Voorzitter Sonja De Becker deelt haar nieuwjaarswensen

5 januari 2022

2021 was een woelig jaar voor de land- en tuinbouwsector. De crisis bij onze varkenshouders, stikstof, bestuursvernieuwingen, de coronacrisis, het mentaal welzijn van onze boeren en boerinnen – het ligt me allemaal heel nauw aan het hart. Het zijn dossiers die we meenemen naar het nieuwe jaar waarin ons ook nog andere en nieuwe uitdagingen wachten. En die gaan we samen aan.

Varkenscrisis

Alhoewel de prijsvorming bij aanvang van 2021 nog ietwat behoorlijk was, ging de varkensmarkt al heel vlug helemaal onderuit. Extreem lage varkensprijzen in combinatie met uitzonderlijk hoge voederprijzen leiden er nu al maanden toe dat de verliezen op onze varkensbedrijven zich opstapelen. De Vlaamse crisisenveloppe was meer dan welkom, maar ruimschoots onvoldoende om het gat te dichten. En Europa blijft voorlopig passief toekijken! Onaanvaardbaar dat binnen de eengemaakte Europese markt steeds meer concurrentievervalsing ontstaat doordat sommige lidstaten hun varkensboeren wel financieel steunen en langs de andere kant lidstaten die voorlopig vrij bleven van AVP wel kunnen blijven exporteren. Het Europese crisismanagement is wat mij betreft (nog maar eens) dik gebuisd. Meer differentiatie en toegevoegde waarde en minder afhankelijkheid van verre export zijn de uitdagingen om te komen tot een meer robuuste varkenssector. De uitdaging voor het komende jaar is om hiermee als varkensketen (via de pas opgerichte brancheorganisatie) maar ook als individueel bedrijf aan de slag te gaan. Een ding is duidelijk: de varkenshouderij van morgen zal er zeer anders en veel meer divers moeten uitzien. Van meerwaardezoekers in bepaalde niches, over bevoorraders van de binnenlandse markt en korteketenbedrijven over bio en kostengedreven exportbedrijven. Onze sectorvakgroep Varkens zal de lijnen uittekenen en identificeren wat nodig is om voor elk type maximale toekomstkansen te creëren. Belangrijk is alleszins om onze exportsituatie naar Duitsland veilig te stellen, want ook in Duitsland lijkt er met het aantreden van een groene minister van Landbouw een ‘Duitse varkenswende’ op komst. Als ondernemers moeten onze varkenshouders zelf hun eigen marktstrategie uittekenen. De overheid moet daarbij het kader creëren waarin dit ondernemerschap aan de slag kan, en dan denk ik uiteraard ook aan haalbare PAS-doelstellingen.

Ik wens jullie …

Onze varkenshouders maken ongezien moeilijke tijden mee. Ik wens onze varkenshouders voor 2022 betere prijzen en vooral een robuuster en rechtszeker kader om in te ondernemen. Blijf geloven in de kracht en creativiteit van je ondernemerschap om toekomstgericht de juiste keuzes te maken voor je bedrijf. Boerenbond is er om je daarbij te helpen, individueel maar ook door de sector op zich robuuster te helpen maken. Samen maken we daar in 2022 werk van!

#geefboerentoekomst

De draagkracht van onze boeren en tuinders kwam dit jaar al zwaar onder druk door diverse factoren, maar daarbij komt nog de wurggreep van stikstof op onze bedrijven. Al meer dan 10 jaar staat dit dossier op de Boerenbondagenda. In 2008 al lieten we het VITO een studie uitvoeren over de impact en mogelijke oplossingen. En de sector zelf zat – wat kwatongen ook mogen beweren – ook niet stil; sinds 1990 is onze stikstofuitstoot met 50% gedaald. We beseffen zeer goed dat dit een complex dossier is en we weten ook dat ook onze sector bijkomende zware inspanningen zal moeten doen, maar de oplossing moet gevonden worden in overleg met de sector en kan ook niet alleen van ons komen. Alles afwentelen op onze sector leidt tot een economisch bloedbad in de sector én tot menselijke drama’s: niet enkel in de veehouderij maar sectorbreed, want het stikstofdossier gaat niet enkel over dieren maar ook over landbouwactiviteit in of nabij natuurgebied en treft dus naast de veehouderij ook de akkerbouw, de groente- en fruitteelt en de sierteelt. Het uitblijven van een definitief stikstofkader stort onze bedrijven in een moordende onzekerheid die elke dynamiek in de sector fnuikt. Daarom voerden we op 1 december actie in alle Vlaamse provincies onder de slogan #geefboerentoekomst. De opkomst was massaal: 4000 tractoren en nog meer leden lieten zich luid en met één stem horen met slechts één boodschap aan de politiek: geef ons toekomst, geef ons perspectief! En Vlaanderen heeft ons duidelijk gezien én gehoord. Het gaf mij een heel dubbel gevoel: zowel hartverscheurend en tegelijk hartverwarmend. Het is erg dat we wel op straat moésten komen met deze boodschap omdat de bevoegde minister – zoals één van onze leden het treffend schreef – helaas blijft kicken op confrontatie in plaats van in te zetten op overleg. Dat brengt ons geen stap vooruit, terwijl de toekomst van zoveel gezinnen op het spel staat. En van dat laatste lig ik wakker, dat durf ik gerust zeggen. Anderzijds ook hartverwarmend, niet enkel qua opkomst maar vooral omdat zo luid en duidelijk onze boodschap met één stem is gebracht in een grote verbondenheid over sectoren, jong en oud, groot en klein heen. Die verbondenheid en ook de vele duimpjes van burgers langs het parcours, dat deed deugd, niet enkel bij mij maar ook bij heel veel leden. Door onze actie is er voor de allereerste keer deze legislatuur in het Vlaams Parlement trouwens in de plenaire zitting over landbouw gedebatteerd.

Intussen weten we dat de Vlaamse regering haar deadline om voor kerst te landen met een stikstofakkoord niet heeft gehaald. Maar beter een redelijk akkoord dan overhaast slechte beslissingen te nemen waarbij men de hakbijl zet in onze sector en bedrijven koudweg doodknijpt. En daar zag het wel naar uit die laatste dagen voor kerst ... We verwachten dat de besprekingen nu hernemen en dat de Vlaamse regering met een voorstel komt dat haalbaar is, rechtszekerheid en toekomstperspectief biedt. Als in de komende weken blijkt dat de regering komt met een beslissing die niet voldoet, dan zullen wij geen moment aarzelen om opnieuw acties te voeren.

Ik wens jullie …

Ik hoop dat 2022 niet alleen spoedig een einde betekent van de onzekerheid rond het definitief stikstofkader, maar dat ook goede, gedragen oplossingen uit de bus komen die onze bedrijven toekomst en perspectief bieden.

Bestuursvernieuwing

Het proces van bestuursvernieuwing loopt volop. We kennen binnen Boerenbond de goede traditie om om de vijf jaar onze bestuursploegen op alle niveaus in onze organisatie te vernieuwen. Onder het motto ‘Je kan maar meedoen aan de top als je ook met je voeten op het terrein staat en daar verantwoordelijkheid opneemt’, is die operatie vorig najaar gestart met de vernieuwing van onze lokale besturen, onze bedrijfsgilden. Dat zal uiteindelijk uitmonden in een nieuw samengesteld Hoofdbestuur in maart 2023. Het is een proces dat ik superbelangrijk vind. Onze werking en onze standpunten worden immers bepaald door onze bestuursstructuren die bemand worden door actieve boeren en tuinders. Sterke besturen, bevolkt door mondige en sterke bestuursleden, maken dat onze werking afgestemd is op de behoeften van onze leden én dat onze standpunten gedragen zijn. Die bestuursleden zijn trouwens ook onze antennes uit het veld én onze vertegenwoordigers op het terrein. Ook nu mikken we op een flinke portie vernieuwing in onze bestuursploegen. Dat is ook de reden waarom we spreken van bestuursvernieuwingen en niet van bestuursverkiezingen. Vernieuwing is belangrijk omdat we willen dat onze besturen een goede weerspiegeling zijn en blijven van onze ledenbasis. Die leden zijn zeer divers en die diversiteit willen we ook blijvend terugzien in onze besturen. Daarom willen we ook graag nog meer jonge en ook vrouwelijke bedrijfsleiders in onze besturen krijgen, naast een goede mix van de verschillende sectoren én bedrijfsvormen die we in onze Vlaamse land- en tuinbouw kennen. Sterke besturen met sterke vrijwilligers zijn een motor én een baken in onze werking. En dat is zeker het geval in moeilijke tijden. We hebben dat ook de voorbije tijd ervaren. Het was – gezien corona – niet makkelijk om elkaar te blijven ontmoeten. Maar we zijn meer dan ooit blijven samenkomen met onze besturen en blijven standpunten innemen, overleggen en actie ondernemen.

Ik wens jullie …

Ik hoop dat de naast de sterke gevestigde waarden ook heel wat nieuw bloed zich geroepen voelt om in een bestuursfunctie te stappen. Meer diversiteit kan ons enkel verrijken. Onze organisatie zal er nog sterker van worden en onze standpunten rijker. En dat is toch waar het om gaat: een sterke organisatie met stevige standpunten waar wij allen fier op zijn, ook in 2022!

Corona

Intussen beheerst het coronavirus al bijna twee jaar ons leven. Vanuit Boerenbond hebben we hard gewerkt om ervoor te zorgen dat de continuïteit van werken op onze bedrijven maximaal werd verzekerd en waar dat niet kon, steunmaatregelen te krijgen die de directe schade enigszins compenseerde. Vaccins kondigden voor de zomer ‘het rijk der vrijheid’ aan. Helaas was het van korte duur. En zitten we nu intussen in een vierde golf en dreigt al een vijfde. Gelukkig zagen we niet meer de brede en plotse sluiting van de voor land- en tuinbouw belangrijke afzetmarkten als foodservice en horeca – al moeten we met omikron hier een slag om de arm houden. De voorspelde roaring twenties langs de consumentenzijde laten nog wel even op zich wachten. De meest significante impact van de coronacrisis ondervinden we nu met z’n allen aan de kostenzijde. Waar we in de eerste lockdown geconfronteerd werden met een mismatch tussen het aanbod dat verder bleef lopen en de vraag die wegviel, zien we nu het omgekeerde. De vraagzijde heeft zich heel snel herpakt maar de aanbodzijde, en nog meest van al de just-in-timelogistiek daartussen, heeft het heel wat moeilijker  om zich snel aan te passen. Gevolg: sterk stijgende kostenposten op het vlak van energie en dus gas, elektriciteit maar ook meststoffen, granen en dus veevoeder. Deze kosten komen eerst, eventuele hogere prijzen volgen – wellicht en hopelijk – later. Maar intussen zetten die sterk stijgende kosten de marges dus zwaar onder druk en doen ze bij heel wat van onze bedrijven de cijfers rood kleuren. Vooral de varkenssector is hierdoor in een ‘perfecte storm’ terechtgekomen. Als samenleving waren we verleerd wat het is om met ziektedruk te leven en om te gaan. Corona wijst ons terug de weg, en land- en tuinbouw heeft op dat vlak heel wat ervaring. Preventie, waakzaamheid, bescherming en vroegtijdige gepaste behandeling. Misschien leidt het ook tot wat meer begrip voor onze sector.

Ik wens jullie …

Een goede gezondheid wens ik jullie meer dan ooit in 2022, en dat op alle vlakken. Op persoonlijk vlak, maar ook voor jullie dieren en gewassen, een gezond marktherstel dat weer meer evenwicht brengt en ook voor de varkenssector opnieuw uitzicht biedt.

Mentaal welzijn

In 2021 is de realiteit er voor vele land- en tuinbouwgezinnen niet bepaald eenvoudiger op geworden. De nasleep van corona blijft voelbaar. Zorgen over de toekomst van de volgende generatie, vormen het gespreksthema aan menige boerentafel. De kosten zijn exponentieel gestegen waardoor marges in de sector verdwenen als sneeuw voor de zon. Marktschommelingen volgen elkaar steeds sneller en dieper op. De gigantische onzekerheid in verband met vergunningen wurgt en verlamt de sector de sector. Het kan van overal komen maar soms leiden al die zaken samen tot de druppel die de emmer doet overlopen … Het mentale welzijn van onze mensen ligt mij na aan het hart. Ook bij mij komen dag na dag verhalen, noodkreten binnen. En de laatste jaren klinken de signalen over sociaal en mentaal leed in de sector steeds luider. Dat die roep om hulp steeds luider klinkt, is zowel zorgwekkend als geruststellend. Enerzijds toont het aan dat de situatie in heel wat gezinnen niet meer houdbaar is en dat de recente economische onzekerheid, vergunningenproblematiek en zware druk op bedrijfsleiders tot een gevaarlijk hoogtepunt is gekomen. Anderzijds is het goed dat men ook steeds vaker de stap zet om te praten over problemen en hulp te zoeken. Dat kan bij Boeren op een Kruispunt, bij bedrijfsadviseurs maar ook gewoon door een goed gesprek met familie of vrienden. Je kan ook bij ons terecht (de Boerenbondadvieslijn op 016 28 61 61) – we zijn er als Boerenbond voor jou. Laat ons weten hoe het met je gaat. Want praten helpt echt. Praten over problemen die je ervaart als bedrijfsleider, over zaken die niet lopen zoals je wenst, ook dàt is een onderdeel van goed ondernemerschap, maar het vraagt soms moed.

Ik wens jullie …

Ik wens jullie pakken geluk en sterkte toe en weet dat we er ook in 2022 voor jullie staan, en dat we jullie dag na dag blijven verdedigen!