“Een leefbaar inkomen lukt niet zonder te investeren” - Kristof Claesen

“Als ik goed uit de kosten kan komen en comfortabel kan leven met mijn inkomen ben ik al tevreden”, vertelt melkveehouder Kristof Claesen uit Diepenbeek. Dat ‘comfortabel leven’ bestaat overigens nog altijd uit een werkweek van 80 uur. Veel werk, maar Kristof heeft het ervoor over. “Goed verzorgde koeien die presteren, daar haal ik mijn energie uit.”

​De melkveekoeien op het bedrijf van Kristof Claesen (32) en vader Johan (63) zien er wat kleiner en geblokter uit dan de typische Holsteinkoe. “Fleckvieh-koeien”, verduidelijkt Kristof. “We hadden op het bedrijf in 2008-2009 flink wat last van blauwtong. Daarom maakte mijn vader toen de keuze voor een robuuster ras.” Fleckvieh is een dubbeldoelras, maar met een jaarlijkse melkproductie van 10.400 liter kan het ras ook mee met een gangbare Holstein-boer. “Ook scoort de vleeskwaliteit op de SEUROP-classificatie beter. De melkprijs is nu weer gezakt, maar de vleesprijzen blijven voorlopig een meevaller”, vertelt Kristof. Door de helft van de veestapel te insemineren met Belgisch witblauw, krijgt de vleeskwaliteit (volgens Seurop) nog een extra boost. Met gesekst sperma werken doet Kristof nog niet; het prijsverschil met gesekst Holsteinsperma is daarvoor te groot.

Eerst investeren

Net als bijna 700 land- en tuinbouwers uit het Boerenbondpanel ontving Kristof een uitnodiging om de enquête in te vullen over inkomen, werktijd, administratie en arbeidsmotivatie. Daaruit bleek dat het gemiddelde netto maandinkomen 3.157 euro per maand bedraagt in de land- en tuinbouw. Dat is voor alle duidelijkheid niet wat Kristof invulde, maar Kristof wil wel kwijt dat hij tevreden is met zijn huidig inkomen dat hij uit het bedrijf haalt. “Als ik goed uit de kosten kan komen en comfortabel kan leven met mijn inkomen ben ik tevreden”, geeft Kristof aan. Hij baat samen met zijn vader Johan een financieel leefbaar bedrijf uit. Vriendin Lore werkt voorlopig nog buitenshuis. Het is wellicht pas als Johan op pensioen gaat dat er voldoende inkomen zal zijn om ook Lore uit het bedrijf een inkomen uit te keren. “Ons inkomen mag altijd hoger. Om bijvoorbeeld een personeelslid aan te werven is er geen ruimte. Wil je een fatsoenlijk inkomen halen uit een land- en tuinbouwbedrijf, dan moet je bovendien eerst fors investeren. Daarom hebben we in 2015 een nieuwe stal gezet. De eerste jaren zijn altijd de moeilijkste; pas na enkele jaren word je beloond.”

Groei onvermijdelijk

Kristofs vader melkte 80 koeien; nu melken ze samen 160 koeien. De eerste twee robots werden aangevuld met een derde. “Groter worden was onvermijdelijk. De tijd van kleine gemengde bedrijven met 15 melkkoeien, nog wat vleesvee en varkens erbij, is voorbij. Specialisatie en schaalvergroting is onvermijdelijk, dat zie je ook in elke andere tak van de maatschappij. Of je moet als boer alles in de korte keten verwerken en verkopen. Alleen is die markt beperkt en weet je nog niet of je de extra arbeid correct vergoed zal krijgen.”

Maatschappelijke verantwoordelijkheid

Groei is nodig om mee te kunnen, maar niet ten koste van alles. Zo zit de derde melkrobot niet vol. Economisch is dat suboptimaal, maar Kristof en Johan kiezen voor minder ophaalkoeien en een groter werkgemak. Op klauwverzorging wordt er niet bespaard. Om de zes weken komt een klauwverzorger langs om preventief aan klauwgezondheid te werken. En ook met antibiotica wordt zorgvuldig omgesprongen. Van elke koe die verdacht wordt van uierontsteking wordt een staaltje melk in de broedstoof gestopt om na kweek de juiste veroorzaker te kunnen identificeren. Vervolgens wordt op aangeven van de dierenarts via een beslissingsboom gekozen welke behandeling de beste kansen op genezing biedt. “Als melkveehouder willen we onze maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. Zo gebruikten we in 2024 lijnzaad in het rantsoen om de enterische emissies te reduceren. Door prijsstijgingen en administratieve kafka zijn we daar dit jaar vanaf gestapt.”

Lange werkweek

De werkdagen zijn lang, maar Kristof heeft als kind nooit anders gezien bij zijn ouders en grootouders. Uit de enquête blijkt dat een gemiddelde werkweek bij land- en tuinbouwers bestaat uit 66 uur, bij melkveehouders nog iets meer. Kristof kan dat bevestigen. “Ik begin meestal rond half zeven ’s ochtends met een rondgang bij de koeien en eindig om acht uur ’s avonds. Op zondag probeer ik wat sneller te voederen door deels op voorhand het mengvoeder te laden. Zo ben ik op zondag vrij tussen 10 uur ’s ochtends en 18 uur ’s avonds, en proberen we iets leuks te doen. Alles samen kom ik wel aan 80 uur per week.”

Los kunnen laten

De werk-privébalans is in de land- en tuinbouw niet eenvoudig. “Bestaat die balans eigenlijk wel? Werk en privé lopen in elkaar over. Als er ’s avonds om 10 uur een koe moet kalven, moet je er toch naartoe, ook al is het jouw privé-tijd.” Afgelopen jaar nam Kristof een dag of 5-6 verlof. Daarmee is hij volgens de enquête geen uitzondering in de land- en tuinbouw. “Afgelopen jaar was druk, met ook nog eens een persoonlijke verbouwing. Volgende jaren wil ik meer verlof. Mijn ouders gaan nu al eens meer weg dan vroeger, en als ik weg ben nemen mijn ouders het over. Als boer is het ook een kwestie van ingesteldheid en van kunnen loslaten. Zeker met dieren is het moeilijk om de juiste persoon te kunnen vinden die van je kan overnemen.”

Werk en privé lopen in elkaar over. Als er ’s avonds om 10 uur een koe moet kalven, moet je er toch naartoe, ook al is het jouw privé-tijd.

Positieve blik

Tot voor de verbouwing had Kristof een wekelijkse mannenavond op maandag. Daarbij ook vrienden die niet in de sector werken. “Het is leuk om het over eens iets anders te hebben dan koeien. Mijn vrienden vinden wel dat ik veel werk; net als mijn vrouw trouwens. Na de verbouwing wil ik het terug wat rustiger doen.” Al bij al heeft Kristof een positieve blik op zijn carrière binnen de landbouw. “Ik bekijk het graag positief. Ik haal veel energie uit mijn koeien wanneer ze goed verzorgd zijn en het goed doen.” De top drie van grootste motivatoren in de enquête (graag werken met dieren, zelfstandigheid en de passie voor het vak) zijn helemaal op het lijf van Kristof geschreven.

En misschien heeft hij ook het geluk dat vader Johan vandaag nog een deel van de administratie voor zijn rekening neemt. Samen denken ze minder dan een halve dag per week op het bedrijf aan administratie te besteden, maar meer hoeft het niet te worden, blaast Johan. “Toen ik in 1989 met het bedrijf startte, werd er al gezegd dat er te veel administratieve rompslomp was. Sindsdien is er alleen maar meer administratie en een grotere rechtsonzekerheid bijgekomen.” Kristof bevestigt en nuanceert.

Als landbouwer maak je zo’n correct mogelijk businessplan, om dan de jaren erna geconfronteerd te worden met een onzekere melkprijs en onzekere regelgeving. Dat frustreert. Toch zal de maatschappij altijd boeren blijven nodig hebben om voedsel te produceren. Ik zie zeker nog een toekomst.”