In de regio Huancavelica, in het Zuidwesten van Peru, telen boeren op meer dan 3.000 meter hoogte inheemse aardappelsoorten. De uiteenlopende uitdagingen, van het terrein tot het klimaat, zetten dit geliefde streekproduct onder druk. Met steun van Trias staan de landbouwers sterker in het klimaatresistent telen van de gewassen en krijgen ze een beter inkomen.
Meer dan 3.500 inheemse aardappelsoorten
In Peru zijn er meer dan 3.500 inheemse aardappelrassen. In de regio Huancavelica groeien er tot 600 soorten. De enorme verscheidenheid in vorm en kleur (van paars tot blauw en rood) maakt deze knollen tot een symbool van identiteit en traditie. Dit streekproduct wordt dan ook in tal van traditionele Peruviaanse gerechten gebruikt.
Uitdagingen op het vlak van klimaat en terrein
Landbouw in Huancavelica is fysiek heel zwaar. De aardappeltelers werken in moeilijke omstandigheden en zijn erg geïsoleerd. Ze bewerken steile, rotsachtige gronden op meer dan 3.000 meter hoogte, waar mechanisatie zo goed als onmogelijk is.
De aardappelen worden normaal gepoot van oktober tot november en geoogst tussen april en juli. Door de klimaatverandering en het weerfenomeen El Niño raken de seizoenen steeds verder verstoord. Aanhoudende droogte stelt het pootmoment uit of verhindert het volledig. Hevige regen komt dan weer plots, met bodemerosie en wateroverlast tot gevolg. Intense vorst verbrandt het loof, waardoor de knolontwikkeling stilvalt. Hagel en harde wind zorgen voor bodemverdichting en zwakke wortelgroei. Bovendien steken door de hogere temperaturen en regenval makkelijker plagen de kop op, zoals de aardappelmot, de witte aardappelworm en schimmelziektes.
Zware gevolgen voor aardappelboeren
Door de vele klimatologische uitdagingen zijn de poot- en oogstseizoenen moeilijk planbaar en gaat de oogst deels of volledig verloren. Daarnaast hebben de boeren hogere kosten door extra behoefte aan irrigatie en gewasbescherming. Zo lijden landbouwers zware economische verliezen en verhoogt het risico op lokale voedselonzekerheid.
Door de sterke prijsvariatie op de markt hebben de aardappelboeren bovendien een instabiel inkomen en lijden ze vaak verlies. Ze zijn erg afhankelijk van opkopers die de prijzen laag houden. Door een gebrek aan infrastructuur gaat een deel van de oogst verloren. Er is bovendien weinig toegang tot krediet om te investeren en weinig technische of bedrijfsmatige kennis.
Steun van Trias voor klimaatslimme teelt
Om met die uitdagingen om te gaan, ondersteunt Trias aardappeltelers in de Andes. Zo kiezen aardappeltelers steeds vaker voor een mix van traditionele kennis en nieuwe technieken om weerbaarder te worden tegen klimaatverandering en marktschommelingen. Ze combineren verschillende aardappelrassen die klimaatresistenter zijn, wisselen af met andere gewassen of kleinschalige veeteelt. Daarnaast organiseren ze zich in coöperaties om hun onderhandelingspositie op de markt te versterken.
Trias ondersteunt hen met technische en bedrijfsmatige vorming rond agro-ecologie, kostprijsanalyse, marketing en kwaliteitsnormen. Boeren leren via demonstratiepercelen en uitwisselingen hoe ze bio-inputs gebruiken, waterbeheer verbeteren en klimaatslim telen. Ook Boerenbond deelde in 2011 en 2017 al mee expertise rond pootgoedkwaliteit, marketing en commercialisatie. Tegelijk versterkt Trias de rol van vrouwen en jongeren in besluitvorming. Zo staan vrouwen in om de biodiversiteit van de inheemse rassen te bewaken.
De volledige productieketen lokaal beheren
In 2011 bouwde een lokale aardappelcoöperatie met hulp van Trias haar eigen verwerkingsinstallatie. Zo kunnen de landbouwers de volledige productieketen controleren, van teelt tot verwerking en export. Ze produceren biologische aardappelsnacks, zoals blauwe en rode aardappelchips. Deze worden verkocht op zowel de nationale als de internationale markt onder fairtrade-afspraken. Gemiddeld exporteert de aardappelvereniging jaarlijks 15 containers aardappelen.
Door lokaal toegevoegde waarde te creëren met die verwerking, biedt Trias landbouwers de kans om verder te gaan dan louter overleven en te evolueren naar een duurzaam en stabiel inkomen.
Over Trias
Zoals Boerenbond land- en tuinbouwers in België versterkt, doet Trias dat voor agrarische ondernemers in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Als internationale non-profitorganisatie versterkt en verbindt Trias ondernemers wereldwijd via hun ondernemersorganisaties, gedreven door mens en milieu. Meer info via www.trias.ngo.
Op het jaarlijkse BASF-proefveld in Pont-à-Celles presenteerde het bedrijf onder andere een nieuw bladluizenmiddel in bieten en twee nieuwe producten in de bestrijding van aardappelplaag.
Binnen het Europese project Re-Greenhouse kunnen glastuinbouwers zich kandidaat stellen voor een begeleidingstraject met een nieuwe energietool. Die helpt om na te gaan welke hernieuwbare of alternatieve energiebronnen technisch en economisch interessant kunnen zijn voor jouw bedrijf. Inschrijven kan tot 23 augustus 2026 om 17 uur.
Ontdek tijdens de Demoreeks Klimaat & Technologie praktische innovaties voor land- en tuinbouwbedrijven. Bekijk demo’s op het veld, stel vragen en laat je inspireren door concrete oplossingen uit de praktijk.
Ferm voor Agravrouwen organiseerde op 3 juli een fietsbenefiet om aandacht te vragen voor het mentale welzijn van boeren en boerinnen. De opbrengst gaat naar Boeren op een Kruispunt.
Boerenbond bracht landbouwers in Ronse en Wetteren samen rond slim energiebeheer, met praktische inzichten over zonnepanelen, batterijen en kosten op het erf.
Peilbesluiten bepalen waterpeilen in Vlaanderen en beïnvloeden landbouw, natuur en bedrijfsvoering. Ontdek hoe de procedure verloopt, waar inspraak mogelijk is en wat de impact is op percelen.
