Het is gemakkelijk om het te vergeten wanneer er zoveel acute uitdagingen de kop opsteken, maar een organisatie als Boerenbond is het aan zichzelf, zijn leden én de bredere samenleving verplicht om verder te kijken dan de waan van de dag. Daarom zijn we nu bezig met het uitzetten van de krijtlijnen voor de komende twintig jaar. “Boeren doe je niet op een eiland”, zei onze voorzitter Lode Ceyssens eerder deze maand op de Nazomerontmoeting. Boeren doe je midden in een samenleving die je de ruimte moet geven om voor hen te kúnnen produceren. De mening van die samenleving over hoe de toekomst van land- en tuinbouw er moet uitzien is dus ook van belang voor ons. En wat wij daarmee doen, is dat nog veel meer.

Om het schip in de goede richting te kunnen sturen, heeft Boerenbond 275 stakeholders en meer dan 1000 burgers bevraagd over hoe zij de toekomst van land- en tuinbouw zien. Nu is het aan de bestuursleden van Boerenbond om die toekomst mee te schrijven: een eigen koers, maar wel rekening houdend met de bezorgdheden van de maatschappij.

Laten we het nog beter doen

Dat onze boeren zich gesteund voelen door Boerenbond als belangenorganisatie is enorm belangrijk. Maar we zijn – als land- en tuinbouwsector – ook deel van een bredere maatschappelijke context en die mogen we niet uit het oog verliezen. Want boeren doe je niet op een eiland, maar in verbinding met iedereen die ver van of dicht bij de sector staat. “Eigenlijk zijn we allemaal een beetje stadsboer”, verwoordde onze voorzitter het recentelijk nog. Samen willen we bouwen aan een duurzame toekomst voor land- en tuinbouw in Vlaanderen. En dat doen we rekening houdend met de noden van zowel onze boeren als van de bredere maatschappij.

De eerste stap in het toekomsttraject dat we als Boerenbond lopen, was de bevraging van onze stakeholders. Zowel politici, middenveldorganisaties, ngo’s, experten, pers, bedrijven en organisaties binnen de agrovoedingsketen ... als boeren en burgers gaven hun mening over de toekomst van land- en tuinbouw in de komende 20 jaar. Misschien wel verrassend maar tegelijk heel positief: uit de enquête kwamen heel wat gelijkenissen naar voren! Zo geven zowel onze leden als onze stakeholders aan dat de thema’s water, inkomen en beleid cruciaal zijn, waarover verder nog meer. Maar ook enkele spanningsvelden kwamen bovendrijven. Die zijn mogelijk nóg interessanter om mee aan de slag te gaan. Hoe krijgen we de economische uitdagingen waar onze leden voor staan verzoend met de ecologische uitdagingen waar ze mee een antwoord moeten op bieden?

Het Hoofdbestuur van Boerenbond ging aan de slag met de resultaten en definieerde vier opdrachten die naar de toekomst toe van wezenlijk belang zijn voor de sector om mee aan de slag te gaan. Zorg dragen voor ‘ons natuurlijk kapitaal’, voor ‘uw dagelijks brood’, voor ‘de boer’ en voor ‘het landschap’ werden gedefinieerd als vier cruciale domeinen waarrond we ons verder willen engageren.

We zijn deel van een bredere maatschappelijke context en die mogen we niet uit het oog verliezen.

Stippen aan de horizon

De komende maanden zullen onze bestuursleden thema’s vastpakken binnen deze vier domeinen waar we zorg voor willen dragen, en voor elk een ambitieniveau bepalen, een stip aan de horizon waar we de komende jaren naartoe zullen werken als sector. We kijken daarvoor 20 jaar vooruit. Eenmaal het ambitieniveau op langere termijn duidelijk is, zullen we met onze (bestuurs)leden concreet maken wat we dan de komende vijf jaar zullen doen om die stippen aan de horizon te realiseren of ten minste al in de richting van de vooropgestelde doelstelling te evolueren. Het kunnen zaken zijn die individuele leden opnemen, waarmee de sector aan de slag gaat of waar we als organisatie aan werken.

De komende jaren zullen we telkens de progressie ten opzichte van de uitgetekende stippen aan de horizon evalueren en naar de samenleving terugkoppelen over de stappen die we in het afgelopen jaar ondernomen hebben, als individuele boer, als sector en als ondersteunende organisatie. Dit doen we graag in samenwerking met partners want alleen geraken we ver, samen geraken we verder. Hoe en wanneer we dat concreet zullen invullen, zie je op de figuur ‘Hoe zal dit traject verder verlopen?’. Heb jij interesse om je stem te laten horen in dit traject? Hou als bestuurslid je mailbox in de gaten voor een nieuwsbrief waarin we alles verduidelijken. Ben je geen bestuurslid, maar wil je ook graag je schouders onder dit traject zetten? Spreek dan zeker een bestuurslid of je regio-/sectorconsulent aan! Hij of zij kan je informeren over wanneer in jouw regio of sector een sessie gepland is.

Toekomst_2045

De komende maanden zullen onze bestuursleden voor elk thema een ambitieniveau bepalen, een stip aan de horizon.

Water, inkomen en beleid

Drie thema’s die door alle ondervraagden unaniem als belangrijk werden gescoord, zijn water, inkomen en beleid.

Water is de bron van alle leven, en dat beseffen land- en tuinbouwers maar al te goed! 62% van de boeren en tuinders vangen regenwater op, goed voor een capaciteit van 717.000 kubieke meter. En ook aan de verbruikszijde gebeurt er al heel wat. Maar het kan altijd nog beter. Boerenbond stimuleert zijn leden om gebruik te maken van een waterscan. Die bekijkt via vijf deelaspecten welke oplossingen er op een landbouwbedrijf zijn om het waterverbruik verder te doen dalen of het wateraanbod te vergroten. Maar ook vermijden dat hoogwaardig water wordt gebruikt voor laagwaardige toepassingen is een van de aandachtspunten. En misschien nog belangrijker dan kwantiteit is waterkwaliteit. Uit het Mestrapport van de VLM blijkt dat bijna 80% van de MAP-meetpunten in orde is met de Europese nitraatnorm. Dat toont aan dat er de voorbije jaren een positieve trend is in de gemeten nitraatconcentraties.

Het is vandaag een realiteit dat land- en tuinbouwers niet zelden hun producten moeten verkopen onder de kostprijs of aan een prijs die hen niet toelaat genoeg te verdienen om verder in te zetten op het verduurzamen van hun bedrijf. Een eerlijke prijs voor een eerlijk product is vandaag geen zekerheid voor de Vlaamse boer, terwijl het dat wel zou moeten zijn. Boerenbond zet zijn schouders onder heel wat initiatieven die proberen samenwerking te bevorderen en meer transparantie te brengen in de prijsvorming. Binnen producentenorganisaties, bijvoorbeeld, verenigen landbouwers zich om hun product samen te verkopen. Maar er zijn ook overlegmomenten waarbij de hele agrovoedingsketen samen aan tafel zit. Zo kunnen we tot meer evenwichtige, eerlijke afspraken komen binnen de keten en gemeenschappelijk belangen samen behartigen. Voedsel moet betaalbaar blijven voor de consument, maar moet ook zorgen voor een eerlijk inkomen voor de boer. Door het stimuleren en initiëren van overleg en acties met de volledige agrovoedingsketen en op te komen voor de belangen van de landbouwers bij diverse overheden, wil Boerenbond ook in de toekomst aandacht blijven vragen voor economische duurzaamheid voor Vlaamse boeren.

Beleidsmakers op alle niveaus hebben de mond vol van landbouw. En de keuzes die politici maken, hebben een grote impact op de producenten van dat broodnodige voedsel. Het is de taak van Boerenbond om beleidsmakers te herinneren aan de noden van de land- en tuinbouwsector, maar ook om hen te informeren over de extra inspanningen die de sector wil en kan doen. De boodschappen die we brengen, komen altijd vanuit de basis. Een sterk landbouw- en omgevingsbeleid is alleen mogelijk als er voldoende kennis en appreciatie is voor de sector en zij die hierin werken. Nog meer dan vandaag wil Boerenbond inzetten op het vergroten van het draagvlak voor land- en tuinbouw. Bij het grote publiek, maar zeker ook bij hen die de beleidslijnen uitzetten. En dat moet meer dan ooit met herkenbare verhalen, begrijpbare cijfers en sterke communicatie.

Liesbet Corthout en Veerle Serpieters, stafmedewerker Organisatieontwikkeling en Strategie

Zorg dat jij mee de toekomst voedt

De Vlaamse land- en tuinbouw is een blijver. Maar hij zal er binnen twintig jaar anders uitzien dan vandaag. Net zoals hij er nu anders uitziet dan twintig jaar geleden. Dat geeft hoop en biedt perspectief, ook als het begrijpelijkerwijs nu even niet allemaal zo helder meer is. Jullie zullen die toekomst waar moeten maken. En hoe kan je dat beter doen dan die ook zelf vast te pakken en mee richting te geven. Natuurlijk moeten we luisteren naar wat anderen van ons verwachten, maar wie beter dan de boer of tuinder zelf kan daar een passend antwoord op formuleren waarmee we ook echt aan de slag kunnen. De komende maanden willen we met jullie die antwoorden vormgeven en onze engagementen, ja zelfs onze ambities scherpstellen. Op www.boerenbond.be/voedmeedetoekomst vind je meer achtergrond en ontdek je waar jij kan aansluiten om mee de toekomst te voeden. Zorg dat jouw stem mee bijdraagt aan de richting die de Vlaamse land- en tuinbouw uitgaat de komende twintig jaar!