Zoals in dit artikel werd aangetoond, rusten vandaag op landbouwgronden vaak meerdere aanspraken tegelijk. Soms gaat het slechts om een ruimteclaim, zonder verregaande juridische gevolgen. Maar vaak (ver)hinderen die claims rechtstreeks de mogelijkheid om een perceel te bebouwen of bewerken. Afhankelijk van de kaartlaag gaat het dan om beperkingen rond bemesting, vegetatiewijzigingen, drainage en wijzigingen in waterpeil, mogelijkheden (voor vergunning) voor bebouwing/infrastructuur, maaibeheer ... Voor landbouwers wordt het daardoor steeds moeilijker om nog helder te zien welke regels precies op hun percelen wegen.
Voerstreek als terreinvoorbeeld
We nemen het voorbeeld van de Voerstreek. Dat toont scherp hoe gebiedsgericht beleid zich in de praktijk kan opstapelen. De volledige oppervlakte van de gemeente Voeren is een maatwerkgebied volgens het stikstofdecreet: het gaat om Habitatrichtlijngebied (SBZ-H) én een zone van 2 kilometer errond. Voor groene bestemmingen binnen het SBZ-H-gebied geldt nulbemesting, voor het ruimere gebied (inclusief de 2 kilometer-zone) wordt nog een inrichtingsnota opgesteld. Wie in die omgeving een vergunning aanvraagt - zelfs als het niet gaat om een veehouderij - zal nagenoeg steevast een passende beoordeling moeten laten opmaken. Daarin moet worden onderzocht of de aanvraag geen betekenisvolle aantasting van de natuurlijke kenmerken van het SBZ-H kan veroorzaken.
Soms geldt voor eenzelfde activiteit ook nog een verscherpte natuurtoets: toestemming of vergunning voor een activiteit die onvermijdbare en onherstelbare schade aan de natuur in VEN kan veroorzaken, is dan uitgesloten. Daar blijft het niet bij. In de streek komt ook historisch permanent grasland overlappend voor. Daar zijn een reliëfwijziging en doorzaaien verboden. Daarbovenop doorspekken natuurbeheerplannen van type 2, 3 en 4 de streek. Daarvan wordt gesteld dat er geen rechtsgevolgen zijn bij opname in het globaal kader, maar tegelijk leeft het vermoeden dat die ingezet zullen worden in de Vlaamse omzetting van de Europese Natuurherstelverordening, los van afstandsregels.
Ook aanduidingen als overstromingsgevoelig gebied spelen mee, al gingen die nooit in openbaar onderzoek. Tot slot is het gros van het agrarisch gebied in Voeren ook nog eens landschappelijk waardevol: dat betekent dat een vergunning er maar mogelijk is als de schoonheidswaarde van het landschap niet in gevaar wordt gebracht. Die zogenaamde ‘esthetische toets’ blijkt in de praktijk niet altijd zo eenvoudig.
Welke claims gelden voor mijn perceel?
Wie wil nagaan welke claims op een specifiek perceel rusten, kan naast het uittreksel uit het plannenregister binnen de vastgoedinformatie gebruikmaken van verschillende online bronnen:
1. Omgevingscheck via het Omgevingsloket
Na het invullen van een adres en het aanduiden van het perceel in oranje op de kaart, klik je op ‘Omgevingscheck uitvoeren’. Onder ‘Planologische context’, ‘Andere planologische informatie’, ‘Water’ en ‘Natuur’ vind je relevante kaartlagen.
2. Geopunt.be
Na het invullen van een adres, en ‘Zoek op kaart’, klik je op het perceel. Onder ‘Kadastrale informatie’ klik je op de unieke Capakey. Het perceel wordt nu blauw omlijnd. Vervolgens vind je rechtsonder een knop ‘Lagen’. Via ‘Lagen toevoegen’ vind je vervolgens via ‘Bouwen en wonen’ en ‘Natuur en milieu’ heel wat relevante kaartlagen. Je kan ook een laag opzoeken via de zoekbalk. Niet alle kaartlagen hier hebben even verstrekkende gevolgen. Hier vind je onder meer VEN, Natura 2000 (Habitaten Vogelrichtlijngebieden), Ramsar, natuurbeheerplannen en gewestplan. Ook landschapsparken, nationale parken en natuurreservaten, historisch permanente graslanden, de overstromingsgevoelige gebieden 2023 (pluviaal & fluviaal) en grondwaterwingebieden en hun beschermingszones zijn hier terug te vinden.
Hier vind je planprocessen in opmaak, zoals RUP’s, WORG’s en verordeningen. Je kan zoeken per gemeente en (tegelijk) per type procedure.
4. Specifieke websites per kaartlaag
Soms bestaan er aparte bronnen voor een bepaalde kaartlaag, zoals sigmaplan.be, de Geopunt-catalogus rond maatwerkgebieden in het stikstofdecreet (via Google) of de waterkwaliteitkaarten van VLM en VMM.
Complex kluwen
Het spectrum aan claims, die bovendien vaak overlappen, is intussen bijzonder uitgebreid. Ze opzoeken is al niet eenvoudig, laat staan hun precieze draagwijdte correct inschatten. Boerenbond helpt waar mogelijk. Heb je vragen, neem dan contact op via onze infolijn op 016 28 61 61, info@boerenbond.be of met je regioconsulent.
De Vlaamse regering kiest in het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen voor 765.000 ha landbouwgrond. Boerenbond ziet kansen, maar we waarschuwen ook voor aandachtspunten en bescherming van landbouwgrond.
Doornappel duikt nog verspreid op in de regio Roeselare-Staden-Hooglede, vooral aan perceelsranden en in mengteelten. Snel ingrijpen blijft nodig om giftige contaminatie en zaadverspreiding te voorkomen.
Wat is de verwachte impact van het overschakelen van Holstein naar Jersey op de technische resultaten en zijn er andere zaken om rekening mee te houden?
Ontdek hoe je een goede vul- en spoelplaats inricht, restvloeistof zuivert en slimmer spuit met digitale teeltregistratie en taakkaarten. Praktische inzichten over regelgeving in België en Nederland.
Geen jaarmarkt Leuven zonder dat de landbouw present tekent. Boerenbond maakte van de gelegenheid gebruik om de Leuvenaren warm te maken voor Dag van de Landbouw van komende zondag 13 september.
Provincie Antwerpen en Harvestis versterken de komende jaren het praktijkgerichte tuinbouwonderzoek met een nieuwe samenwerking en jaarlijkse steun van 100.000 euro voor duurzamere, rendabele oplossingen voor telers.
