Verplicht digitaal gewasbeschermingsmiddelenregister vanaf 2026

Eind maart 2025 communiceert de FOD Volksgezondheid via fytoweb met een update over het verplicht digitaal gewasbeschermingsmiddelenregister. 11 juni 2025 publiceerde het FAVV een omzendbrief over het bijhouden van het digitaal gewasbeschermingsmiddelenregister. Deze verplichting geldt niet alleen voor professionele gebruikers in de landbouwsector, maar ook voor professionals in groenvoorzieningen en overheidsbedrijven (spoorwegen, luchthavens) die gewasbeschermingsmiddelen gebruiken. Ze geldt zowel voor behandelingen in open lucht als voor behandelingen onder bescherming (serres) of speciale installaties (zaadbehandeling, bewaarloodsen, enz.).

Heeft Europa eindelijk gehoord aan administratieve vereenvoudiging?

In juli 2025 kwam de Europese commissie met het voorstel om het verplichte elektronische register uit te stellen met één jaar. Europa wil de lidstaten de mogelijkheid geven om gebruikers toe te staan de gegevens over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op hun grondgebied niet vóór 1 januari 2027 in het voorgeschreven elektronische formaat over te dragen. Het wetgevende proces om dit in orde te brengen is opgestart. De federale overheid heeft bij de sector gepolst of wij deze vraag kunnen steunen. Boerenbond heeft deze vraag natuurlijk gesteund en gestaafd met eerdere communicatie hierover die al bezorgd was aan minister Clarinval en minister Brouns. Op basis van de reacties was het duidelijk dat er grote consensus was om het voorstel van de Europese Commissie te steunen. Wel blijft de Europese verordening over statistische data in de landbouwsector van kracht en moet hier wel gevolg aan gegeven worden. Momenteel is er geen vereenvoudiging voorzien over het registreren van de BBCH-monografie en de EPPOcode alsook niet over het starttijdstip van de bespuiting. Op deze drie administratieve vereenvoudigingen gaan we de komende weken ook nog intensief onderhandelen. Ook blijven we inzetten op slechts een eenmalige digitale registratie tot 2030 zoals in de verordening voorzien.

Wat moet je in 2025 nog doen? 

Het gewasbeschermingsmiddelenregister moet minstens de naam van het gebruikte gewasbeschermingsmiddel bevatten, de toepassingsdatum en -dosis en het gebied en gewas waarop het middel is gebruikt. Dit register moet ten minste vijf jaar worden bewaard. De professionele gebruiker stelt de relevante informatie uit deze registers op verzoek ter beschikking van de bevoegde autoriteit. Momenteel mogen deze gegevens op papier of in elektronische vorm worden bewaard.

Nieuwe verplichtingen vanaf 2026? 

Momenteel is het afwachten tot het Europese wetgevende traject voor uitstel wordt goedgekeurd zodat ook het FAVV en fytoweb zijn communicatie kan aanpassen. Voorlopig blijft de communicatie staan zoals de wetgeving op vandaag nog geldig is.

In 2023 werd een nieuwe Europese verordening van kracht (Uitvoeringsverordening (EU) 2023/564). Deze vereist dat alle professionele gebruikers van gewasbeschermingsmiddelen vanaf 1 januari 2026 hun gebruiksregister in elektronisch formaat bijhouden met een aantal nieuwe informatievereisten die moeten worden geregistreerd:

• Type gebruik (behandeling van oppervlakken, gesloten ruimten of zaden)
• Het toelating- of vergunningsnummer van het product,
• De naam van het gewas (EPPO-codes),  
• De omvang van het behandelde gebied of de hoeveelheid van de behandelde eenheid (bv. in kg/l per aantal hectaren of m² of de hoeveelheid behandelde zaden),
• Het groeistadium van het gewas (BBCH-monografie),
• Het starttijdstip van de behandeling (indien relevant),
• De referentie van het perceel, zoals aangegeven in de verzamelaanvraag, met name campagnejaar en perceelsnummer. Bij gebrek, het kadasternummer of adres of xy coördinaten.

Hoe snel moeten de gegevens in het register staan? 

Indien de gegevens aanvankelijk niet in het voorgeschreven elektronische formaat worden aangemaakt, worden zij uiterlijk dertig dagen na de datum van het gebruik van het gewasbeschermingsmiddel in een dergelijk formaat omgezet. Voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op hun grondgebied kunnen de lidstaten kortere termijnen voor de omzetting in het voorgeschreven elektronische formaat vaststellen. Bijvoorbeeld een Excel-, Word- of doorzoekbaar PDF-formaat (geen foto's/scans van documenten) of digitaal hulpmiddel (teeltregistratiesysteem) worden aanvaard als digitaal gewasbeschermingsmiddelenregister.

Voor operatoren die actief zijn in de voedselketen , met inbegrip van professionele gebruikers die handelen in het kader van contractuele overeenkomsten, bedraagt deze periode 7 dagen overeenkomstig het koninklijk besluit over levensmiddelenhygiëne. Hier gaat het ook over biociden.

 Professionele gebruikers die in het kader van contractuele regelingen voor een andere natuurlijke of rechtspersoon handelen (bijv. loonwerkers of tuinaanlegger), verlenen die uitbestedende persoon (bijv. landbouwer) toegang tot of verstrekken een kopie van de gegevens zonder onnodige vertraging of beperkingen. In alle gevallen krijgt de klant uiterlijk 30 dagen na de datum van gebruik van het gewasbeschermingsmiddel toegang tot of een kopie van het register.

Bijzondere aandacht is er voor de reglementering van de begassingen en ontgassingen sinds 1 juli 2023, behalve voor de grondontsmettingen. Vanaf 1 januari 2024 gelden de regels ook voor de grondontsmettingen. Alle toepassingen moeten op voorhand worden gemeld in de begassingsdatabank.

Het FAVV vraagt enkel wanneer het gebruik van het gewasbeschermingsmiddel beperkt is tot specifieke tijdstippen van de dag of wanneer het tijdstip van het gebruik relevant is in het kader van de specifieke toepassing, dat dit moet worden vermeld. Anders is de datum van toepassing voldoende. Hetzelfde geldt voor wanneer het gebruik van het gewasbeschermingsmiddel beperkt is tot bepaalde groeistadia of wanneer het groeistadium relevant is in het kader van de specifieke toepassing. Enkel dan moet voor het FAVV de BBCH-monografie genoteerd worden. 

Wat vraagt Europa nu juist en hoe gaat België ermee om? 

De uitvoeringsverordening 2023/564 beschrijft zeer specifiek volgende zaken :

• Elektronisch formaat = machineleesbaar formaat, bijvoorbeeld een Excel-, Word- of doorzoekbaar pdf-formaat.  De bevoegde autoriteit kan bepalen in welk formaat de registergegevens aan haar moeten worden toegezonden indien ze die opvraagt.
• Gewasbenaming volgens EPPO-codes: de FOD Volksgezondheid publiceert en actualiseert op fytoweb de officiële lijst van gewassen met de overeenstemmende EPPO-codes.  Enkel de naam van het gewas (bijvoorbeeld wintertarwe) zoals vermeld op de toelating of vergunning van het product dient in het register te worden opgenomen.
• Fenologisch stadium van het gewas volgens de BBCH-monografie: de FOD Volksgezondheid publiceert en actualiseert op fytoweb de BBCH-tabellen die overeenkomen met de toegelaten gewassen. Het gewasstadium dient enkel in het register te worden opgenomen indien de toelating van het product een bepaald toepassingsstadium vermeldt zoals “voor opkomst” of “bij het planten”.  Wanneer in de toelating van het product een periode wordt genoemd die meerdere stadia omvat, zoals “BBCH 13-39”, zou in het register zoveel mogelijk het stadium worden opgenomen dat representatief is voor het gewas op het moment van de behandeling, bijvoorbeeld “BBCH 15” of “5-bladstadium”.
• Starttijdstip van de behandeling: dient alleen te worden gespecificeerd wanneer het gebruik van het product beperkt is tot specifieke tijdstippen van de dag of wanneer het tijdstip van gebruik relevant is in de context van het specifieke gebruik.  Bij voorbeeld gewasbeschermingsmiddelen waar een specifieke re-entry time is voor voorzien of producten die enkel mogen toegepast worden met een fytolicentie Ps waarvan het gebruik eveneens dient gemeld te worden in de begassingsdatabank.
• Locatie van het perceel of de installatie (serre, loods, etc..) waar het product wordt gebruikt zoals aangegeven in de verzamelaanvraag, met name campagnejaar en perceelsnummer. Als men geen verzamelaanvraag moet indienen, dan kan men het kadasternummer, adres of xy-coördinaten gebruiken.

Laat Boerenbond dit zomaar passeren? 

Absoluut niet, hierin kunnen we onze leden geruststellen. Gelukkig zijn we kleine stapjes in de goede richting, maar er ligt nog veel werk op de plank willen we naar echte administratieve vereenvoudiging gaan. Na vele contacten met de administratie, die absoluut achter dit digitaal register staan, hebben we ook politiek verschillende signalen gegeven op verschillende beleidsniveaus dat we met dit register geen stap vooruit gaan. Nu Europa de openheid maakt, is er gelukkig ook een nieuw inzicht vanuit de administratie gekomen. In de politieke contacten geven we een duidelijk signaal dat we niet akkoord zijn met deze Europese uitvoeringsverordening in zijn goedgekeurde vorm. Wij zien geen meerwaarde in het digitaliseren van de huidige registers die op vandaag ook al beschikbaar en opvraagbaar zijn door de bevoegde autoriteit. We hebben blijkbaar niet geleerd uit het kunstmestregister, wat ondertussen al drastisch is vereenvoudigd. Daarnaast neemt de administratieve last toe door bijkomende eisen toe te voegen aan het register. Al deze bijkomende eisen dienen terug geschrapt te worden en in het kader van de administratieve vereenvoudiging verwachten we dat Vlaanderen en België ook hier initiatief gaat nemen. Concreet gaat het over het terug schrappen van de EPPO-codes en de BBCH-monografie. Ook de begintijd registreren van een bespuiting gaat veel te ver. In afwachting van een aanpassing aan de Europese uitvoeringsverordening 2023/564 vragen wij uitstel tot 1 januari 2030 om binnen de 30 dagen te moeten registreren. Boerenbond is wel tevreden dat de verplichting weggevallen is om deze digitale registers verplicht te centraliseren bij de overheid.