De Vlaamse regering raakte het eens over een nieuw stikstofakkoord. Je kon op veel plaatsen lezen dat Boerenbond hier terughoudend op reageert. Zolang er geen wetteksten uitgeschreven zijn, is het moeilijk om uitspraken te doen over het nieuwe politieke akkoord. We gaan door de huidige grote lijnen op basis van de info op de persconferentie van 14 november. 

Laat ons beginnen met wat zeker is: de taakstelling voor de landbouwsector blijft in dit nieuw stikstofakkoord heel groot. Daarnaast is het perspectief dat met de nieuwe aanpassingen wordt geboden heel voorwaardelijk. Boerenbond is altijd blijven stellen dat onze bedrijven de voorbije jaren al veel inspanningen hebben geleverd. Dat zullen we blijven doen. Voorwaarde is wel dat er een juridisch robuuste oplossing komt die onze bedrijven perspectief biedt. Eens we de wetteksten hebben ontvangen, zullen we die grondig bestuderen en aan deze voorwaarde toetsen.

Geen verplichte sluitingen voor piekbelasters

We zien in het akkoord een aantal mogelijk positieve evoluties: de eerste is de versoepeling voor rode bedrijven, de zogenaamde piekbelasters. De bedrijven waarvan veel stikstof neerslaat op nabijgelegen natuurgebieden moesten normaal sluiten op het moment dat hun vergunning zou aflopen en uiterlijk tegen 2030. Deze verplichte sluiting valt weg indien de bedrijven inspanningen doen om hun impactscore onder de 50% te brengen. Dit zal voor de bedrijven in kwestie betekenen dat ze grote extra investeringen moeten doen of hun veestapel verkleinen.

Afbouw varkensstapel

De doelstelling inzake de afbouw van de varkensstapel blijft overeind. De gevolgen blijven onduidelijk. Zal de vrijwillige opkoopregeling voor varkens in rekening kunnen worden gebracht? Zal deze doelstelling doorwerken naar de individuele vergunningsverlening? Zal de ministeriële instructie omtrent de afbouw van de varkensstapel, die we aanvechten bij de Raad van State, worden ingetrokken? Dat blijven allemaal nog onbeantwoorde vragen.

Schrappen onvergunbaarheidsdrempel

Het verschil in behandeling in de vergunningverlening tussen landbouw en industrie wordt behouden voor wat de voortoetsdrempels betreft, maar wordt ook weggewerkt door het schappen van de variabele onvergunbaarheidsdrempel voor landbouw. De voortoetsdrempels bepalen of er een individuele passende beoordeling moet worden opgemaakt. Deze voortoetsdrempels blijven 1% voor industrie en 0,025% voor landbouw. Boven deze drempels moet dus een passende beoordeling worden opgemaakt indien men stijgingen van emissies wil realiseren. Algemeen beschouwd biedt de opmaak van een passende beoordeling meer rechtszekerheid dan een ontheffing via de voortoetsdrempels. Voor uitbreidingen van landbouwbedrijven (en nieuwe landbouwbedrijven) wordt de onvergunbaarheidsdrempel (tussen 0,025% en 0,8%) geschrapt, wat betekent dat deze uitbreidingen nu mogelijk worden, maar enkel mits een gunstige passende beoordeling.

Decretaal kader voor een passende beoordeling

Veel hangt af van hoe een passende beoordeling er moet uitzien. Een passende beoordeling is in principe een uitgebreid milieuonderzoek. Dat is hetzelfde als het 800 pagina’s tellend onderzoek dat Ineos liet uitvoeren door gespecialiseerde bureaus. Landbouwers zouden op een vereenvoudigde manier een passende beoordeling kunnen opmaken. Hoe precies, weten we nog niet. De sector heeft nood aan een werkbaar, betaalbaar en juridisch robuust instrument. We wachten het kader voor de passende beoordeling af om te kunnen beoordelen of dit het geval zal zijn.

Extern salderen mogelijk

Extern salderen zou voorzien zijn. Hierdoor kan je als landbouwer de uitstootrechten overnemen van een andere landbouwer die stopt. Hiervoor is een aanvullend plan-MER of milieuonderzoek vereist. Maar dit systeem zou nu wel al principieel decretaal worden verankerd om het vanaf 1 januari 2025 in voege te laten gaan. Er komt ook een omzendbrief waarin extern salderen als mogelijkheid wordt opgenomen om de periode tot 2025 te overbruggen en dus ook al mogelijk te maken voor het jaar 2024. Ook hier zijn de voorwaarden onduidelijk.

Decretale verlenging voor 2024

Boerenbond heeft altijd aangedrongen op een regeling waarbij aflopende vergunningen decretaal worden verlengd in afwachting van een definitief Stikstofdecreet. We hebben de beleidsmakers herhaaldelijk gewezen op de onzekere situatie en drongen aan op een oplossing.

De huidige decretale verlengingsregeling voorziet enkel in een verlenging tot eind 2023. Daardoor verkeren heel wat bedrijven vanaf 2024 in onzekerheid. Volgens de Vlaamse meerderheidspartijen komt er een decretale verlengingsregeling voor 2024. Maar de tijd is op, bedrijven kunnen hier niet langer op wachten.

Wie al een beroep deed op de huidige verlengingsregeling dient best uiterlijk tegen eind november 2023 een nieuwe vergunningsaanvraag in. Ook als je vergunning in 2024 of 2025 afloopt, start je best nu een dossier voor vernieuwing op. Wie in deze situatie verkeert, neemt best snel contact op met zijn adviseur of advieskantoor.

Stolp van het Turnhouts Vennengebied

Voor het Turnhouts Vennengebied zou een oplossing op tafel liggen. Dat is het natuurgebied in de Antwerpse Kempen waar de stikstofproblemen zo acuut zijn dat er eigenlijk niets meer kan worden ontwikkeld in de nabijheid ervan. Het strikte slot rond het gebied wordt losgelaten. Vergunningen zouden mogelijk zijn voor zover de verplichte reductiepercentages uit het G8-scenario worden nageleefd. Dit zijn de percentages die nodig zijn om de generieke reductiedoelstelling tegen 2030 te behalen. Het blijft echter onduidelijk wat het lot is van de bijkomende emissiereductiedoelstelling van 100 ton. De impact vanuit Nederland zou hierbij in rekening kunnen worden gebracht, aldus de politiek.

Nulbemesting

De invoering van de nulbemesting in groene bestemmingen in SBZ-H blijft blijkbaar behouden. Dat blijft voor Boerenbond moeilijk omdat hiermee wordt ingebroken op het bestaande uitdoofbeleid. Voor ons is dit contractbreuk. We zullen de rechten van onze leden altijd, hetzij collectief, hetzij individueel verdedigen.

Andere aanpak vanaf 2030

Er is het engagement om na 2030 te evolueren van het huidige depositiemodel naar een emissiereductiemodel. Voor Boerenbond komt dit liever vandaag dan morgen. We reikten in december 2022 dit voorstel al aan. In dit nieuw model zou men ook meer rekening kunnen houden met de effecten van bijvoorbeeld klimaatverandering of droogte. Men wil ook weer naar Europa stappen met de vraag om rekening te houden met de specifieke Vlaamse situatie als dichtbevolkte en versnipperde regio.

Raad van State

We dringen er alvast op aan dat de nieuwe wetteksten opnieuw worden voorgelegd aan de Raad van State. Die bracht immers een vernietigend advies uit over het voorstel van decreet dat na het Ineos-arrest werd ingediend. Om de juridische robuustheid van de nieuwe politieke afspraken te beoordelen, is een tweede advies van de Raad van State dan ook een logische stap.

Bron: Tom Dewanckele

Geen duidelijkheid

Katrien Van Herck, juridisch adviseur: "Dit is het derde politieke akkoord over stikstof, maar op dit moment blijft er voor ons nog heel veel onduidelijkheid. Zelfs over zaken die op het eerste gezicht positief worden voorgesteld. Zolang er geen nieuwe wetteksten worden ingediend, kunnen we dit politiek akkoord niet op zijn merites beoordelen.

Een aantal elementen zouden perspectief kunnen bieden, maar het is belangrijk dat dit ook in de praktijk wordt omgezet. Een werkbaar, rechtszeker en juridisch robuust decretaal kader voor de opmaak van passende beoordelingen is essentieel om rechtszekere vergunningen af te leveren aan onze bedrijven. Het is ook nog wachten op een kader inzake extern salderen. Bovendien blijven de inspanningen die onze bedrijven in de komende jaren moeten leveren bijzonder groot. Ook blijven een aantal zaken onaanvaardbaar, waaronder de doelstelling rond de afbouw van de veestapel, de nulbemesting …

We wachten de wetteksten af om de impact van het akkoord te kunnen beoordelen. Ondertussen is het bij het ter perse gaan nog steeds wachten op de stemming in het Vlaams Parlement van de decretale verlengingsregeling voor 2024. We volgen de verdere stappen in dit dossier nauwgezet op."