Herderstocht brengt landschapsbeheer door landbouwers opnieuw onder de aandacht

Sinds begin deze week trekt de Herderstocht door Vlaanderen, van Achel naar Brussel. Herders trekken met hun kudde richting Brussel om de bezorgdheden van de sector kenbaar te maken. Boerenbond ondersteunt mee deze herderstocht.

​Het is volgens de organisatie een indrukwekkende en belangrijke actie om met 350 schapen 170km af te leggen en de vele inspanningen van land- en tuinbouwers in het natuurbeheer in de kijker te zetten.

“Het is belangrijk signaal om aan te tonen dat landbouwers bijdragen aan de biodiversiteit en het landschap mee onderhouden. Ze hebben de kennis en het materiaal om bijvoorbeeld mee houtkanten, bomen, hagen en grachten te onderhouden en natuurgebieden te onderhouden via begrazing. Vee is dan ook de goedkoopste en beste grasmachine,” vertelt voorzitter Lode Ceyssens die op 2 oktober de herders ontmoette in Heusden-Zolder.

Uitdagingen aankaarten

Boerenbond staat in nauw contact met de schapensector om mee de bezorgdheden en uitdagingen waarmee de schapenhouders en andere landbouwers kampen aan te kaarten. Land- en tuinbouwers steken namelijk heel wat tijd en energie in het onderhouden van het landschap. “We merken dat de beheersovereenkomsten op Vlaams niveau niet overal voldoende zijn om de gewerkte uren, het gebruikte materiaal en de kosten te vergoeden. Ook voor de restproducten die uit de onderhoudstaken komen zoals houtsnippers is het soms zoeken naar verwerking en vermarkting die geen extra kost voor de landbouwer zelf meebrengt,” klinkt het.

Boerenbond pleit er ook voor om de wol van de dieren opnieuw als waardevolle grondstof te zien. De meerwaarde is doorheen de jaren miskent terwijl het kan gebruikt worden in de textielindustrie, in biogebaseerde bouwmaterialen, om jonge bomen en beplantingen te beschermen tegen vraatschade en als bio-afbreekbare bodemverbeteraar.

Boerenbond is vragende partij voor een systeem waarbij de landbouwer een eerlijke vergoeding krijgt voor zijn inspanningen en bijdrage aan de biodiversiteit. Natuurbeheerinspanningen mogen de rendabiliteit van een bedrijf niet onder druk zetten.

De werkgroep schapen verschuift van onder de vleugels van Landelijke Gilden naar die van Boerenbond, om de belangen van de professionele schapenhouders nog beter te kunnen verdedigen. Wie hiervoor vragen heeft, kan terecht bij consulent Maries Van Eetvelde.

Bezorgdheden van herders en schapenhouders

De herders en schapenhouders uitten tijdens hun stop in Heusden-Zolder 10 bezorgdheden:

1. Begrazingscontracten met een looptijd van 3 jaar creëren veel onzekerheid en laten niet toe een stabiele kudde uit te bouwen. Waarom geen langlopende concessie met een begeleidende evaluatiecommissie?
2. ​De herders zijn en kenner van hun dieren en kenner van de natuur; zij vragen een grotere rol en inspraak in het natuurbeheer, waar zij voor zorgen en mee verantwoordelijk voor zijn.
3. ​In de wolvenproblematiek zijn er twee wettelijke aanpassingen nodig: de keuringsverplichting van een elektrische weideafsluiting (AREI) is onrealistisch en de regelgeving moet aangepast worden zodat kuddebeschermhonden zonder herder bij de kudde kunnen achtergelaten worden.
4. ​Voor de wolvenproblematiek is het noodzakelijk dat de Overheid tussenkomt in de kosten voor aanschaf en onderhoud van kuddebeschermhonden; in de onkosten voor materialen én voor het extra werk om afsluitingen wolfwerend te maken; in de onkosten voor onderhoud van de elektrische afsluitingen (maaien).
5. ​Codex dierenwelzijn: bij het herderen en terreinbeheer kan aan de permanente beschuttingsplicht soms niet voldaan worden. Soms zijn er wettelijke conflictsituaties (zoals verbod op constructies); en beschutting is alleen nodig bij extreme weerssituaties (code rood).
6. ​Omgevingsvergunning/PAS-maatregelen. Schapen worden ingezet voor natuurbeheer, maar produceren stikstof wat leidt tot een impactscore voor deze bedrijven, die zich in de nabijheid van natuur bevinden. Er is daarnaast een gebrek aan erkende PAS-maatregelen, waarbij potstallen een bijkomend obstakel vormen.
7. ​Klimaatverandering: prominente rol voor graslanden en schapen. Behoud van goed onderhouden graslanden is belangrijk in het kader van de klimaatproblematiek, gezien graslanden veel CO2 vasthouden. Hoewel het herkauwers zijn die methaan produceren, spelen schapen een belangrijke rol bij onderhoud van soms moeilijk toegankelijke graslanden. Bij een extensieve begrazing is er een netto positieve klimaatsimpact van deze begrazing.
8. ​Er zou een afwijking moeten komen waarbij de stikstofdepositie bij nabegrazen in najaar en winter niet ten laste komt van het bedrijf waar de dieren tijdelijk vertoeven. Bij nabegrazen is permanente beschutting vaak moeilijk te realiseren.
9. ​Begrazen gebeurt frequent met erfgoed-rassen, die met uitsterven bedreigd zijn. Vleesrassen zijn voor herderen in de regel minder geschikt. Deze zeldzame rassen moeten om hun voortbestaan te garanderen en de genetische diversiteit te bewaren verder voldoende ondersteund worden. Voor de zeldzame rassen geldt nog sterker dat de duur van begrazingscontracten niet of maar zelden is aangepast aan de looptijd van een subsidieverbintenis. Deze laatste loopt 5 aaneensluitende jaren. Waar moet de herder/schapenhouder naartoe met zijn dieren wanneer het begrazingscontract na 3 jaar afloopt maar hij/zij het aantal dieren nog gedurende twee jaren moet houden om aan de subsidievoorwaarden te voldoen? Binnen afzienbare tijd start een nieuw GLB-programma. De herders vragen dat hier met hun specifieke situatie rekening zou gehouden worden. Herders gebruiken zowel landbouwpercelen als natuurgronden. Maar op deze natuurgronden kunnen in Vlaanderen de ha-premies niet geactiveerd worden, dit in tegenstelling met Duitsland waar dit wel kan.
10. Nood aan kleinschalig slachten. Het aantal plaatsen in Vlaanderen waar nog schapen mogen/kunnen geslacht worden is zeer beperkt. Eén slachtmogelijkheid per provincie zou een minimum moeten zijn. Kleinschalig slachten zou ook aan haalbare regels moeten gekoppeld worden, zonder afbreuk te doen aan de voedselveiligheid.

‹

›