“Versnelde afname in liters melk en melkveehouders ingezet”

Het Melkcontrolecentrum Vlaanderen (MCC) noteerde in de publicatie van de jaarcijfers 2024 een lichte stijging van het aantal liters opgehaalde melk in Vlaanderen. De eerste maanden van 2025 laten echter vermoeden dat er vanaf dit jaar een versnelde daling aankomt, waarschuwde Benedikt Sas, directeur bij MCC.

Melkleveraars haalden in Vlaanderen vorig jaar 3,1 miljard liter op. Dat is nagenoeg een status quo (+0,62%) in vergelijking met 2023. In 2024 telde Vlaanderen 65 melkveehouders minder dan het jaar voordien. De Belgische zuivelindustrie maakte al bekend dat er in 2024 34 miljoen liter minder was opgehaald. Dat Vlaanderen wel over heel het jaar bekeken nog een (hele lichte) stijging laat optekenen, betekent dus dat Wallonië sterker daalde.

Trendbreuk

Het op peil houden van de melkproductie – ondanks een nat voorjaar en blauwtong- zal wellicht voor 2025 niet meer lukken. “Als we enkel het najaar van 2023 vergelijken met dat van 2024, zien we al een afname van de productie”, aldus Benedikt Sas. De eerste maanden van dit jaar lijkt die afname zelfs versneld te gebeuren. Dat er een trendbreuk zit aan te komen blijkt ook uit de gemiddelde runderbezetting per maand die al sinds het voorjaar van 2024 een extra duw naar beneden vertoont. “Ik hoop dat onze overheden hier iets aan doen en de enorme versnelde afname waarvan we nu aan de vooravond zitten weten te stoppen of af te vlakken. Ik hoop dat we niet in een situatie terechtkomen waarin Belgische zuivelproducten worden gemaakt met melk uit Oost-Europa”, aldus Benedikt Sas.

Hoog niveau

Het MCC doet heel wat analyses op melkstalen. Het aantal kwaliteitsbepalingen zakte met bijna vier procent, om net onder de 500 000 te zakken. Opvallend is dat het aantal onderzoeken op mastitis meer dan tien procent steeg tot bijna 18.000.  De Vlaamse melkveehouderij weet al jarenlang de kwaliteit van de melk erg hoog te houden.  Dat hoge niveau werd dit jaar verder aangehouden. De zichtbare zuiverheid benadert bijvoorbeeld de perfectie. In 99,99% van de monsters levert filtratieproef geen negatief resultaat op. Kiemgetal, celgetal en vriespunt evolueerden iets minder gunstig, maar leiden nog altijd tot zeer weinig strafpunten. 

39 supermelkers

Het natte voorjaar en blauwtong vormen een verklaring voor de (minieme) terugval vorig jaar.  Dat dit de uitdaging voor iedereen vergrootte bleek uit het aantal ‘supermelkers.’  39 Vlaamse melkveehouders behaalden voor 2024 het MCC-diploma ‘producent van melk met uitstekende kwaliteit.’ Dat wordt uitgereikt als gedurende heel het jaar het kiemgetal minder dan 10.000 /ml bedraagt, het coligetal minder dan 10/ml en het celgetal minder dan 150.000/ml. Het was nog van 2014 geleden dat het aantal supermelkers nog zo laag was. Ook de melkveehouders die alles tot in de puntjes beheersen, kregen het vorig jaar dus moeilijk om heel het jaar geen enkele (tijdelijke) terugval te hebben naar een ‘normale’ kwaliteit.

Individuele melkanalyse

Een grote verandering is het wegvallen van de analyses in het kader van melkproductieregistratie (MPR), die het MCC voor CRV uitvoerde. Deze 1,5 miljoen analyses vielen weg, omdat CRV besloot deze naar een Nederlands labo te verhuizen. Als antwoord hierop lanceerde het MCC de Individuele Melk Analyse (IMA). Daarbij biedt het MCC een alternatief voor MPR in de vorm van twee analysepakketten. Deze kunnen eenmalig of vier/zes-wekelijks uitgevoerd worden.  Het tweede analysepakket omvat naast de celgetalbepaling uit het basispakket ook het individueel vet-, eiwit-, ureum- en lactosegehalte, net als informatie over verdenking op ketose en pensverzuring. Het is de melkveehouder die de monstername moet doen. Het MCC biedt instructievideo’s en een uitgeschreven handleiding, net als een fysieke begeleiding bij de eerste monstername.

Competitief aanbod

Het plots wegvallen van de MPR-analyses maakt dat de IMA snel dat gat moest vullen en nog niet volledig uitontwikkeld is. Zo is er nog geen koppeling met alle gangbare softwarepakketten en kunnen ook robotmelkers nog geen gebruikmaken van de IMA. Dat laatste zou volgens de verwachting tegen mei moeten opgelost zijn. In het najaar zal de IMA ook beschikbaar zijn voor geitenhouders. Via een prijssimulatie op de website kunnen melkveehouders een zicht krijgen op de kostprijs van de verschillende formules. Het MCC is ervan overtuigd dat het een competitief aanbod heeft dat zeker niet duurder is dan de alternatieven.