Europa, haal het slot van onze landbouw!

​Op donderdag 18 december, de dag dat deze laatste wekelijkse Boer&Tuinder in je brievenbus valt, voert Copa-Cogeca, de Europese koepel van landbouworganisaties, actie in Brussel. Ook met Boerenbond nemen we deel aan deze mars om een duidelijk signaal te geven aan Europa. 

We verzetten ons tegen drie belangrijke dossiers: de blokkerende regelgeving die onze land- en tuinbouwsector op slot zet, de zware daling van het landbouwbudget binnen het Europees meerjarig financieel kader en het oneerlijke handelsbeleid. Elk van deze drie zet een rem op de toekomst van onze Vlaamse - en bij uitbreiding de Europese - landbouwsector.

Europees beleid zet een slot op de landbouw

​Europese regelgeving zorgt ervoor dat de vergunningverlening en ontwikkelmogelijkheden voor onze Vlaamse boeren totaal vastzitten. Door rechtspraak en juridische interpretaties op basis van deze regelgeving komen we in situatie terecht die allang het doel niet meer dient maar, zoals met het stikstofdecreet, onze landbouwers elk toekomstperspectief ontneemt. Daardoor kunnen landbouwers hun bedrijven niet moderniseren, niet verder verduurzamen en niet klaarmaken voor de volgende generatie jonge boeren om het bedrijf over te nemen.

Er is nood aan Europees deblokkerend beleid dat terug initiatieven en investeringen mogelijk maakt. Beleidsmakers zijn er snel bij om landbouw te benoemen als strategische sector. Het is nu tijd om de daad bij het woord te voegen.

Wat kan beter?

Boerenbond hecht veel belang aan de vereenvoudiging én verbetering van bestaande wetgeving. Het is belangrijk waar nodig bij te sturen om de competitiviteit te waarborgen en duurzame groei te faciliteren. De problematiek gaat verder dan louter administratieve vereenvoudiging. Het is aan de Europese Commissie om bij te sturen wat scheefgegroeid is. Het kan niet de bedoeling zijn dat systematisch vergunningen en kaders kunnen worden aangevochten, met alle gevolgen vandien.

Daarom vraagt Boerenbond zeer duidelijk om de Europese regelgeving met een impact op vergunningverlening te evalueren en bij te sturen. Lidstaten moeten de mogelijkheid hebben om ook rekening te kunnen houden met socio-economische belangen en disproportionele impact om onhaalbare en onrealistische milieudoelstellingen te bereiken. Het blokkeren van de mogelijkheden van de land- en tuinbouwsector heeft nu tot gevolg dat jonge boeren en boerinnen niet in de sector stappen en investeringen on hold staan.

Omgekeerd effect

De Habitatrichtlijn, die de lidstaten verplicht om aangeduide gebieden te beschermen en te herstellen, is ingehaald door veranderende geografische en demografische context. Vandaag zien we dat, onder meer door interpretaties ten gevolge van rechtspraak, de regeldruk gigantisch is toegenomen en er een blokkering is van vergunningverlening, en dus ook van verdere verduurzaming. Daarbovenop komen de verplichtingen vanuit de Natuurherstelverordening.

Dat leidt tot een bijzondere contradictie: verduurzamende investeringen worden geblokkeerd door de richtlijnen zelf. Een omgekeerd effect. Boerenbond heeft concrete voorstellen aangeleverd om de wetgeving aan te passen op de meest cruciale onderdelen: het invoeren van een redelijkheidsbeginsel, een werkbaar instrument maken van de passende beoordeling, een meer werkbare definitie geven aan het verslechteringsverbod en meer marge creëren wat de indeling en instandhoudingdoelstellingen van Natura 2000-gebieden betreft.

Ook inzake de Kaderrichtlijn Water, de verplichting tot het uitvoeren van een project-MER, de Nitraatrichtlijn, de Industriële Emissie Richtlijn, de Afvalrichtlijn, de Ontbossingsverordening, gewasbeschermingsmiddelen, en de in ontwikkeling zijnde Bodemmonitoringswet hebben we een reeks voorstellen uitgewerkt. Die hebben steeds tot doel om landbouwbedrijven een werkbaar kader en rechtszekerheid te bieden.

Beloofde vereenvoudiging

​Nog vorige week lanceerde de Europese Commissie de ENVI Omnibus, een EU-wetgevingspakket dat milieuwetgeving en duurzaamheidsregels wil vereenvoudigen. De voorstellen kregen een afwachtend onthaal. De problemen die we aankaarten worden minstens al erkend, maar Boerenbond mist nog de gevraagde concrete en fundamentele aanpassingen die de wetgeving deblokkeren en oplossingen bieden. De daad moet bij het woord gevoegd worden.

Neen tegen oneerlijke handelsakkoorden

De definitieve beslissing ligt nu bij Europa, maar België zal zich tijdens de stemming over het Mercosur-handelsakkoord met Zuid-Amerika onthouden. Het is goed dat de realiteit dan toch is doorgedrongen bij de Belgische beleidsmakers. Ze hebben geluisterd naar onze bezorgdheden. Het akkoord zoals het nu voorligt, is fundamenteel oneerlijk voor de landbouwers en bedriegt de Europese consument. We hopen dat ook de Europese lidstaten en beleidsmakers dit inzien.

Boerenbond heeft zich steeds sterk verzet tegen het handelsakkoord met de Mercosurlanden in haar huidige vorm. De productiestandaarden voldoen niet aan de strenge Europese normen rond milieu, dierenwelzijn en voedselveiligheid. Zo kan het gebruik van hormonen in rundvlees niet uitgesloten worden en in onder meer de suikerproductie mogen nog gewasbeschermingsmiddelen gebruikt worden die hier al lange tijd verboden zijn.

De Europese duurzaamheids- en klimaatlat voor de Europese boeren wordt steeds hoger gelegd. Intussen zetten de Europese politici wel de deur open voor goedkoper en minder duurzaam geproduceerd rundvlees, kippenvlees en suiker dan het eigen lokale Europese product. De consument verwacht terecht voor elk product dezelfde duurzaamheids- en kwaliteitseisen en dat kan men met dit akkoord niet garanderen. Bovendien zal ook de EU-handelsbalans voor agrovoeding verslechteren met 1 miljard euro.

In Europa lijkt een gekwalificeerde meerderheid wankel, maar het blijft kantje boord. Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen mikt op goedkeuring tegen 20 december.

Minder Europees budget

​In juli 2025 stelde de Europese Commissie haar nieuwe meerjarenbegroting (MFK) én het nieuwe gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) voor. Voor 2028-2034 betreft het een EU-begroting van zo’n 2000 miljard euro, maar het landbouwbudget wordt met 22% gekort. Dit verlies bedreigt voedselzekerheid, kwaliteit, landschapsonderhoud en strategische autonomie. Ook het toenemende belang van financiering uit het eengemaakte fonds is een groot risico. Lidstaten krijgen meer vrijheid om te beslissen hoeveel ze investeren, wat het gelijk speelveld ondermijnt.

De EU wil landbouw dus aanzienlijk minder financieren ondanks haar cruciale rol in voedselzekerheid en economie. Eerdere suggesties van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen voor aanpassingen in de meerjarenbegroting waren niet meer dan gemorrel in de marge.

Europa legt hoge doelstellingen op inzake duurzaamheid, milieu en klimaat. Om deze mogelijk te maken is een goed en ondersteunend GLB, met de nodige budgetten, noodzakelijk. Want zonder budget, geen boeren. Zonder boeren, geen voedselzekerheid. En zonder voedselzekerheid, geen veiligheid.

Elke euro die naar de boer gaat, levert vier euro op voor de Europese economie. Het aandeel van landbouw in het budget verlagen van 0,3% naar 0,2% van het EU BNI is economisch kortzichtig.

Daarom voert Boerenbond samen met meer dan 40 andere Europese landbouworganisaties actie. De combinatie van minder steun, meer en slechte regels en oneerlijke concurrentie ondermijnt de landbouwsector in Vlaanderen en Europa. We willen dat landbouw een stevige plaats in de Europese begroting en beleid moet behouden, zodat boeren kunnen blijven zorgen voor betaalbare en duurzame voeding.

Elke euro die naar de boer gaat, levert vier euro op voor de Europese economie.