Europa benut onvoldoende eigen kracht in het actieplan voor meststoffen

​De onzekere geopolitieke situatie en de toenemende impact van CBAM duwen de kunstmeststofprijzen de hoogte in. Op termijn heeft dit gevolgen voor de wereldwijde voedselzekerheid. Het langverwachte actieplan dat de Europese Commissie deze week in het Europees Parlement heeft voorgesteld houdt onvoldoende rekening met de uitdagingen en onderbenut de eigen kracht die de landbouwsector heeft. Twee belangrijke maatregelen, de kans om rechtstreeks meer dierlijke mest te gebruiken en de opschorting van de koolstoftaks voor kunstmest, maken geen deel uit van het plan.

De Europese Commissie mist vooral kansen om meer eigen dierlijke mest rechtstreeks te kunnen inzetten in plaats van dure kunstmest, ondanks het neutrale milieueffect en de budgetneutraliteit. Boerenbond, ondertussen samen met Copa-Cogeca pleit al langer voor een snelle derogatie en structurele aanpassing aan de Nitraatrichtlijn waarbij het aandeel rechtstreekse dierlijke mest per hectare verhoogd wordt. De huidige Europese regelgeving verplicht landbouwers om kunstmest in te zetten door middel van de limiet van 170kg stikstof per hectare uit dierlijke mest. Terwijl dierlijke mest, een organische en beschikbare meststof, minstens twee voordelen heeft: onze ecologische voetafdruk wordt kleiner, en we kunnen nog meer circulair en dus minder afhankelijk worden.

Bovendien geeft 80% van de landbouwers aan in de komende zes maanden nog een deel van de meststoffen te moeten aankopen. Omdat de impact van de koolstoftaks nu al zichtbaar is in prijs en beschikbaarheid van kunstmeststof, pleiten we samen met Copa-Cogeca voor een uitstel van de Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) en een mildering van de impact.

​Actie van Copa-Cogeca samen met Boerenbond

Landbouworganisaties uit heel Europa, waaronder ook Boerenbond, kwamen op initiatief van de Europese koepel Copa-Cogeca opnieuw samen in Straatsburg voor een symbolische actie, slechts enkele uren vóór de voorstelling van het meststoffenactieplan van de Commissie. Hiermee wilden we extra druk leggen en de noodzaak van zeer concrete maatregelen duidelijk maken: de opschorting van de CO₂-grensheffing (CBAM) op kunstmest en de nood aan meer ruimte om rechtstreeks dierlijke mest te gebruiken.

‹

›

​Wat staat er (niet) in het plan?

Europa wil vermijden dat door de hoge prijs van kunststoffen voedselinflatie wordt aangewakkerd, en dus de prijzen van voeding te fel stijgen.

Op korte termijn wil de commissie voor extra financiële middelen zorgen. "We hebben een landbouwreserve die nog iets meer dan 200 miljoen euro bevat. Dat is het minimum, maar de doelstelling is om dat bedrag te verdubbelen", duidt commissaris Hansen.  Doel is om landbouwers indien nodig financieel te steunen zodat ze de meststoffen kunnen kopen die ze nodig hebben voor het komende oogstseizoen. Tevens wil de Commissie de lidstaten de kans aanbieden om ongebruikte landbouwfondsen te gebruiken voor liquiditeitsschema's en om soepeler om te gaan met vooruitbetalingen aan boeren. 

Een ander deel van het plan is meer diversificatie in de invoer van kunstmeststoffen en meer focus op eigen productie. Momenteel importeren we 30 procent van de stikstofkunstmeststof. In de praktijk zullen landbouwers meer digestaat mogen gebruiken als organisch alternatief voor kunstmeststoffen (erkenning op niveau van ReNuRe). Wat dit verder voor Vlaanderen kan betekenen moet onderzocht worden.

Wat ontbreekt is de mogelijkheid om rechtstreeks meer dierlijke mest te gebruiken, de verdere verlaging van de heffingen op geïmporteerde kunstmeststoffen, en de opschorting van CBAM. Algemeen schiet dit plan tekort, en blijven we dus op onze honger zitten.

Next steps

Boerenbond gaat met de Europese Parlementsleden in gesprek om de noden van de sector verder duidelijk te maken en de derogatie en uitstel van CBAM alsnog gerealiseerd te zien. Europese Parlementsleden vanuit alle fracties haalden tijdens het parlementair debat argumenten aan zoals de nood aan meer groene meststoffen en circulariteit en kosteloze maatregelen waarin de oplossingen van Boerenbond kaderen. Hierop moeten we verder werken om het gezond boerenverstand in de voorstellen te krijgen.