Boerenbond vraagt in Vlaams parlement nogmaals energiemaatregelen

16 september 2022

Door de torenhoge energieprijzen komen Vlaamse bedrijven in financiële moeilijkheden. Sommige bedrijven lieten weten de productie tijdelijk terug te schroeven, andere stelden dat ze zullen moeten sluiten als er geen beterschap komt. Een en ander heeft ook verstrekkende gevolgen voor de Vlaamse economie en arbeidsmarkt. Niet in het minst ook voor de land- en tuinbouw in Vlaanderen.

In de commissie economie, werk, sociale economie, wetenschap en innovatie werd donderdagmorgen een hoorzitting gehouden over de energiecrisis met Hans Maertens (VOKA), Danny Van Assche (UNIZO), Ingrid Lieten (Verso), Lode Ceyssens en Hanne Leirs (Boerenbond), Ann Vermorgen (ACV), Philippe Diepvents (ABVV), en Gert Truyens en John Hallaert (ACLVB). Daarna wisselden ze hierover van gedachten met Vlaams minister Jo Brouns en de leden van de commissie.

We focussen ons hieronder op wat Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens, bijgestaan door Hanne Leirs (adviseur klimaat en energie, Boerenbond), in deze commissie vertelde.

De Vlaams land- en tuinbouw is zoals bekend een heel diverse sector, wat ook voor het gebruik van verschillende vormen van energie geldt. "Energie wordt op land- en tuinbouwbedrijven onder andere ingezet voor verwarmen, koelen, ventileren, verlichten en vervoeren. Het aandeel van energiekosten op de totale kosten verschilt heel sterk over de verschillende sectoren. Zo zijn de energiekosten voor een glastuinbouwbedrijf goed voor een derde van de totale kosten, terwijl dit voor veehouderijen eerder 2 à 3% is", aldus Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens.

63% van energiegebruik in land- en tuinbouw is aardgas

“Het aandeel van land- en tuinbouw (en zeevisserij, bosbouw en groenvoorziening) in het Vlaams energiegebruik is slechts 3%”, duidt Lode Ceyssens. We zijn dus zeker niet de grootste energieverbruiker. Maar van de energie die de Vlaamse land- en tuinbouw verbruikt, is 63% afkomstig van aardgas. Wat elektriciteit betreft, is de land- en tuinbouw dan weer zelf producent."

Het grootste deel van dat aardgas wordt ingezet op glastuinbouwbedrijven. “Op heel wat van onze glastuinbouwbedrijven staan mini-gascentrales in de vorm van een WKK (warmtekrachtkoppeling).” WKK zet aardgas heel efficiënt om in warmte, CO2 en elektriciteit. Elk van deze stromen wordt gebruikt: warmte en CO2 in de serre, en energie wordt op het net gezet.

“Dankzij de WKK’s is de landbouwsector netto elektriciteitsproducent: goed voor het equivalent van een kleine kerncentrale, of de voorziening aan 630.000 gezinnen (=  totaal aantal gezinnen Oost-Vlaanderen).

“Daarnaast spelen de WKK’s ook een belangrijke rol in de stabilisatie van het elektriciteitsnet. Die WKK’s kunnen heel flexibel worden ingezet. De productie via pocketvergisters, zonnepanelen, windmolens… zit dan weer niet in bovenstaande productiecijfers. Die gegevens zijn niet beschikbaar, maar zeker is dat op landbouwbedrijven heel wat hernieuwbare energie wordt geproduceerd, bovenop de WKK-productie”, duidt Lode Ceyssens.

Prijs van aardgas bijna 20 keer duurder

De stijging van de energieprijzen de laatste twee jaar is enorm: voor aardgas x 19, voor elektriciteit x 9. “De aardgasprijzen zijn door het dak gegaan”, gaat Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens verder.

“En dat aardgas is nu net voor onze land- en tuinbouw dé belangrijkste energiebron. Maar wat voor onze sector ook zeker van belang is, is de verhouding tussen de prijs van aardgas en de prijs van  elektriciteit."

"Die verhouding is in 2 jaar tijd meer dan gehalveerd. Dat wil zeggen dat tuinders duur aardgas moeten kopen om aan hun injectie-engagementen voor energieleveranciers te kunnen voldoen. Met als gevolg dat de ontkoppeling van energie en aardgas dus wel grote gevolgen kan hebben.”

“Concreet betekent dat bijvoorbeeld de glastuinbouwer zijn aardgasfactuur van 50.000 naar 600.000 euro per jaar ziet stijgen (voor een serre van 2 ha). Telers overwegen om niet op te planten, niet te belichten oef kouder te telen. Dat heeft gevolgen voor de opbrengst, het oogstmoment, de personeelsinzet, de prijsvorming…“, aldus Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens.

De telers zijn bovendien de speelbal: ze zijn prijsnemer ten opzichte van de afnemer en ze zijn kostprijsnemer ten opzichte van toeleveranciers. Als de kostprijs toeneemt, maar de verkoopprijs niet volgt, kom je als bedrijf in de problemen. Daarnaast heeft de energiecrisis ook nog andere gevolgen.

“Land- en tuinbouwers krijgen momenteel geen kunstmest vast door de shutdown van EU-fabrikanten en het wegvallen van toelevering uit Rusland. Daarnaast zien we ook dat heel wat bedrijven in de korte keten (zullen) stoppen met deze tak. Elk bedrijf is anders, elk verhaal is anders, maar deze crisis raakt elk bedrijf.”

Concrete vragen aan Vlaamse en federale overheid

“Conclusie: de glastuinbouwsector voelt de pure effecten van de energiecrisis het hardst. Maar ook andere deelsectoren in de Vlaamse land- en tuinbouw kreunen onder de stijging van energie-, personeels- en grondstoffenprijzen.”

Via deze link vind je de concrete vragen die Boerenbond rond energie aan de Vlaamse (én ook federale) overheid stelt. Het is nu aan de verschillende overheden om passende maatregelen te nemen, zowel op korte als op lange termijn.

Bron: Boerenbond.