Nieuwe, heel strenge voorwaarden voor gebruik van bentazon

In de zomer van 2023 kwam de melding in de brede pers dat er in West-Vlaamse waterbekkens geen drinkwater gewonnen kon worden.

Een van de voornaamste oorzaken was een te hoge concentratie van bentazon voor de drinkwaternorm. Gezien het grote belang van bentazon in de onkruidbestrijding, zeker bij erwten en bonen, dient er gezocht te worden naar oplossingen.

Enkel nog voor erwten en bonen

Op 15 december 2023 maakte de federale overheid bekend dat bentazon (meer bekend onder de commerciële naam Basagran en Corum) enkel nog zijn erkenning houdt in erwten en bonen. Dit wil zeggen dat je bentazon in geen enkele andere teelt nog kan toepassen. Bovenop de teeltbeperkingen volgt een heel strikte opvolging, zodat er een verbetering van de grond- en oppervlaktewaterkwaliteit kan plaatsvinden.

Bestaande beperkingen blijven van toepassing

Bentazon mag niet worden toegepast op bodems die gevoelig zijn voor uitloging van de actieve stof. Een bodem die als gevoelig wordt beschouwd zijn de bodems met een organische koolstofgehalte van minder of gelijk aan 1% in de bouwvoor, bodems met een grondwaterstand op een diepte van minder of gelijk aan 1 meter ten opzichte van het maaiveld en bodems met karstisch gesteente op een diepte van minder dan 1 meter ten opzichte van het bodemoppervlak.

Nieuwe bijkomende beperkingen, bufferzones en waterwingebieden

In teeltseizoen 2023 was er nog een erkenning in uien, knoflook, sjalotten, knolbegonia, grasteelten (voor zaadproductie), luzerne en klaver (voor zaadproductie). Al deze teelten kunnen geen gebruik meer maken van bentazon, enkel erwten en bonen blijven over.

Ter bescherming van het grondwater moet een bufferzone van 5 meter rond het oppervlaktewater gerespecteerd worden en zijn technieken vereist die een driftreductie van minstens 75% realiseren (met een bufferzone van 5m). In Vlaanderen is deze driftreductie al verplicht in het kader van IPM maar deze wordt nu ook federaal opgelegd voor bentazon. Concreet wil dit zeggen dat je geen erwten of bonen meer mag zaaien langs waterlopen over een breedte van 5 meter. Deze bijkomende voorwaarde moet worden opgenomen in het contract tussen de teler en zijn afnemer of de verkoper van de zaden.

Het te behandelen perceel is niet gelegen in een waterwingebied bestemd voor menselijke consumptie. Voor Vlaanderen is dit concreet een verbod in de beschermingszone van type II. Het water in deze zone kan in minder dan 60 dagen de putten van het waterwingebied bereiken. Deze zone strekt zich uit tot maximaal 300 meter rond het waterwingebied.

Koppeling verkoop bentazon aan erkende teelt

Helemaal nieuw in België is de eis om de verkoop van bentazon te koppelen aan het areaal erwten en bonen. Je moet dit niet bewijzen via je afnemer van je erwten of bonen, maar je zal dit moeten doen via een tool die BASF zal ontwikkelen samen met het VITO.

De link naar de tool vind je hier.

Zo zijn we zeker dat de data anoniem blijven en dat de overheid toch de nodige handhavingssleutels in handen heeft. Percelen waarop erwten en/of bonen gezaaid zullen worden en waarvoor de teler van plan is om te behandelen met producten op basis van bentazon moeten geregistreerd worden met GPS-coördinaten via de tool die in het voorjaar van 2024 beschikbaar komt. Deze perceelregistratie moet vóór de toepassing van producten op basis van bentazon worden ingediend bij de relevante regionale milieu- en landbouwautoriteiten. Voor Vlaanderen zullen het Agentschap Landbouw en Visserij en de VMM toegang hebben tot deze data.

De toelatingshouder moet evalueren of de geregistreerde percelen zich in een van de bovenvermelde risicozones bevinden. Er kan geen toelating voor het gebruik van producten op basis van bentazon worden gegeven voor een perceel dat gelegen is in één van deze risicozones.