten, worden bedrijven minder afhankelijk van prijsschommelingen en weersomstandigheden.
Daarnaast werd benadrukt dat landbouwverbreding niet louter een landbouwthema is. Succesvolle verbreding vraagt samenwerking tussen verschillende beleidsdomeinen zoals landbouw, economie, onderwijs, innovatie, toerisme, welzijn en regionale ontwikkeling. Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) moet daarom beter afgestemd worden op andere Europese, nationale en regionale financieringsinstrumenten.
De werkgroep stelde bovendien vast dat regelgeving en administratieve lasten vandaag vaak een rem vormen op ondernemerschap. Daarom wordt gepleit voor eenvoudigere procedures, meer flexibiliteit voor kleine bedrijven, laagdrempelige financiering en een betere toegang tot advies en begeleiding.
Een andere belangrijke aanbeveling is het versterken van regionale samenwerking. Agrofoodclusters, lokale netwerken en samenwerkingsverbanden tussen landbouwers, verwerkers, toeristische actoren, onderwijsinstellingen en zorgorganisaties worden gezien als belangrijke motoren voor innovatie, kennisuitwisseling en marktontwikkeling. Individuele landbouwbedrijven kunnen hierdoor kansen benutten die zij alleen moeilijk kunnen realiseren.
Ten slotte wordt veel belang gehecht aan kennisdeling, ondernemerschapsvorming en gespecialiseerde begeleiding. Landbouwverbreding vraagt immers nieuwe vaardigheden op het vlak van marketing, verkoop, digitalisering, toerisme, educatie en dienstverlening.
De link met Korte Keten
Uit zowel het eindrapport als de afsluitende presentatie blijkt dat Korte Keten één van de meest concrete en succesvolle vormen van landbouwverbreding is. Rechtstreekse verkoop, hoeveverwerking en lokale afzet creëren immers meer toegevoegde waarde op het landbouwbedrijf en versterken de positie van de landbouwer in de voedselketen.
Een opvallende aanbeveling is om landbouwers meer te stimuleren om samen te werken in regionale strategieën in plaats van afzonderlijke projecten uit te bouwen. Gezamenlijke logistiek, gedeelde digitale platformen en collectieve promotie kunnen zowel landbouwverbreding als Korte Keten aanzienlijk versterken.
Daarnaast wordt aanbevolen om via het GLB, LEADER en andere Europese fondsen meer ondersteuning te voorzien voor investeringen in verwerking, rechtstreekse verkoop, digitale toepassingen en samenwerking binnen lokale voedselketens.
Conclusie
De thematische werkgroep concludeert dat landbouwverbreding een cruciale bouwsteen is voor een toekomstgerichte landbouw en een leefbaar platteland. Door landbouwbedrijven bijkomende economische activiteiten te laten ontwikkelen, ontstaat meer veerkracht, meer werkgelegenheid en een sterkere verbinding tussen landbouw en samenleving.
Van beelbelovende teelt naar duurzaam marktverhaal
Vlaamse quinoa groeit uit tot een volwaardige keten met kansen voor landbouwers, verwerkers en winkels. Boerenbond zet nu in op meer lokale vraag, samenwerking en duurzame groei voor dit eiwitgewas.
Kom naar de Netwerkdag 'Techniek in bio tuinbouw' en ontdek de wondere wereld van bio-regerenatieve landbouw: een beurs- en demonstratiedag rond mechanisatie voor biologische tuinbouw op kleine en middelgrote schaal. Zet jij verschillende teelten op een beperkte oppervlakte of ben je benieuwd naar hoe dit in de praktijk kan? Ontdek innovatieve mechanisatie op maat, gedemonstreerd in het veld!
Kreta liet zien hoe multifunctionele landbouw korte voedselketens kan versterken: van circulaire boerderijmodellen en directe verkoop tot nieuwe inzichten voor adviseurs, boeren en ondernemers.
Pitch je landbouwidee tijdens Schatten op de Boerderij en krijg feedback van experten, praktische tips en kans op een begeleidingstraject om je concept uit te werken tot een haalbaar businessplan.
