Aan het begin van een nieuw jaar maken veel ondernemers de balans op van het voorbije jaar. Voor land- en tuinbouwbedrijven is dat niet anders. Wie als ondernemer in de cockpit van zijn bedrijf de juiste koers wil bepalen, heeft betrouwbare cijfers en kengetallen nodig. Het kennen van je inkomen vormt daarbij het sluitstuk: alleen zo kun je weloverwogen beslissingen nemen voor de toekomst.
Inzicht in cijfers
Uit onze ledenbevraging blijkt dat heel wat land- en tuinbouwers hun inkomen niet of onvoldoende kennen. Boerenbond investeert al meer dan 60 jaar in het aanbieden van een bedrijfseconomische boekhouding om daar verandering in te brengen. Halverwege de jaren negentig werd Tiber gelanceerd, en intussen is focus – een webbased financieel-managementtool – voor veel ondernemers een vertrouwde naam. Door deze lange traditie van het ondersteunen van bedrijven bij het bijhouden van een landbouwboekhouding beschikken we over een stabiele steekproef van ongeveer 900 gespecialiseerde bedrijven over de jaren heen, waarvan we een aantal evoluties hebben geanalyseerd.
Welke boer verdient het meest in Europa?
Uit de managementtool focus leren we dat er zelfs op gelijkaardige bedrijven opmerkelijk grote inkomensverschillen blijven. Meer nog, de inkomensverschillen binnen sectoren zijn groter dan tussen sectoren! Op Europees niveau blijkt dat Belgische bedrijven de derde hoogste toegevoegde waarde per voltijdse kracht (FTE) realiseren na Nederland en Denemarken. Voor Vlaanderen zelf bedraagt dit meer dan het dubbele van het Europese gemiddelde.
Landbouwinkomen schommelt over de jaren
Het inkomen kan van jaar tot jaar sterk schommelen. Afwijkingen van meer dan 20% ten opzichte van het voortschrijdend gemiddelde van de afgelopen drie jaar – zowel positief als negatief – komen regelmatig voor. Een landbouwer weet dus op voorhand niet wat zijn inkomen zal zijn, ondanks de risico’s die hij neemt! Naast klimaatinvloed en dierziekten hebben ook geopolitiek en welvaart steeds meer invloed op het inkomen van de boer.
Minder afhankelijk van steun
De meerjarige evolutie van het aandeel premies in de omzet en het arbeidsinkomen daalt sinds 2010 fors. In 2009, een crisisjaar in de zuivelsector, bedroeg het aandeel premies in het arbeidsinkomen nog 50%! Met uitzondering van het Covid-jaar is dit aandeel nadien gestaag gedaald tot ongeveer 10%. Hou er rekening mee dat dit een gemiddelde is van alle sectoren: er zijn grote verschillen tussen de sectorn onderling.
Als we dit vergelijken met Europese cijfers uit het FADN-netwerk blijkt het aandeel premies ten opzichte van het arbeidsinkomen voor de Belgische landbouwers opvallend lager dan heel wat andere Europese lidstaten. In Nederland ligt het beduidend lager, maar in landen zoals Frankrijk en Polen is het aandeel inkomensondersteuning het dubbel zo groot.
Vermogen onder landbouwbedrijven blijft stijgen
Het totale vermogen dat in een landbouwbedrijf vervat zit, is fors gestegen. Sinds 2006 is het totale bedrijfsvermogen gestegen van ruim 500.000 euro naar bijna 2,5 miljoen euro. Als we kijken naar de verschillende componenten in het vermogen is het vooral een stijging van het grondkapitaal dat deze evolutie verklaart.
De oppervlakte grond in eigendom is uiteraard gestegen, maar ook de waardering per hectare. In 2006 bedroeg die gemiddeld ongeveer 15.000 euro/ha, in 2024 is die gestegen tot ruim 65.000 euro/ha! De gekende wijsheid blijft, dat landbouwers ten opzichte van het geïnvesteerde kapitaal een matig inkomen hebben, maar wel beschikken over een heel groot vermogen. Of anders gezegd, als je de volkswijsheid mag geloven: als boer kies je voor een ‘arm leven’ maar zal je ‘rijk sterven’!
Ook in de opbouw van kapitaal zijn er opmerkelijke verschuivingen: in 20 jaar is het veekapitaal grosso modo verdubbeld, de waarde van de gebouwen verdrievoudigd en het machinepark verviervoudigd. Belangrijk om te noteren is, dat sinds de afschaffing van de melkquota het bedrag van het kapitaal in productiefactoren gedecimeerd is.
Solvabiliteit evolueert positief
Het aandeel eigen vermogen is gunstig geëvolueerd. Van het totale vermogen is gemiddeld bijna 80% eigen vermogen. Dat heeft uiteraard te maken met de forse stijging van het grondkapitaal. Grond blijft een solide vermogensbasis onder landbouwbedrijven en resulteert in een sterke onderhandelingspositie met banken. Natuurlijk is dit voor jonge startende bedrijven anders. Ook de solvabiliteit evolueert gunstig. De jaarlast ten opzichte van de cashflow schommelt door de jaren tussen de 40 en 50%. De laatste jaren blijkt die ratio te dalen, wat erop wijst dat bedrijven iets meer reserves overhouden uit hun cashflow nadat de bank betaald is. De onzekerheid rond het gevoerde beleid heeft vermoedelijk voor meer terughoudendheid inzake investeringen gezorgd.
Ontdek in onze economische sectoroutlook vleesvee hoe Boerenbond en KBC samen hun gemeenschappelijke economische kennis toegankelijk maken voor leden en klanten. Een beknopte webinarvideo voor en op maat van onze vleesveehouders.
Bayer toont op zijn proefplatform hoe gewasbescherming evolueert naar gerichte, goed getimede combinaties. Van aardappelen tot tarwe en mais: resistentie, timing en formulering bepalen steeds vaker het verschil.
Ondanks de vele voorzorgen die werden genomen om het draaglijker te maken voor de dieren, heeft de combinatie van hitte en hoge luchtvochtigheid voor oversterfte gezorgd op heel wat veehouderijen. Rendac heeft een achterstand, maar belooft er alles aan te doen om de achterstand zo snel mogelijk weg te werken.
Ontdek in onze economische sectoroutlook vleesvee hoe Boerenbond en KBC samen hun gemeenschappelijke economische kennis toegankelijk maken voor leden en klanten. Een beknopte webinarvideo voor en op maat van onze vleesveehouders.
Aardappeltelers in de EU schakelen terug na de prijs- en voorraadcrisis: het areaal consumptieaardappelen daalt fors, vooral in Vlaanderen, terwijl de vrije markt voor verwerking uitzonderlijk zwak blijft.
