Hogere kunstmestprijzen zullen wereldwijd leiden tot lagere teeltopbrengsten

De sterk stijgende energieprijzen hebben een duidelijke impact op de land- en tuinbouwbouwsector. De crisis in het Midden-Oosten heeft aanzienlijke gevolgen voor de energieprijzen. Dat vertaalt zich ook in hogere kunstmestprijzen, vooral voor stikstofmeststoffen, die grotendeels op basis van aardgas worden geproduceerd.

In Europa wordt voornamelijk gewerkt met ammonium- en nitraatmeststoffen, terwijl in andere delen van de wereld vaker ureum wordt gebruikt. Ook de ureummeststoffen worden sterk getroffen door de logistieke problemen in de Straat van Hormuz, wat leidt tot prijsstijgingen en tekorten in bepaalde regio’s.

Weliswaar zullen de stijgende energieprijzen na enige tijd ook gevolgen hebben voor de prijzen van de landbouwproducten. Zo bestaat er een verband tussen de graanprijzen en de energieprijzen. In de Verenigde Staten wordt z’n 35% van de maïs gebruikt voor de productie van bio-ethanol. Door de stijgende olieprijzen zal meer maïs ingezet worden voor de productie van bio-ethanol, die wordt bijgemengd in benzine. Dit kan prijsopdrijvend werken voor maïs en, bij uitbreiding, voor alle granen.
Tegelijk leert de economie ons dat stijgende kunstmestprijzen zullen leiden tot een lagere inzet van kunstmest wereldwijd, waardoor dan weer de wereldgraanproductie zal teruglopen.

Europese graanproductie ruim 6% lager dan in 2025, voorlopig beperkt effect van kunstmestcrisis.

De graanproductie in de Europese Unie komt dit jaar volgens Copa-Cogeca naar verwachting uit op ongeveer 264 miljoen ton. Dat is 6,6 procent minder dan in 2025, toen de oogst beter was dan de jaren ervoor. De daling wordt vooral veroorzaakt door lagere hectareopbrengsten in verschillende EU-lidstaten. Het totale graanareaal neemt bij de meeste graansoorten slechts beperkt af.

De tarweproductie levert naar verwachting 4,2 procent minder op en de gerstproductie daalt met 3,5 procent. Bij mais zou de terugval het grootst zijn: de productie zakt met 13,9 procent. In veel regio’s verliep de bestuiving slecht door de aanhoudende hitte, die het stuifmeel beschadigde. Als de regen uitblijft, kan dat bovendien leiden tot een zeer zwakke korrelvorming. Naast maïs laten ook haver (-9,3 procent), rogge (-4,0 procent) en triticale een daling zien. Toch profiteren volgens Copa-Cogeca sommige teeltgebieden van gunstige groeiomstandigheden, terwijl andere regio’s kampen met droogte, hitte en watertekorten.

Copa-Cogeca stelt dat de huidige kunstmestcisis meespeelt, al blijft het effect op de oogst van dit jaar nog relatief beperkt. Het meeste kunstmest voor deze oogst werd namelijk aangekocht voordat de sterke prijsstijgingen zich voordeden. Voor het volgende teeltseizoen worden weliswaar grotere gevolgen verwacht.

​Oliehoudende zaden en eiwitgewassen doen het beter

Voor oliehoudende zaden is het beeld duidelijk gunstiger. De totale EU-productie wordt geraamd op 33,3 miljoen ton. Dit is 6,8 procent meer dan in 2025. Het areaal steeg met 6,6 procent, terwijl de gemiddelde opbrengsten ongeveer gelijk blijven.

De koolzaadproductie stijgt naar verwachting met 6,4 procent. Zonnebloem groeit met 11,2 procent dankzij zowel een groter areaal als betere opbrengsten. Soja vormt de uitzondering: ondanks een lichte areaaluitbreiding daalt de productie met 4,3 procent door lagere hectareopbrengsten.

Ook eiwitgewassen houden hun positieve lijn vast. De productie stijgt naar verwachting met 5 procent tot 4 miljoen ton. Vooral de uitbreiding van het areaal zorgt voor groei en compenseert de lagere gemiddelde opbrengsten. Erwten nemen met 4,3 procent toe en veldbonen met 7,2 procent. Copa-Cogeca benadrukt dat de ramingen nog onzeker zijn. Ook nieuwe hitte, aanhoudende droogte of slecht oogstweer kunnen opbrengst en kwaliteit nog drukken.