Natuurbeheerplan in Bornem niet conform richtlijn Brouns
Aangemaakt op
Momenteel ligt in Bornem de herziening van het natuurbeheerplan Kraaienbroek-Planterijen in publieke consultatie. In de voorliggende herziening wordt een deel van het globaal kader geschrapt en wordt ook de langetermijnvisie aangepast. De deadline om te reageren op dit plan is 22 maart 2026. Het volledige plan vind je op het e-loket van ANB.
Boerenbond analyseerde het plan alvast en we deden volgende vaststellingen:
Niet akkoord
Binnen het globaal zit 76ha agrarisch gebied vervat dit is niet conform de richtlijn van minister Brouns
Eigen GIS kaartmateriaal - Huidige bestemmingen binnen het globaal kader
De aanduiding van het agrarisch gebied binnen het globaal kader als compartimentlandschap wordt als argument aangehaald om dit agrarisch gebied alsnog op te nemen in het globaal kader.
Het agrarisch gebied/percelen in landbouwgebruik werden zonder overleg met de betrokken landbouwers opgenomen in het globaal kader dit zorgt voor wantrouwen.
Akkoord
Het globaal kader wordt aangepast. Een belangrijk deel van het agrarisch gebied uit het globaal kader van het oorspronkelijk natuurbeheerplan wordt geschrapt.
Voor algemene informatie over een natuurbeheerplan verwijzen we naar de website van ANB.
Waarom opname van agrarisch gebied hier niet te verantwoorden is
1) Richtlijn minister Brouns (type 4): agrarische bestemming hoort in principe niet in het globaal kader
De opname van agrarische percelen in het globaal kader is niet conform de richtlijn van minister Brouns voor natuurbeheerplannen type 4. Die richtlijn stelt (samengevat) dat buiten de gronden beheerd door de indiener van het beheerplan, geen gronden in agrarische bestemming mogen worden opgenomen in het globaal kader, behalve in specifieke uitzonderingen (zoals SBZ/VEN, percelen die vandaag al natuur/bos zijn, natuurbeheerhuur, kleine ingesloten percelen < 1 ha, of gemengde bestemming met > 50% groene bestemming).
Daarnaast stelt de richtlijn ook dat:
percelen in Herbevestigd Agrarisch Gebied (HAG) nooit in het globaal kader worden opgenomen;
ook een eerder goedgekeurd globaal kader bij herindiening opnieuw volledig aan die richtlijnen moet voldoen.
Samengevat: omdat de betrokken percelen een agrarische bestemming hebben en niet onder een uitzondering vallen, moet de opname worden geschrapt uit het globaal kader. Dat het hier om een herziening van een natuurbeheerplan gaat, veranderd niets aan de richtlijnen.
2) Beleidsplan Ruimte Bornem: landbouw is een hoofdfunctie en verdient beleidsconsistentie
In het natuurbeheerplan wordt verwezen naar het Beleidsplan Ruimte Bornem (goedgekeurd door de gemeenteraad in november 2024) en naar de aanduiding van de zone als compartimentenlandschap tussen de woonkernen van Branst en Mariekerke.
Dat beleidskader wijst op:
de aanwezigheid van natuur- en landschapselementen (bosjes, schrale graslanden, heiderelicten, perceelsranden met knotwilgen, microreliëf en waterstructuren), én
het belang van professionele landbouw als onderdeel van een evenwichtige mozaïek van landgebruik,
het tegengaan van vertuining en verpaarding.
Het is niet logisch dat percelen met een agrarische bestemming in het globaal kader van een natuurbeheerplan wordt opgenomen “omdat het compartimentenlandschap natuurverweving beoogt”. Het blijft planologisch agrarisch gebied en is dus bedoeld voor professionele land- en tuinbouw, er kan niet vooruit gelopen worden op mogelijke toekomstige ruimtelijke keuzes.
Samengevat: opname van agrarische percelen in het globaal kader is een voorafname op ruimtelijke keuzes die nog moeten worden gemaakt, de percelen liggen in een agrarische bestemming en moeten dus geschrapt worden uit het globaal kader.
3) Sociale langetermijnvisie: samenwerking kan, maar vraagt overleg en vertrouwen
In de langetermijnvisie wordt het sociale en educatieve luik benadrukt (activiteiten, wandelingen, werkdagen, draagvlak). Er wordt ook gesteld dat samenwerking met (lokale) landbouwers mogelijk is, en dat ruimte voor aangepaste landbouw binnen het beheerplan kan helpen om het idee te doorbreken dat natuur “tegen” landbouw is.
We erkennen dat samenwerking mogelijk en bespreekbaar is, maar daarom is overleg nodig. De huidige afbakening van het globaal kader en de bijhorende visie is zonder voldoende voorafgaand overleg met de landbouwsector tot stand gekomen.
Samengevat: samenwerking vraagt transparant overleg vooraf; een eenzijdige opname van percelen in een globaal kader is geen solide basis om constructief samen te werken.
Conclusie en concrete eis
Boerenbond vraagt dat agrarische percelen die in de herziening van het natuurbeheerplan Planterijen-Kraaienbroek nog in het globaal kader zijn opgenomen, worden geschrapt uit dat globaal kader.
De kernargumenten zijn:
Rechtsonzekerheid en impact op landbouwactiviteiten: agrarische gronden horen planologisch hun functie te kunnen blijven opnemen.
Beleidsconsistentie: het Beleidsplan Ruimte Bornem vertrekt van een evenwicht waarin landbouw een volwaardige plaats behoudt, zonder voorafnames via een globaal kader.
Proces en draagvlak: er is nood aan voorafgaand overleg met landbouwers vóór percelen in een langetermijnvisie worden ingetekend.
Richtlijn Brouns: opname van agrarisch gebied in het globaal kader is niet conform de richtlijn voor natuurbeheerplannen type 4.
FAQ voor landbouwers die bezwaar willen indienen
1) Wie kan een bezwaar indienen?
Iedereen die meent rechtstreeks of onrechtstreeks geraakt te worden door de inhoud van het natuurbeheerplan kan tijdens de publieke consultatie een bezwaar indienen. Voor landbouwers gaat het vaak om:
percelen die (nog) binnen het globaal kader liggen (in beheer en/of gebruik),
impact op toekomstperspectief, investeringen, teeltrotatie of bedrijfsorganisatie,
principiële bezorgdheid over rechtsonzekerheid bij agrarische bestemming.
2) Tegen wat kan ik precies bezwaar indienen?
Je kan bezwaar indienen tegen elementen zoals:
de opname van agrarische percelen in het globaal kader,
de afbakening van de perimeter,
de langetermijnvisie wanneer die volgens jou vooruitloopt op ruimtelijke keuzes,
het gebrek aan overleg of onduidelijkheid over gevolgen.
3) Wat is het “globaal kader” en waarom is dat belangrijk?
Het globaal kader is de perimeter waarbinnen de initiatiefnemer een natuurbeheerplan vooropstelt en beheerdoelen uitwerkt en waarop aankoopsubsidie van toepassing is. Ook wanneer percelen niet onmiddellijk in beheer worden genomen, kan opname in het globaal kader zorgen voor:
mogelijkheid om percelen aan te kopen met aankoopsubsidie (geen voorkooprecht)
onduidelijkheid naar eigenaars en gebruikers,
een gevoel van voorafname op toekomstige keuzes,
onzekerheid bij bedrijfsbeslissingen op langere termijn.
5) Moet ik elk perceel apart opsommen?
Dat is aangewezen. Hoe concreter je bent, hoe duidelijker je bezwaar. Vermeld idealiter:
kadastrale gegevens of perceelreferenties (zoals gebruikt in het dossier),
eventuele kaartfragmenten of aanduidingen,
een korte toelichting waarom die percelen niet thuishoren in het globaal kader.
6) Hoe dien ik een bezwaar correct in?
Volg de instructies in de officiële bekendmaking van de publieke consultatie (wijze van indienen, termijn en adres/portaal). Zorg dat je bezwaar:
tijdig wordt ingediend tot en met 22 maart 2026,
duidelijk vermeldt over welk dossier (publieke consultatie NBP-AN-22-0143 Planterijen-Kraaienbroek) het gaat,
Na afloop van de consultatie worden bezwaren gebundeld en beoordeeld binnen de verdere procedure. Het is mogelijk dat:
het globaal kader wordt aangepast,
bepaalde percelen worden geschrapt,
of dat het plan (deels) ongewijzigd blijft met motivering.
8) Kan ik hulp krijgen bij het opstellen van mijn bezwaar?
Ja. Wie ondersteuning wil bij het structureren van argumenten, het interpreteren van planonderdelen of het formuleren van een duidelijke vraag, kan begeleiding vragen via regioconsulent Lien Vandebroeck.
