“Zonder passie hou je dit werk moeilijk vol”

Merkem, de grootste deelgemeente van het West-Vlaamse Houthulst, wordt in het westen begrensd door de Martjevaart, de Ieperlee en de IJzer. Aan water geen gebrek dus, wat goed nieuws is voor onze ‘Boer in de kijker’. Kris en zijn familie telen in de omliggende velden groenten en hebben een eigen waterbuffer aangelegd om in droge zomers alle groenten van voldoende water te kunnen blijven voorzien.

Toen Kris in 1997 samen met zijn vrouw Leen het ouderlijke bedrijf overnam, was dat een sprong in het onbekende. “Ik ben aangetrouwd, mijn schoonouders hadden een gemengd bedrijf dat vooral op koeien focuste. Ik kwam zelf van een groentebedrijf hier een viertal kilometer verderop en kende niets van dieren. Dat was in het begin dus wel wat zoeken. We hebben tot 2012 nog koeien gehouden, maar zijn gaandeweg meer en meer richting groenten gegaan.

Groentebedrijf opgekweekt

De eerste jaren met focus op groenten waren moeilijk voor Kris en Leen. Contracten bij de fabriek lagen niet zomaar voor het rapen en de prijsvorming was onzeker. “Iedereen wilde toen wel bloemkool telen, maar je moest ook kunnen uitbreiden en dat was niet gemakkelijk. In het begin deden we alles met eigen mensen, zonder personeel. Pas in 2004 hebben we de eerste mensen in dienst genomen. Dat was een belangrijke stap, want vanaf dan konden we echt vooruit.” Vandaag draait het bedrijf vooral op bloemkool, prei en courgettes. “Courgettes telen we nu ook voor de versmarkt, zowel in serres als in vollegrond. Het is een intensief gewas dat veel aandacht vraagt en dagelijks moet geoogst worden, maar het geeft wel voldoening. De bloemkool blijft belangrijk, zowel voor de industrie- als de versmarkt. We wisselen veel grond met andere boeren in de buurt, dat houdt de rotatie gezond. Het draait allemaal om afwisseling: wat de ene teelt vraagt, kan de andere teruggeven.”

Duurzaam en efficiënt werken

De bedrijfsvoering evolueerde de voorbije jaren fors, met oog voor duurzaamheid en efficiëntie. “We proberen zo duurzaam mogelijk te werken. Minder ploegen, maar mechanische onkruidbestrijding en ondiepe grondbewerking. We hebben ook zonnepanelen en ons huis wordt met een warmtepomp verwarmd. Voor irrigatie hebben we een bekken van 15 miljoen liter aangelegd. Met dat water bevloeien we de serres, maar het water dat op de serres valt, loopt ook naar onze put om te gebruiken. We zitten hier gelukkig dicht bij de beek waarmee we onze put kunnen vullen, waardoor we ook de voorbije jaren altijd voldoende water hadden. Je moet in deze tijden sowieso wel je eigen buffer hebben, anders kom je in de problemen. Zeker de droge zomers van de laatste jaren hebben ons dat geleerd.”

Eten met de ogen

Het is voor groenteboeren niet makkelijk om met steeds minder mogelijkheden hun vruchten proper te kunnen blijven afleveren. “Vroeger aten de mensen met hun mond, maar tegenwoordig meer en meer met de ogen. Neem nu een courgette met een kras op, die wordt in de veiling er zelfs niet door gelaten. Als er een dag veel wind was, kunnen wij dus als gevolg die courgettes uit de vollegrond niet meer leveren in dezelfde klasse als we normaal doen. In de prei is het misschien zelfs nog gekker. Wij steken zoveel moeite in een mooi product dat beestjesvrij geleverd kan worden, met blinkend groen, terwijl de mensen thuiskomen en net dat stuk het eerste is dat ze afsnijden en weggooien. Dat is voor ons een absurde tegenstelling. Als we bij die prei minder inspanning zouden moeten leveren, zou er meteen veel minder gebruik van gewasbeschermingsmiddelen nodig zijn.”

​Beleid met overdreven regelgeving

Kris blijft zijn job graag doen, maar merkt hoe regelgeving en verplichtingen steeds meer hun tol eisen. “Het ene jaar moet je investeren in een machine voor vanggewassen, het jaar nadien zegt men dat het niet meer nodig is. Ik heb een vrijstelling gekregen door goeie resultaten op vlak van nitraatresidu’s, dus is de kost die we dan gemaakt hebben nu niet meer nodig. Dat frustreert. Nochtans zijn die vanggewassen wel heel goed om je grond te laten opengaan, als je ze op tijd ingezaaid krijgt natuurlijk, want daar zitten we dan ook weer met problemen van kalenderlandbouw. We hebben over de jaren heen al veel geld gestoken in verplichtingen die achteraf niet meer golden. Je moet je telkens aanpassen en soms is het alsof de wetgeving sneller verandert dan je zelf kan volgen. Administratie neemt tegenwoordig soms meer tijd in beslag dan het veldwerk zelf.” Toch blijft de passie van Kris groot. “Ik ben altijd graag veel buiten geweest, het gevoel van vrijheid en zelf keuzes kunnen maken, dat is onbetaalbaar. Er komen steeds meer regeltjes bij, maar als je het niet graag doet, dan hou je dit werk niet vol. Gelukkig is dit niet zo voor ons alleen, dat is iets dat geldt voor al onze collega’s.”

​Administratie neemt tegenwoordig soms meer tijd in beslag dan het veldwerk zelf.

Familieaspect is belangrijk

Kris’ kinderen kregen de liefde voor het vak zeker mee, zijn zoon Thibault denkt erover na om in de toekomst het bedrijf over te nemen. “We zagen toen hij nog maar vijf jaar was al dat hij het in zich had. Elke avond na school vloog de boekentas aan de kant en was hij meteen naar buiten. Naarmate hij ouder werd, spaarde ik het tractorwerk meer en meer op voor hem. We hebben hem altijd vrij gelaten in zijn keuze, maar hij wou zelf naar de tuinbouwschool in Torhout en heeft aansluitend nog een mechanisatiejaar bij gedaan in Poperinge. Als hij de stap zet om over te nemen, heeft hij hier op het bedrijf nog alle mogelijkheden om zelf te kiezen wat hij wel of niet blijft telen. Belangrijk is dat er toekomstperspectief blijft, en dat er een leefbare landbouw mogelijk blijft.”