Demaré

“Lid zijn van een coöperatie biedt heel wat voordelen”

6 december 2023

Op vrijdag 8 december is het Dag van de Coöperatie. Wie konden we beter strikken voor een gesprek rond de kracht en het nut van coöperaties dan Rita Demaré? Sinds 2005 al is ze voorzitter van de REO Veiling. Rita is ook voorzitter van het Verbond van Belgische Tuinbouwcoöperaties (VBT), dat de belangen van de producentencoöperaties groenten en fruit behartigt. “Lid zijn van een coöperatie biedt heel wat voordelen. De veiling komt voor mij niet op de eerste plaats, maar wel het belang van de tuinders. Via het traject ‘Samenwerken aan REO 2.0’ willen we met de input van onze leden-producenten van de REO Veiling onze visie en strategie vernieuwen.”

Na een opleiding als maatschappelijk assistente werkte Rita eerst als opvoedster. Haar man Paul was heftruckchauffeur op de REO Veiling. In 1988 namen ze het gemengde bedrijf (rundvee, varkens en groenten) van Pauls ouders in Hooglede over. Rita nam loopbaanonderbreking en Paul stopte met werken op de veiling. Ze stootten de rundvee­ en varkenstak af en gingen meer groenten verbouwen. Ze bouwden drie serres bij en schakelden van de klassieke combinatie sla-tomaten volledig om naar sla. “We specialiseerden ons in kropsla en installeerden een oogstband. Maar vanwege fusarium telen we ook lollo bionda”, vertelt Rita. “Dat doen we verspreid over 5000 m² glasserres en 6400 m² foliekast. Volgend jaar gaan we in de periode dat we niet in de serre kunnen telen wat knolvenkel in vollegrond telen. We hebben ook nog 3 ha tarwe en grasland.”

Eerste vrouwelijke REO-voorzitter

In 2001 – Rita zat toen in de sectorvakgroep Groenten – stelde ze zich kandidaat voor de raad van bestuur van de REO Veiling. “Daar werden de échte beslissingen genomen. Ik beschouw de veiling als een verlengstuk van ons bedrijf, maar kon er niets mee beslissen”, motiveert ze die keuze. Als eerste vrouw werd ze direct verkozen en in 2005 werd ze voorzitter van de veiling. In die functie werd ze al enkele keren herkozen. Rita was tussen 2013 en 2022 ook burgemeester van Hooglede.

“Paul en ik telen, maar hebben geen kaas gegeten van de vermarkting van onze producten. We zijn ook te klein om dat te doen. Als je niet afhankelijk wilt zijn van een bepaalde afnemer, moet je je coöperatief organiseren, samenwerken en vertrouwen hebben in anderen. Je moet bedrijven wel de ruimte geven om te evolueren. In een coöperatie zijn alle leden gelijkwaardig. Maar neem nu Global GAP: als je niemand hebt die wat tegengewicht biedt en de telers begeleidt bij de eisen die vanuit dit lastenboek worden gesteld, sta je zwak. Laat ons de noden van de tuinder én de afnemer bekijken en met elkaar laten matchen, zodat je de beste prijs uit de markt haalt. Want dat blijft het allerbelangrijkste.”

Demaré
Demaré
Coöperatieve reflex

De kiemen voor Rita’s coöperatief denken werden al gelegd als maatschappelijk assistente. “Daarom zit het rekening houden met anderen, samenwerken en team vormen in mijn genen. Mijn ouders waren ook lid van de veiling. Bij elke beslissing die we bij REO of het VBT nemen, vraag ik me af wat die voor de tuinders betekent. Of bij het VBT wat beslissingen inhouden voor de coöperaties. Als voorzitter van de raad van bestuur moet ik de ervaring van mijn eigen bedrijf meenemen, maar ook nadenken over wat er belangrijk is om de veiling te laten bestaan en meerwaarde te betekenen voor al onze leden. Coöperatief ondernemen is rekening houden met elkaar, maar ook toekomstgericht denken. Jongeren verwachten dat de coöperatie er nog zal zijn voor hen en ook klaarstaat voor hen.”

Voordelen als coöperant

Lid zijn van een coöperatie biedt volgens Rita diverse voordelen. “Vooreerst kun je je focussen op je corebusiness; het telen. Verder word je ook begeleid in alle administratie daarrond, lastenboeken zoals Global GAP, GMO-steun, je hebt betaalzekerheid (het is de beste manier om je producten af te zetten tegen een correcte prijs), je kunt meedenken en ideeën lanceren over de verkoop van je product via productgroepen of -managers, de coöperatie kan ervoor zorgen dat je qua prijszetting niet door retailers wordt uitgespeeld tegen andere telers … In de toekomst willen we meer met teams werken binnen de veiling. We moeten meer doen dan enkel de vragen van leden beantwoorden.”

We moeten nog beter communiceren wat onze coöperatie allemaal doet.

Samenwerken aan REO 2.0

Bij de REO Veiling werd intussen een ‘REO 2.0-oefening’ opgestart. “Onze raad van bestuur had het gevoel dat we niet iedereen meehadden in de evolutie van de veiling. We deden te veel zaken ad hoc en niet gestructureerd. Daarom besliste de raad van bestuur op initiatief van algemeen directeur Filip Vanaken om het traject ‘missie - visie - strategie’ te starten.” In de zomer werd via tien luistersessies met 140 actieve REO-producenten gepeild naar hoe die naar hun coöperatie kijken. Dat waren heel open gesprekken, waarbij geen enkel thema taboe was.

Soms gaat een producent zelf op zoek naar afzet, bijvoorbeeld via een supermarktketen. “Dat zijn zaken die we moeten bespreken en waarbij we duidelijke afspraken moeten maken van wat wel en niet kan. Want wat de één onderneemt, mag niet ten koste van de andere coöperant zijn. Alle leden moeten op de hoogte zijn van wat de veiling doet. Daar moeten we nog beter rond communiceren, zodat elke teler bijvoorbeeld weet dat hij een beroep kan doen op de productmanagers van onze veiling. Als een teler merkt dat hij de beoogde productkwaliteit eens niet heeft gehaald, moet hij de veiling daarover durven informeren met de vraag of die met zijn product op een andere markt terechtkan.”

De resultaten van de luistersessies én diverse telefoongesprekken werden samengebracht in zeven ‘werven’: verkoop en verkoopsystemen, keuring en kwaliteit, charters en merken, openingsuren, ontzorgen, coöperatie en communicatie. “Via start- en vervolgvergaderingen met medewerkers en coöperanten hopen we met alle adviezen van de werven tegen het najaar van 2024 de vernieuwde visie en strategie van de veiling te kunnen vastleggen” besluit Rita.

Demaré