Wie werd De Klimaatkoploper 2025?

Proficiat aan Bart & Marijke

Het kiezen van De Klimaatkoploper was een moeilijke opdracht, want – zoals juryvoorzitter Bram Verbruggen het verwoorde – het was in veel opzichten appelen met peren vergelijken. “Elk van de vijf bedrijven blinkt wel ergens in uit, op meerdere vlakken zelfs: een duurzaam verdienmodel, inzetten op onderzoek en innovatie, hernieuwbare energie, slim omgaan met water, een gezonde bodem, de teeltkeuze, … Ze verdienen het dan ook een voor een om als voorbeeldbedrijf in de schijnwerpers te worden gezet. Maar als er dan toch één moet gekozen worden, dan kiezen we voor Bart Vanderstraeten & Marijke d’Hertefelt, die met hun bedrijf Koeweidehof in Merchtem als geen ander inzetten op publieksbereik. Per slot van rekening: wie als klimaatambassadeur gehoord wil worden, moet een ruim publiek hebben, zowel binnen als buiten de sector.” Proficiat, Bart en Marijke!

Publiekswinnaars: Jan & Patrick Van der Velpen

De publieksprijs werd weggekaapt door broers Jan en Patrick Van der Velpen, die appels en peren telen in Bierbeek. Toen ze het bedrijf overnamen van hun ouders, hebben ze meteen ingezet op rationeel energieverbruik en waterbeheer. Veel van wat ze doen, draait om samenwerking, met onder andere KU Leuven. Een deel van het fruit en de verwerkte appelsappen verkopen ze via de korte keten. Die aanpak kon het publiek dus wel smaken. De broers zijn blij verrast met de prijs. “We zijn heel aangenaam verrast! Het is een mooie erkenning en waardering voor de inspanningen die wij met ons team hebben geleverd. Het is echt plezant en een mooi uithangbord voor het bedrijf. We doen ons best om een goed product af te leveren en gaan op de ingeslagen weg verder. Dat we nu de publieksprijs winnen, wil niet zeggen dat onze klimaatinspanningen stoppen! We blijven eraan werken. We hebben nu al veel goede ideeën, maar blijven met onze voetjes op de grond.”

Lees het volledige artikel

Dit waren de 5 laureaten:

Peter Bauwens

Het melkveebedrijf van Peter ligt op een heuveltop in de Vlaamse Ardennen, de ideale plaats voor een windmolen. Die laatste kwam er in 2022 en levert sindsdien bijna de helft van de benodigde elektriciteit voor de boerderij, wat zorgt voor een forse CO2-reductie. Peter werkt volgens het principe van kringlooplandbouw: dieren, voer en mest zijn in balans met minimale externe input. Sinds 2010 wordt er niet meer geploegd en ook kunstmest is recent volledig vervangen door dierlijke mest, wat de bodemstructuur en het bodemleven versterkt. Op de percelen groeien grasklaver, veldbonen, voederbieten en andere stikstofbindende gewassen, zonder het gebruik van insecticiden en fungiciden. Het rantsoen bevat geen soja of mais, maar bestaat uit lokaal geteelde gewassen en een zelf samengesteld krachtvoermengsel.

Dankzij deze aanpak daalde de methaan- en CO2-uitstoot sinds 2022 met 20%, en ligt de ammoniakuitstoot nu al 40% onder het Vlaamse gemiddelde. Het bedrijf behaalde als eerste in België het Franse kwaliteitslabel ‘Bleu Blanc Coeur’, een erkenning voor duurzame en diervriendelijke landbouw. De koeien worden ouder waardoor het vervangingspercentage gedaald is en de melk heeft een hoger omega-3 gehalte door het grasdieet. Peter investeert in biodiversiteit, bodemgezondheid en dierenwelzijn, en deelt zijn kennis via bedrijfsbezoeken en presentaties voor collega-boeren.

Sven Neufkens

Samen met zijn vrouw Evelien startte Sven in 2017 een bedrijf gespecialiseerd in de serreteelt van aardbeien op substraat. Onder de naam ‘Svelien Aardbeien’ worden de vruchten van half april tot half oktober verkocht via automaten in Lennik en omliggende gemeenten. Vanaf het begin werd gekozen voor duurzame oplossingen: naast de serre vangt een groot bassin het regenwater op, zodat de planten ook tijdens droge zomers voldoende water krijgen zonder dat te hoeven oppompen. De teelt is volledig seizoensgebonden en gebeurt zonder gebruik van gas voor verwarming of verlichting. Door te investeren in zonnepanelen en een elektrisch voertuig wordt het energieverbruik verder verduurzaamd.

Om de teelt robuuster te maken, kiest het bedrijf bewust voor een brede variatie aan rassen. Plagen worden niet bestreden met insecticiden, maar met nuttige insecten, terwijl een UV-robot het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verder helpt beperken. Rond de serre zorgen vier mobiele kippenkarren voor het onderhoud van het terrein. De kippen verwerken niet-consumptiegeschikte aardbeien en leveren eieren die lokaal verkocht worden onder de naam ‘Marei’. Naast de aardbeienteelt stelt het bedrijf ook fruitpakketten samen voor scholen en bedrijven waarmee ze hun producten op een duurzame manier tot bij de consument brengen.

Bart Vanderstraeten & Marijke d’Hertefelt

Het gemengd landbouwbedrijf van Bart en Marijke draagt de naam Koeweidehof, maar ze hopen straks bij het grote publiek vooral gekend te zijn onder de naam ‘Oh!Lait’, het verse zuivelmerk waaronder ze hun producten op de markt brengen. De melk wordt op het bedrijf verwerkt met de Lely Orbiter, een innovatieve mini-zuivelfabriek die rechtstreeks verse melkproducten levert aan de consument. Het bedrijf richt zich vooral op melkvee en is in bijzonder grote mate geautomatiseerd en datagestuurd. Voederrobots zorgen ervoor dat elke koe de juiste voeding krijgt en dankzij melkrobots kiest de koe wanneer ze wil gemolken worden.

Duurzaamheid en innovatie staan centraal: een pocketvergister voorziet de boerderij van hernieuwbare energie, aangevuld met 600 zonnepanelen en een batterij voor energieopslag. Water wordt gezuiverd en hergebruikt, en bodems worden voor 90% niet-kerend bewerkt met altijd een bodembedekker in de winter. Via FarmFun ontvangen Bart en Marijke jaarlijks duizenden bezoekers die via teambuildingsactiviteiten kennismaken met het leven op de boerderij en duurzame landbouw. Zo willen ze de kloof tussen boer en burger dichten. Het verhaal van ‘Oh!Lait’, recht van de boer, sluit daarbij aan.

Jan & Patrick Van der Velpen

Appels en peren hebben geen geheimen voor de broers Jan en Patrick Van der Velpen, tweede generatie fruittelers in Bierbeek. Toen ze het bedrijf overnamen van hun ouders, hebben ze meteen ingezet op rationeel energieverbruik en waterbeheer om het bedrijf weerbaarder te maken tegen de gevolgen van klimaatopwarming. Het bedrijf is deels biologisch gecertificeerd, wat hun engagement voor duurzame teeltpraktijken onderstreept. Het irrigatiesysteem wordt voortdurend geoptimaliseerd en ze lieten een groot foliebassin aanleggen voor regen- en drainagewateropvang. Dankzij druppelirrigatie met een frequentiegestuurde doseerpomp wordt water efficiënt en uniform toegediend, en met een circulair drainagesysteem wordt overtollig water opgeslagen en hergebruikt voor nachtvorstberegening en gewaskoeling.

Veel van wat ze doen, draait om samenwerking. Zo konden ze samen met ECoOB bijkomende zonnepanelen realiseren op de bedrijfssite en nemen ze onder andere deel aan een proefproject agrivoltaics met KU Leuven, waarbij fruitteelt en zonne-energie worden gecombineerd. Ze werken met een bodemsensorennetwerk en precisiebemesting via GPS, en zetten in op lokale koolstofopbouw door het gebruik van houtsnippers en het inzaaien van microklavers als alternatieve stikstofbron.

Een flink deel van hun fruitproductie vindt zijn weg naar de consument via de korte keten, onder meer in de vorm van appelsappen en fruit in hun eigen hoevewinkel en via samenwerking met ‘Kort’om Leuven’.

Mitch Vermeiren

Met Mitch Vermeiren als zaakvoerder van Meer Fresh Products zit het familiebedrijf al drie generaties lang in de glastuinbouw, met als specialiteit tomaten in allerlei variëteiten. Innovatie en duurzaamheid staan centraal. Op het bedrijf liggen vijf grote foliebassins waarin regenwater van serres en loodsen wordt opgevangen. Dit water wordt efficiënt ingezet voor irrigatie en gewaskoeling, en via een circulair systeem wordt ook drainagewater gezuiverd en hergebruikt. Een deel van het opgevangen regenwater wordt bovendien gedeeld met de nabijgelegen varkensslachterij Comeco.

De vijvers zijn deels afgedekt met drijvende zonnepanelen: 600 panelen voor eigen gebruik en 3000 panelen voor Comeco. Deze aanpak levert niet alleen groene stroom, maar beperkt ook verdamping en verbetert de waterkwaliteit. De opgewekte energie en warmte worden gedeeld met Comeco, waardoor het verbruik van fossiele brandstoffen sterk vermindert. Daarnaast beschikt het bedrijf over een warmtekrachtkoppeling (WKK), elektrische boilers en een CO₂-tank, waarmee energie, warmte en CO₂ optimaal worden benut in de serre. LED-belichting, energieschermen en precisiewatergift zorgen voor verdere optimalisatie en energiebesparing.