Cartoon_buitenlandse werknemers

Buitenlandse werknemers betalen op een bankrekening

19 april 2022

Vanaf 1 juli moeten ook in de land- en tuinbouwsector alle lonen uitbetaald worden op een bankrekening. Vooral voor buitenlandse seizoenarbeiders kan dat enige beslommeringen met zich meebrengen. We spraken daarover met Chris Botterman, hoofd Sociale Zaken, en met Jan Leyten, economist Agro bij KBC.

Wat verandert er precies?

“De wetgeving voorziet al een aantal jaar dat lonen moeten uitbetaald worden op een bankrekening, tenzij er in de sector een sociaal akkoord bestaat dat hiervan afwijkt”, legt Chris Botterman uit. “In de land- en tuinbouwsector hebben we al enkele jaren een dergelijke uitzondering kunnen afspreken met de werknemers. Dat is ook gebeurd in de recentste sociale onderhandelingen, die we hebben afgerond in december 2021. Maar dat akkoord werd beperkt in tijd tot 30 juni 2022. Dat betekent dat vanaf 1 juli loon niet meer cash in de hand kan worden uitbetaald.”

Wat staat werkgevers nu te doen?

“We staan een aanpak voor in drie trappen”, legt Chris Botterman uit. De beste oplossing is dat we zo veel mogelijk mensen aanraden om een eurorekening te openen in hun land van herkomst – zeker voor mensen uit EU-landen, maar dat kan ook in een aantal landen buiten de EU.

De tweede mogelijkheid is dat mensen zonder eurorekening er een openen bij een Belgische bank.

Ten derde, maar dat zien we eerder als een tijdelijke of noodoplossing, bestaan er ook mogelijkheden met een oplaadbare kaart. Bpost heeft bijvoorbeeld zo een systeem. Daarbij stort je als werkgever een som op een rekening, waarna bpost dat bedrag verdeelt over een aantal oplaadkaarten in overeenstemming met wat iedereen moet krijgen. Die personen hebben daartoe geen rekening nodig bij bpost bank. Maar let op, dit is nog niet rond. We onderhandelen momenteel nog over geplogenheden zoals de duur van de procedure, de kosten voor het aanmaken van de kaarten en dergelijke. Er zijn nog heel wat praktische vragen.”

Jan Leyten bevestigt dat ook KBC er een grote voorstander van is dat seizoenwerknemers over een rekening beschikken vooraleer ze naar België komen. “Voor de werkgever, de tuinder, is dit veruit de makkelijkste oplossing om lonen van seizoenarbeiders uit te betalen. Dat is best een eurorekening, want dan zijn er geen transactiekosten bij overschrijvingen binnen de EU. Maar ook bijvoorbeeld in Oekraïne is het perfect mogelijk een eurorekening af te sluiten. Ik denk dat de grootste uitdaging bij deze manier van werken is de seizoenarbeiders te overtuigen om een eurorekening af te sluiten in hun eigen land. Het initiatief hiervoor ligt namelijk bij hen.

Ze zijn niet altijd even geletterd en het is – gezien de taal – niet altijd gemakkelijk om hen te bereiken en hen hiervan te overtuigen. Wat wellicht ook speelt, is dat een dergelijke rekening zorgt voor meer transparantie in hun eigen land en dit dus fiscale gevolgen kan hebben. We hebben hierover vorige zomer al gecommuniceerd met onze Agro-klanten en binnenkort herhalen we deze boodschap opnieuw. We hebben voor seizoenarbeiders een informatiefiche beschikbaar in het Pools, Roemeens, Bulgaars en Engels. Je kan hen een QR-code bezorgen, waarmee ze deze informatie vlot kunnen downloaden.

Optie 2, een bankrekening openen in België, vraagt behoorlijk wat engagement en tijd van de seizoenarbeider en vaak ook van de tuinder. De strikte regelgeving vereist dat de seizoenwerknemer twee keer langskomt op kantoor. Een eerste maal om hem of haar te identificeren en een rekening aan te vragen, een tweede keer (één tot twee weken later) om de kaart in ontvangst te nemen. De tuinder moet zich hierbij vaak ook engageren, om logistieke redenen en om de taalbarrière te overbruggen.

Ik ken tuinders die daartoe twee keer transport inzetten voor hun seizoenwerknemers. Een bijkomend probleem is dat de rekening een slapende rekening dreigt te worden, wanneer de seizoenwerknemer naar huis vertrekt, zijn tegoeden opneemt en er geen verrichtingen meer gebeuren op de rekening – waardoor deze na verloop van tijd geblokkeerd wordt. Wanneer die seizoenarbeider het jaar nadien terugkomt, werkt zijn bankkaart niet meer en wordt zijn kaart bij gebruik aan een automaat ingeslikt, wanneer hij geld wil afhalen. Bovendien kan hij door de blokkering geen nieuwe rekening meer openen, wat heel vervelend is.

Wat de alternatieve betaalmethoden die Chris noemde betreft, zijn er verschillende mogelijkheden. Maar ook hierbij komt er voor de seizoenarbeider en de tuinder vaak heel wat administratie kijken. Daarnaast zijn er rekeningen zoals Revolut, Paypall en andere die je als seizoenarbeider online kan afsluiten, maar vaak worden hier transactiekosten aangerekend.

Je hebt ook systemen zoals Western Union of MoneyGram. De tuinder kan via een app storten op een rekening van de seizoenarbeider. De seizoenarbeider kan nadien geld afhalen in hun kantoren. Een serieuze kanttekening hierbij is dat dergelijke transacties door banken als verdacht kunnen beschouwd worden in het kader van anti-witwassen, waardoor men als tuinder riskeert op een zwarte lijst te komen …”

De beste oplossing is dat mensen een eurorekening openen in hun land van herkomst.

Hoe anticipeert KBC op 1 juli?

Gezien hun marktaandeel verwacht KBC dat dit jaar zowat 8000 seizoenwerknemers een rekening zullen willen openen bij hen. “Dat moet wellicht gebeuren in een beperkt aantal landelijke kantoren. We willen vermijden dat die overspoeld worden. Daarom werken we aan een systeem waarbij de tuinder vooraf online de identificatiegegevens en de nodige documenten van de seizoenarbeider aan ons bezorgt, wat het proces moet verlichten en versnellen. Maar het blijft voor de tuinder geen eenvoudige opdracht om al die gegevens te verzamelen en in te geven.”

“Ik wil benadrukken dat ook voor ons de prioritaire volgorde is om eerst te proberen dat seizoenarbeiders een eurorekening openen in eigen land, dan een bankrekening openen in België, en dan pas eventueel een alternatief systeem”, benadrukt Chris Botterman. “Die derde piste zien we vooral als een mogelijke oplossing in een overgangsperiode. Ik denk dat zo een mogelijk systeem van oplaadbare kaarten na enkele jaren moet kunnen uitdoven, en dat dan iedereen overgaat naar een bankrekening. Vooral de fruitsector is vragende partij voor zo een alternatief systeem, en ook de groenteteelt in de openlucht in West-Vlaanderen. Daar heeft men een beperkt aantal seizoenarbeiders per bedrijf en betaalt men vaak nog cash. In de glasgroenteteelt en in de sierteelt, daarentegen, betaalt men vaak al via een bankrekening.” 

Illustraties: Joris Snaet

Aanpak in drie trappen

De wetgeving voorziet al een aantal jaar dat lonen moeten uitbetaald worden op een bankrekening, tenzij er in de sector een sociaal akkoord bestaat dat hiervan afwijkt. Eind juni loopt dit sociaal akkoord af voor de land- en tuinbouwsector. Vanaf 1 juli kan daardoor het loon niet meer cash in de hand uitbetaald worden. Dat impliceert dat werknemers een bankrekening moeten hebben. Voor seizoenarbeiders is dat vaak nog niet het geval. Om dit op te lossen, staan we een aanpak voor in 3 trappen:

  1. Vraag je seizoenarbeiders om een eurorekening te openen in hun land van herkomst, dus nog voor ze naar België komen;
  2. Seizoenwerknemers die hier al zijn kunnen een eurorekening openen bij een Belgische bank;
  3. We werken aan een tijdelijke oplossing met een systeem van oplaadkaarten. Momenteel onderhandelen we nog over allerlei randvoorwaarden. We zullen hierover communiceren, zodra dit operationeel wordt.

KBC stelt informatiefiches in meerdere talen ter beschikking. Daarmee kan je je werknemers informeren.