Mestgassen
Mestgassen zijn gassen die ontstaan door de anaërobe (zuurstofloze) rotting van mest in kelders, silo's en tijdens het mixen of verpompen. Ze zijn ontvlambaar, explosief en giftig en kunnen leiden tot ongevallen, met soms heel zware, zelfs dodelijke, gevolgen. Bij aanvang van het bemestingsseizoen wordt er traditioneel veel mest gemixt om deze vlot verpompbaar te maken. Bij dat mixen kunnen korst- en schuimlagen doorbroken worden, waardoor plots grote hoeveelheden mestgassen vrijkomen. Het is dus belangrijk om altijd de grootste voorzichtigheid aan de dag te leggen bij het mixen of bewerken van mest.
Voorzorgsmaatregelen
Om de risico’s en gevaren te beperken, zetten we een aantal vuistregels op een rij.
- Mix enkel wanneer er voldoende wind zit. 2-3 Beaufort is een minimum. Hou rekening met de windrichting. Hou kinderen of onbevoegden weg.
- Verlaat de tractorcabine steeds meteen na het opstarten van de mixer. Vermijd de stal en ook de cabine tot 30 minuten na het uitschakelen van de mixer. Vermijd ook lager gelegen delen van de stal zoals de melkput.
- Laat het toegangsdeksel van de mestkelder steeds maximaal gesloten.
- Betreed nooit een mesttank zonder onafhankelijke ademlucht.
- Verwijder de dieren (rundvee) indien mogelijk uit de stal of zet ze vast in het voederhek. Zet poorten en gordijnen maximaal open voor voldoende ventilatie.
- Zet bij gestuurde ventilatie deze harder en let erop dat het debiet van de ventilatoren kleiner blijft dan het debiet van de inlaatopeningen. Anders wordt er vervuilde lucht uit de kelders aangezogen.
Video: veilig omgaan met mestgassen
Meer achtergrond: de gevaarlijkste en meest voorkomende mestgassen
Mestgassen ontstaan door anaerobe fermentatie door bacteriën en zijn samengesteld uit verschillende gassen die elk typische eigenschappen hebben. De vijf gevaarlijkste en meest voorkomende mestgassen zijn ammoniak (NH3), zwavelwaterstof (H2S), methaan (CH4), waterstofcyanide (HCN) en koolstofdioxide (CO2).
- Ammoniak is wellicht het bekendste gas met een sterk prikkelende geur. Hoewel het in de landbouw meestal in niet-dodelijke concentraties voorkomt, kan het de ogen en luchtwegen irriteren. Het is lichter dan lucht, waardoor het zich goed laat wegventileren.
- Waterstofsulfide ruikt in lage concentraties naar rotte eieren. Maar in hoge concentraties verlamt het onmiddellijk de neuszenuw en ruik je niets. Na één ademteug kan bewusteloosheid optreden. Het gas is zwaarder dan lucht. Hoe lager je afdaalt in de mestkelder, hoe hoger de concentratie. Het is ook explosief wanneer het zich met lucht vermengt.
- Waterstofcyanide is al in lage concentratie dodelijk en komt altijd samen met waterstofsulfide door. De extreme giftigheid blijkt ook uit het feit dat het door de nazi’s werd ingezet als dodelijk gas in de vernietigingskampen tijdens de Tweede Wereldoorlog onder commerciële naam Zyklon B.
- Koolstofdioxide is gevaarlijk in hoge concentraties omdat het zuurstof verdringt in bloed. Dit heeft verstoringen in bloedsomloop en bewusteloosheid tot gevolg. Het gas is zwaarder dan lucht en blijft dus hangen boven de grond.
- Methaan ontstaat bij afbraak van organisch materiaal door bacteriën. Het gas is lichter dan lucht én brand– en explosiegevoelig, de reden waarom het in vergisters bewust geproduceerd wordt. Bij lagere concentraties veroorzaakt het irritatie aan de luchtwegen, maar in hoge concentraties kan bewustzijnsverlies optreden.
