Menu

Belpotato.be, een gezamenlijke inspanning van de keten

Terug naar Actualiteit
Sector: 
Belpotato.be, de brancheorganisatie van de aardappelsector heeft sinds haar oprichting in januari 2020 al heel wat watertjes doorzwommen. Een uitgebreid verslag.

Nele Kempeneers

Menig landbouwer – en vooral aardappelteler – heeft de naam Belpotato.be de afgelopen tijd wel opgemerkt. De brancheorganisatie van de aardappelsector heeft sinds haar oprichting in januari 2020 al heel wat watertjes doorzwommen. Tijd voor een uitgebreid verslag.

Sinds 2014 laat het GLB nieuwe vormen van samenwerking binnen de agro-voedingsketen voor alle sectoren toe. Het gaat om producentenorganisaties, unies van producentenorganisaties en brancheorganisaties. Wat een brancheorganisatie uniek maakt, is het feit dat verschillende bedrijven uit een bepaalde keten samengebracht worden, dus van producent tot verwerker en handelaar. Zo is er bijvoorbeeld MilkBE voor de zuivelsector en Belbeef voor de vleesverwerkende sector. Maar anderhalf jaar geleden kreeg ook Belpotato.be vorm en werd de brancheorganisatie (BO) voor de aardappelsector geboren. Een belangrijke stap, want er stonden de sector heel wat uitdagingen te wachten. En dat is vandaag niet anders. Het activiteitenverslag dat Belpotato.be recent uitbracht, leert ons heel wat over de inspanningen die geleverd werden.

Droogte als trigger

Het was de droogte van 2018 die de trigger was om werk te maken van een BO voor de aardappelsector. De impact van de klimaatverandering op de aardappelopbrengst was dat jaar zeer groot en toonde de noodzaak van een sterk interprofessioneel overleg. Belgapom (de beroepsvereniging voor de Belgische aardappelhandel en -verwerking) en Agrofront (Boerenbond, ABS en FWA) bundelden daarom de krachten. Ook Fiwap, de Waalse producentenorganisatie van aardappeltelers, droeg zijn steentje bij. Zo werd Belpotato.be opgericht door de gezamenlijke inspanningen van vijf partnerorganisaties. Het resultaat is een overkoepelende organisatie die werkt in het belang van alle aardappelprofessionals in België. En die professionals, dat zijn er heel wat.

Wat na CIPC?

Ons land telt immers een aardappelareaal van maar liefst 100.000 ha en is de grootste exporteur van diepvriesaardappelen ter wereld. Maar ook uitdagingen zijn er meer dan voldoende. Bij de oprichting van Belpotato.be stond in de winter van 2020 een thema centraal: hoe zou de sector het wegvallen van CIPC opvangen bij de bewaring van de recent ingeschuurde oogst? Belpotato.be heeft dus voortdurend de initiatieven die op Europees niveau genomen zijn door de EUPPA, Europatat, Copa-Cogeca en verschillende onderzoeksinstellingen ondersteund en gecommuniceerd. Het gaat dan bijvoorbeeld over informatie over de sleuteldata van het verbod op CIPC, uitleg over het reinigingsprotocol van loodsen, het definiëren en uitrollen van de tijdelijke MRL, het sectoraal bemonsteringsplan voor de komende jaren … De werkgroep ‘Aardappelbewaring na CIPC’ die Belpotato.be oprichtte speelde hierin een belangrijke rol.

Maar er waren ook uitdagingen die al langer sluimerden en die een daadkrachtige aanpak vergen. Daarom werden ook de werkgroep ‘Contracten’ en de werkgroep ‘Pootgoed’ opgericht.

Werkgroep pootgoed

De werkgroep Pootgoed ging in september vorig jaar van start en heeft een inventaris gemaakt van de problemen waarmee de toeleveringsketen voor kwaliteitspootgoed in België wordt geconfronteerd. De uitdagingen die in deze werkgroep worden besproken, zijn rassenselectie, de vermeerdering van beschermde rassen in België, de certificering van pootgoed in Vlaanderen en Wallonië, de controle van ingevoerd pootgoed, de promotie van Belgisch pootgoed … Het doel is duidelijk: het verbeteren van de beschikbaarheid van kwaliteitspootgoed voor de Belgische telers. In maart 2021 werd er een overzichtsdocument opgemaakt en verspreid met aanbevelingen voor het correct ontvangen en bewaren van pootgoed.

Werkgroep Contracten

Maar misschien wel de belangrijkste werkgroep is die die rond de contracten in de sector werkt. Onder leiding van de FOD Economie kwam deze groep van 15 oktober tot eind december vijf keer bijeen en zette haar werk voort in 2021. Haar missie is het actualiseren van de code-Laruelle die in 2006 werd opgesteld en die als basis dient voor contractuele relaties tussen productie en handel/industrie. Deze werkgroep wil lessen trekken uit moeilijke situaties die we in het verleden hebben gekend door lage opbrengsten, wat de valorisatie van de contracten heeft afgezwakt. Begrippen die fundamenteel zijn, net als het type contract, kwaliteitsbeoordeling, eigendomsoverdracht of overmacht staan centraal in de discussies. De werkgroep moet zijn werk ten laatste tegen eind juni 2021 afgerond hebben.

En toen kwam corona

Alsof bovengenoemde uitdagingen nog niet genoeg waren, kreeg de aardappelsector, en dus ook Belpotato.be, er de coronacrisis bovenop. Covid-19 leidde tot de grootste crisis die de sector al heeft gekend en deed de vraag naar aardappelproducten kelderen. De valorisatie van de oogst van 2019 die in de bewaarloodsen zat, werd plots erg onzeker. Van maart tot juni 2020 heeft Belpotato.be een gekwantificeerde inventaris van de situatie opgesteld en bijgewerkt, zijn leden ondersteund bij het uitvoeren van herhaalde stappen in de richting van regionaal, federaal en Europees beleid, de aangifte van voorraden georganiseerd en de zoektocht naar alternatieve afzetmogelijkheden ondersteund (voedselhulp, veevoer, anaerobe vergisting). Dit grondige werk hielp voorkomen dat grote hoeveelheden aardappelen ongebruikt bleven en teruggingen naar het veld. Tegelijkertijd maakte de actie van de leden van Belpotato.be het mogelijk om de sector te erkennen als sterk getroffen door de crisis, wat leidde tot de toekenning van uitzonderlijke regionale financiële steun, zowel in Vlaanderen als in Wallonië, goedgekeurd door de Europese Unie. Ook in deze crisis werd de noodzaak van de werkgroep Contracten zeer duidelijk.

Sterk teamwerk

Achter deze inspanningen zit uiteraard een team. Binnen de acht leden van het bestuur wordt de pariteit tussen de twee regio’s (Vlaanderen en Wallonië) en tussen de productie-, en handel/industrieschakels gerespecteerd.

Het voorzitterschap alterneert om de twee jaar tussen beide schakels. Voor 2020 en 2021 werd Jean-Pierre Van Puymbrouck (FWA) tot voorzitter verkozen. Hij zal vervolgens zijn plaats doorgeven aan de huidige eerste ondervoorzitter Steven De Cuyper (Belgapom). Zo wordt het evenwicht tussen de verschillende schakels in de keten gerespecteerd. Naast de voorzitter en ondervoorzitter zetelen ook Amandine Eeckhout (Boerenbond, tweede ondervoorzitter) en Christophe Vermeulen (Belgapom) in het dagelijks bestuur van Belpotato.be.

Prioriteiten bijstellen

Voorzitter en aardappelteler Jean-Pierre Van Puymbrouck is dankbaar om met dit team te mogen samenwerken en blikt terug op anderhalf jaar Belpotato.be: “Het afgelopen anderhalf jaar was uiteraard zeer speciaal en druk. Belpotato.be is net voor het uitbreken van de coronacrisis opgestart, dus onze werking is er enorm door beïnvloed”, begint hij zijn verhaal. “Het bestuur had wekelijks contact via digitale meetings om oplossingen te zoeken voor de uitdagingen waarmee de sector geconfronteerd werd. Door corona werd het zorgen voor een maximale ophaling en verwerking van de gecontracteerde aardappelen de prioriteit. Er werden oplossingen gezocht voor de overproductie, we communiceerden naar de veetelers over de mogelijkheden van aardappelen als veevoeder …” Corona leidde ertoe dat de prioriteiten van de brancheorganisatie dus tijdelijk moesten worden verschoven. “We hadden uiteraard niet verwacht dat we meteen in zo’n zware crisis zouden terechtkomen, dus bepaalde doelen moesten even wachten. Nu alles weer wat normaler wordt, kunnen we ons weer op andere zaken focussen. En dat is oké, Rome is ook niet in één dag gebouwd.”

Verenigde krachten

De prioriteiten die bij de start van Belpotato.be werden uitgestippeld, vinden we terug in de drie werkgroepen: Contracten, CIPC en Pootgoed. “De werkgroep rond CIPC is uiteraard wel meteen op volle kracht van start gegaan en heeft mooi werk geleverd. Er werd veel energie gestoken in het verkrijgen van de toelatingen voor de alternatieven voor CIPC, zoals BioXM en Argos, en het versnellen van de beschikbaarheid van 1,4 Sight. Dankzij Belpotato.be is er een platform waarin de hele keten vertegenwoordigd is en konden deze aanvragen met verenigde krachten gebeuren. Dat maakt een wereld van verschil. Daarnaast gaven we ook uitleg over het reinigingsprotocol van bewaarloodsen.” Ook de werkgroep Pootgoed leverde al goed werk en deze inspanning zal blijvend verdergezet worden.

Positieve evolutie

De werkgroep Contracten, misschien wel het belangrijkste thema binnen de sector, werd vertraagd door de coronacrisis maar werkt nu op volle toeren, om eind deze maand tot een akkoord te komen. Wat dat precies zal zijn, kan Jean-Pierre nog niet zeggen, maar hij heeft er vertrouwen in. “Het akkoord zal een evolutie zijn. We zullen de Code-Laruelle (gedragscode uit 2005 waarin goede handelspraktijken binnen contracten werden vastgelegd) mee laten evolueren met de noden van vandaag. Niet alle problemen zullen plots opgelost zijn, maar er zal wel een positieve evolutie zijn die veel openstaande vragen zal beantwoorden”, klinkt het. Jean-Pierre is fier op de brancheorganisatie waarvan hij zich voorzitter mag noemen. “De aardappelsector heeft een zeer snelle expansie gekend en nu moeten we ervoor zorgen dat we een sterke basis behouden. Als we aan de top van de wereldmarkt willen blijven, moeten we kunnen evolueren. En dat lukt het best als de hele keten aan hetzelfde zeel trekt. De verbeteringen die we realiseren lijken op zich misschien niet baanbrekend, maar samen zorgen die kleine stapjes wel voor een grote stap vooruit. In het belang van de hele sector.”

Enkel resultaat telt

Guy Vandepoel, lid Hoofdbestuur: "Belpotato stond in zijn eerste levensjaar voor grote uitdagingen. Door onvoorziene omstandigheden zoals corona moest er snel resultaat geboekt worden. En daar is deze jonge brancheorganisatie (BO) dan toch wel in geslaagd. Resultaat om zowel in Vlaanderen als Wallonië belangrijke coronasteun voor de sector te faciliteren. Resultaat om een haalbaar kader voor bewaring zonder CIPC te kunnen toepassen en hopelijk ook resultaat om stap voor stap het interprofessionele kader waarbinnen aardappelcontracten kunnen afgesloten worden te verbeteren. Als alle neuzen in dezelfde richting staan, lukt het blijkbaar wel. De noodzaak is er alleszins, net als de inzet van een delegatie sectorafgevaardigden die in het belang van de toekomst van de aardappelsector hun nek willen uitsteken. Dank daarvoor! En dan moet de volgende drempel, een duurzame financieringsbasis ook genomen kunnen worden … Als er resultaat geboekt wordt, zal binnen de sector ook de bereidheid groeien om te investeren in sectoraal overleg binnen een BO. Want met maximaal een paar euro per ha, kan dit voor de aardappelteler een wereld van verschil maken."

 

Meer informatie

Sector: