Gemeenten krijgen 61 miljoen voor strijd tegen zwerfvuil, wat krijgen landbouwers?

Deze week kondigde minister van Omgeving Jo Brouns dat Vlaamse steden en gemeenten elk jaar 61 miljoen euro krijgen voor de strijd tegen zwerfvuil. Het gaat om de omzetting van een Europese richtlijn, die de vroegere vrijwillige regelingen vervangt.

​Het budget is afkomstig van de producenten van onder meer drankverpakkingen, sigarettenfilters, vochtige doekjes en ballonnen. Via de nieuwe Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid voor Zwerfvuil betalen zij voortaan verplicht mee voor de kosten van de opruim. De Europese SUP-richtlijn (Single Use Plastics) verplicht lidstaten immers om de milieu-impact van plastic wegwerpproducten te verminderen.

Boerenbond verwelkomt het principe dat producenten mee betalen voor de maatschappelijke kosten van zwerfvuil, zoals Europa dat al sinds 2023 beoogt via de Single Use Plastics (SUP)-richtlijn. Tegelijk zien we een belangrijke blinde vlek: zwerfvuil stopt niet aan de rand van de openbare weg. Zwerfvuil dat door de wandelaars, fietsers of andere gebruikers van de publieke ruimte wordt weggegooid, belandt ook in akkers, weiden en teelten, waar landbouwers vandaag vaak op eigen kosten opruimen.

Boerenbond heeft dit in eerder overleg al aangegeven en heeft ervoor gepleit dat een deel van deze middelen ook naar de landbouwer zouden kunnen vloeien. De Vlaamse Vereniging voor Steden en Gemeenten (VVSG) gaf alvast aan dat het voorstel om landbouwers mee te nemen in deze financieringslogica het onderzoeken waard is. Boerenbond gaat hier verder mee aan de slag.

Voor Vlaanderen wordt de bijdrage van producenten nu geraamd op circa 71,5 miljoen euro per jaar. Met de 10,5 miljoen euro die niet aan de gemeenten wordt uitgekeerd, worden de opruim- en beleidskosten van de provincies en Vlaamse agentschappen vergoed.

Lokale besturen moeten de middelen inzetten voor opruimen, vuilnisbakkenbeheer, sensibilisering en rapportering en kunnen daarvoor ondersteuning krijgen van Mooimakers. Vanuit Boerenbond blijven we ervoor ijveren dat ook de gevolgen voor landbouw van zwerfvuil verder in beeld komen en kunnen worden vergoed.