Waarom CIPC-staalnames van belang zijn

4 december 2023

Het is belangrijk dat we elk jaar voldoende Belgische telers vinden waar de staalnemer mag langsgaan. Indien we te weinig resultaten kunnen voorleggen aan Europa, dan bestaat de kans dat de MRL toch opeens sneller op 0,01 mg/kg wordt gezet.

In België is het gebruik van chloorprofam (CIPC) op aardappelen sinds 1 juli 2020 verboden. Bij een verbod van gebruik van een gewasbeschermingsmiddel omwille van gezondheidsredenen wordt normaliter een Europese verordening gepubliceerd die de MRL op 0,01 mg/kg brengt (detectielimiet). Brancheorganisatie Belpotato nam in 2020 initiatieven om dit mee in goede banen te leiden. Belpotato stelde een reinigingsprotocol voor loodsen ter beschikking van de sector maar zocht ook mee naar een oplossing voor het uitrollen van een tijdelijke MRL. De tMRL werd door verordening 2021/155 op 9 februari 2021 aanvankelijk vastgelegd op 0,4 mg/kg en werd van toepassing op 2 september 2021. De MRL is niet per direct verlaagd naar 0,01 mg/kg maar de sector kreeg de kans om de MRL stelselmatig te verlagen op voorwaarde dat jaarlijkse analyseresultaten van CIPC in aardappelenbewaarloodsen worden voorgelegd. Momenteel is er een tijdelijke MRL (tMRL) van kracht van 0,35 mg/kg. Deze zal de komende jaren normaal gezien nog verder dalen. Daarover was Belpotato in zeer nauw contact met Belgapom over het bemonsteringsplan voor de komende jaren. Ook stelde Belpotato een veiligheidsadvies voor verneveling op, als alternatief voor het gebruik van CIPC ter beschikking van de sector.

Hoe gaat de staalname in zijn werk?

Belgapom werkt samen met CKCERT – Primoris voor staalname en analyse. De staalnemer van CKCERT neemt contact op met aardappeltelers over heel België en vraagt wanneer het past om langs te komen. Vervolgens wordt samen met de aardappelteler een afspraak ingepland. Staalname en analyse worden volledig gefinancierd door Belgapom. Het is belangrijk dat we elk jaar voldoende Belgische telers vinden waar de staalnemer mag langsgaan. Indien we te weinig resultaten kunnen voorleggen aan Europa, dan bestaat de kans dat de MRL toch opeens sneller op 0,01 mg/kg wordt gezet. Dit willen we liever vermijden omwille van de grote consequenties van een terugroeping voor zowel telers als afnemers.

Aardappeltelers leggen mooie resultaten voor

Op basis van het voorstel vanuit EUPPA (vereniging van Europese aardappelverwerkers) was het streefaantal voor België 220 stalen voor het seizoen 2022-2023. De staalnames vinden plaats in aardappelloodsen uit de lijst van vorig jaar, over de diverse provincies heen, waar tijdens het vorig seizoen waarden groter dan of gelijk aan 0,1 mg/kg CIPC werden gedetecteerd. Er is dus al een zekere risicoanalyse in de selectie van deze staalnames voorzien. De staalnames houden ook rekening met het aardappelareaal per provincie, waarbij West-Vlaanderen (27%), Henegouwen (22%) en Oost-Vlaanderen (13%) de belangrijkste provincies zijn. Vlaams-Brabant, Waals-Brabant, Luik en Namen volgen elk met 7%.

In seizoen 2022-2023 werden 146 stalen genomen in België. In België werd 63,7% van de stalen genomen in het ras Fontane, gevolgd door Challenger (6,2%), Markies (6,8%) en Bintje (2,1%). De stalen werden gespreid genomen tussen 22 februari en 17 mei 2023. In 95% van de stalen werd geen CIPC-residu meer gedetecteerd. De stalen waarin wél een CIPC-residu werd gedetecteerd (> 0,01 mg/kg) bevonden zich allemaal onder de tijdelijke MRL (tMRL) van 0,35 mg/kg. 4,8% van de stalen zat tussen de 0,01 en de 0,1mg/kg en één staal zat tussen de 0,1 en de 0,3 mg/kg. Ook in onze buurlanden Nederland, Duitsland en Frankrijk zien we een daling van CIPC over de jaren heen. De intensieve reiniging van bewaarloodsen en kisten heeft dus wel degelijk opgeleverd.

Boerenbond is zeer tevreden met deze resultaten en we rekenen op het engagement van de landbouwers dat we ook volgend jaar deze positieve trend kunnen doortrekken.