Energiemaatregelen op korte én lange termijn zijn broodnodig

1 september 2022

De gas- en energieprijzen swingen de pan uit. De effecten van de zeer hoge gas- en energieprijzen treffen ook de land- en tuinbouwsector. Aangezien te verwachten valt dat de prijzen ook de komende maanden nog astronomisch hoog zullen blijven, dringt Boerenbond aan op snelle ondersteunende maatregelen, zowel op korte als op lange termijn voor de getroffen bedrijven.

De exponentieel gestegen energieprijzen snijden diep in de rentabiliteit van  land- en tuinbouwbedrijven, en dan voornamelijk de glastuinbouwsector, traditioneel de meest energie-intensieve landbouwsector. Tuinbouwbedrijven die vorig jaar nog een gascontract hadden en dit nu moeten vernieuwen zijn de contractprijs meer dan 10 keer stijgen. Een gasfactuur op jaarbasis van 50.000 euro wordt plots meer dan 600.000 euro.
“Dit  vraagt om dringende maatregelen. De overheid probeerde reeds de energiefactuur van gezinnen te verlichten, maar er is dringend nood aan maatregelen die ook de landbouwsector (en daarbinnen de glastuinbouw) helpen om deze crisis door te komen. Want alleen als onze bedrijven deze korte termijn overleven, kunnen ze blijven inzetten op voedselproductie en verduurzaming op lange termijn.”, zegt Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens.

Korte termijn

Ten eerste vraagt Boerenbond de overheid om werk te maken van een steunregeling voor landbouwbedrijven waarvan de aankoopprijs van energie en aardgas sinds de oorlog in Oekraïne meer dan verdubbeld is. Europa gaf reeds aan dat dit soort steun een mogelijkheid is, maar een vertaling naar een Vlaamse of federale regeling blijft voorlopig uit.

Ten tweede moet de overheid zeer spoedig een tender uitschrijven waarbij bedrijven die vrijwillig minder aardgas gebruiken hiervoor vergoed worden. Op deze manier kan een afschakeling maximaal vermeden worden. Voor tuinders is het essentieel om zo snel mogelijk te weten of zo’n tender er komt, omdat dit bepalend zal zijn bij de keuze om al dan niet nieuwe teelten op te planten de komende weken en maanden.

Daarbovenop dringt Boerenbond er bij de Belgische en Vlaamse overheid op aan om de primaire productie essentieel te maken in een noodplan of afschakelplan aardgas. Moest een afschakeling ooit aan de orde zijn, kan zelfs een kortstondig energiegebrek immers tot desastreuze gevolgen leiden voor onze lokale land- en tuinbouwproductie aangezien er met levende dieren en planten gewerkt wordt.

Om de energiecrisis de komende maanden het hoofd te kunnen bieden vraagt de landbouwsector daarnaast de mogelijkheid tot een tijdelijke vergunningverlening voor stookinstallaties die op het bedrijf momenteel niet vergund zijn (bijvoorbeeld omdat de vergunning verlopen is), zonder dat hiervoor de gangbare, tijdrovende vergunningsprocedure doorlopen moet worden. Deze tijd heeft de sector momenteel namelijk niet.

Vanwege de energiecrisis zijn de tijden uitzonderlijk, vandaar dat ook uitzonderlijke maatregelen worden gevraagd. Het is duidelijk dat de sector dit zelf ook als stap terug in de tijd ziet, maar nood breekt wet, vandaar dat dit uitdrukkelijk een vraag voor een tijdelijke regeling is.

Lange termijn

Op langere termijn pleit Boerenbond voor het blijvend inzetten op energiebesparende maatregelen. De sector zet reeds geruime tijd in op allerlei technieken ter besparing van energie- en gasgebruik. Toch zijn er ook vandaag nog winsten te boeken op dit vlak.

De overheid kan de huidige energiecrisis aanwenden om landbouwers en tuinders op verschillende manieren te stimuleren en te ondersteunen bij het investeren in energiebesparing. Denk maar aan bijvoorbeeld het uitrusten van bedrijven met besparende technieken (ontvochtigers, energieschermen…), het investeren in de ontwikkeling van nieuwe technieken en in investeringssteun als belangrijke stimulans voor boeren en tuinders om energiebesparende maatregelen te nemen.

Tot slot zullen ook stappen moeten gezet worden zoals bijvoorbeeld het zoeken naar alternatieven voor fossiele brandstoffen; het gebruik van restwarmte die verder nergens meer een hoogwaardige toepassing vindt, maar nog wel bruikbaar is voor de glastuinbouwsector, de erkenning van producten als gerecupereerde meststoffen als kunstmest.

Door dit laatste zou de sector niet alleen minder afhankelijk worden van de momenteel heel dure kunstmest, maar trekt  de overheid zo resoluut  de kaart van een duurzame, circulaire landbouw op lange termijn.

Een dergelijke omschakeling vraagt uiteraard de nodige omkadering en een tijdelijk vergunningskader gedurende de tijd van deze energiecrisis.

Bron: Boerenbond