agroEUconnect bouwt bruggen tussen Vlaanderen en Europa

9 december 2022

Voortaan organiseert Boerenbond, samen met Vleva, twee keer per jaar agroEUconnect. Op dit netwerkmoment komen Vlaamse en Europese beleidsmakers in contact met elkaar.

Land- en tuinbouw is een van de belangrijkste – zo niet het belangrijkste – beleidsdomein in de EU. “Onze sector zit in de Europese historiek en de Europese historiek zit sterk vervlochten in onze land- en tuinbouwsector van vandaag”, duidt Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens.

Samenwerking Boerenbond en Vleva

Boerenbond is initiatiefnemer van agroEUconnect en werkt hiervoor samen met Vleva. Het Vlaams-Europees verbindingsagentschap werd in 2006 opgericht als brug tussen Europa en Vlaamse, lokale overheden, het middenveld en de Vlaamse overheid.. Omdat Europa belangrijk is voor Vlaanderen en Vlaanderen belangrijk is voor Europa. “Ook Boerenbond had de hand mee aan de ploeg bij de oprichting”, aldus Jan Buysse, algemeen directeur VLEVA.

Vleva biedt met zijn informatieplatform en netwerk een betere toegang tot het Europese beleid aan Vlaamse overheden en het maatschappelijk middenveld. “Onze leden en de Vlaamse overheden kunnen zo hun Europese belangen tijdig en geïnformeerd behartigen.”

agroEUconnect pal in Europese wijk

De eerste agroEUconnect was een groot succes, met meer dan 60 deelnemers. Dat had woensdagavond 7 december plaats in Brussel, pal in de Europese wijk. Op de afspraak was het Europese en internationale netwerk van Boerenbond om te luisteren naar boeiende boodschappen en achteraf bij te praten bij een hapje en een drankje.

In zijn openingswoord benadrukte Jan Buysse (op de foto rechts), algemeen directeur van Vleva, dat ‘verbinding’ bijzonder belangrijk is. “Samen kom je veel verder. We zijn heel tevreden dat we voor dit initiatief kunnen samenwerken met Boerenbond. En de slogan ‘Boerenbond verbindt’ maakt dat alleen maar sterker."

Axel Buyse (op de foto links), voormalig diplomatiek vertegenwoordiger van Vlaanderen bij de Europese Unie en journalist, gaf een deskundige toelichting over ‘De historiek van verstedelijkt Vlaanderen in Europese context’. Hij schetste het belang van Vlaanderen én Nederland als landbouwgebieden, die door de verdere verstedelijking onder druk staan. Hij wees onder meer naar de overheden, die er maar niet in slagen om verschillende functies in harmonie met elkaar samen te laten leven.

fvf

Daarna bracht Lode Ceyssens, voorzitter Boerenbond en Landelijke Gilden, een treffende nabeschouwing.  “Deze eerste editie is hopelijk de start van wat een traditie mag worden: het samenbrengen van de ongelooflijk belangrijke mensen rond een van de belangrijkste – zo niet het belangrijkste – Europese beleidsdomein. Land – en tuinbouw zit in de Europese historiek en de Europese historiek zit sterk vervlochten in onze land- en tuinbouwsector van vandaag.”

“We kozen voor dit topic omdat het zo belangrijk is om als Vlamingen met een Vlaamse bril naar oude en nieuwe Europese beleidsinitiatieven te kijken, om de specifieke Vlaamse context waarbinnen onze land- en tuinbouwsector werkt, groeit en bloeit, te zien en te doorgronden en omdat het o zo actueel en relevant is.”

“De olifant in de kamer en op de Vlaamse regeringstafel is stikstof, of het nu in de lucht of in de grond zit, een nutriënt waardoor onze gewassen groeien, kwaliteit behalen en bij de smakelijkste van de wereld zitten – een bouwsteen van het leven op aarde. Het is duidelijk dat de implementatie van de Europese habitatrichtlijn en nitraatrichtlijn in Vlaanderen en Nederland, twee verstedelijkte gebieden en als dusdanig Europese buitenbeentjes, allesbehalve evident zijn”, aldus Lode Ceyssens.

“Wat ik vandaag zie en wat hopelijk iedereen ziet is dat we in Vlaanderen een performante, economisch relevante, Europees relevante, efficiënte en broodnodige land- en tuinbouwsector hebben, die we moeten koesteren. Een sector die bijna louter gebouwd is op familiale fundamenten, iets wat ons een eigenheid en kracht als sector geeft (en misschien hier en daar zijn beperkingen heeft).”

“Een sector die is gegroeid vanuit een historische opportuniteit én noodzaak. Een groeiende stedelijke bevolking, aangetrokken door het economisch potentieel van een uiterst vruchtbare rivierdelta in een gematigd zeeklimaat die met alsmaar meer diverse wensen, voldoende en altijd goedkopere voeding nodig hebben.”

Kinderen op je bedrijf
fv
gbg
gbg
dfd

“Landbouw, steden en zeehavens stuwden elkaars groei en raakten innig verweven tot wat je nu kan beschouwen als een Europese metropool, die zich uitstrekt van Vlaanderen over het Parijse bassin, Greater London, Randstad Nederland en het Duitse Ruhrgebied.”

Hyperefficiënte stadslandbouw

Brussel en Vlaanderen zijn niet alleen het politieke centrum van Europa. “Het is ook het bruisende, economische hart van Europa, met een sterke concentratie consumenten én producenten, gevoed door een hyperefficiënte stadslandbouw, niet alleen op economisch vlak, maar ook op ecologisch vlak.”

gbg

Daarna somde Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens nog enkele kerncijfers op.

  • 0,5% van de bevolking slaagt erin om 100% van onze bevolking voldoende, veilig en duurzaam geproduceerd voedsel te bieden en heeft zo handen vrijgemaakt om extra groei en welvaart te creëren voorbij de primaire sector.
  • Voedselzekerheid is bereikt voor de overgrote meerderheid van de bevolking in Vlaanderen. Consumenten zijn niet alleen zeker dat er voldoende voedsel is, maar ook uiterst betaalbaar: Vlaamse gezinnen besteden slechts 14,5% van het huishoudbudget aan voeding en kunnen dus andere keuzes maken als consument, als investeerder.
  • De landbouwsector reduceerde sinds 1990 zijn ammoniakemissies met 56%, and counting
  • De landbouwsector reduceerde sinds 1990 (het referentiejaar voor Europees klimaatbeleid) zijn broeikasgasemissies met 15%.
  1. De koolstofvoetafdruk BWB-vlees = 1/3de lager dan Iers rundvlees en de 1/2 van Braziliaans rundsvlees
  2. Voor melk scoren we maar liefst 3x beter
  • Tussen 1990 en 2020 daalde het energiegebruik van de land- en tuinbouwsector met 18%.
  • In de periode 2016-2019 is het totale gebruik van gewasbeschermingsmiddelen gedaald met 18%.

 

“Het zijn sprekende cijfers, waar we trots op mogen zijn. Zeker omdat we die weten te realiseren in een hyper verstedelijkte context.”

En dan nog wat meer over het ruimtebeslag, dat onze Vlaamse land- en tuinbouw alsmaar verder onder druk zet.

  • De totale oppervlakte aan ruimtebeslag bedroeg in 2019 ruim 450.000 hectare (ha). Dat is ruim 33% van het grondgebied van het Vlaamse Gewest.
  • Het gaat om het aandeel van de ruimte dat is ingenomen door onder meer huisvesting, industriële en commerciële doeleinden, transportinfrastructuur of recreatieve doeleinden.
  • Daarnaast wordt nog dagelijks 6ha open ruimte ingepalmd door bebouwing. De verdere afname van de open ruimte (landbouwgrond) neemt dus nog verder toe.
  • Eén derde van ons landdeel is dus ingenomen onder de vorm van ruimtebeslag, 16% van Vlaanderen is verhard.
  • Dit zijn Europese recordcijfers, gemiddeld bedraagt het ruimtebeslag in Europa namelijk slechts 5%.”
gh
"Land- en tuinbouw hebben de natuurruimte niet verdrongen in Vlaanderen."

Daar tegenover staat dat in 2019 het totaal aantal landbouwgebruiksgrond 625.000 ha omvat wat goed 45 % van het Vlaamse grondgebied uitmaakt, aansluitend bij het Europese gemiddelde. “Kortom, land- en tuinbouw hebben de natuurruimte niet verdrongen in Vlaanderen. “In het grote Europa van de 27 zijn deze regio én onze land- en tuinbouw dus buitenbeentjes waar de gemiddelde Europese lat niet echt op is voorzien.”

In de oude Europese beleidscontext van het garanderen van voedselzekerheid door productiviteit en groei te stimuleren via het GLB oude stijl en economische integratie via cohesiebeleid en de vorming van een ééngemaakte markt, was dat minder een beletsel. “Maar in de globale en Europese realiteit van vandaag met – terechte – focus op klimaat- en milieu-uitdagingen wringt de Europese vergroeningsdrang almaar harder op onze regio en bij uitbreiding de Europese metropool en niet alleen, maar toch met name op onze land- en tuinbouw”, stelt Lode Ceyssens.

Landbouwgrond is geen restgrond

“We staan voor grote milieu-uitdagingen, en die erkennen we. De sector zal steeds verder verduurzamen, zoals het dat al jaren doet. Maar in de verstedelijkte en hyper competitieve context waarbinnen onze land- en tuinbouwers moeten werken mogen ze niet het kind van de rekening worden. Landbouw is geen restsector, landbouwgrond is geen restgrond!”

“Men wil de natuur herstellen, meer en andere natuur? Dat kan. Maar we zullen dat in Vlaanderen moeten doen in een sterk verstedelijkte context. Dit is een vertrekpunt waar we niet meer onderuit geraken, we kunnen niet terug. Daarom ook dat in Vlaanderen koken meer nog dan elders geld kost en gaat het de facto ten koste van landbouw, want ruimte is schaars.”

Dit betekent dat de natuurdoelen moeten worden gerealiseerd in de schaarse, dure maar ook heel vruchtbare landbouwgrond waardoor de Vlaamse landbouwer proportioneel veel meer impact ondervindt van deze doelstellingen in vergelijking met bijvoorbeeld zijn Spaanse of Roemeense collega.

gbg
Affichecampagne

“Klimaatverandering is bijkomend een factor die grote gevolgen kan hebben voor de haalbaarheid over het behalen van de doelstellingen van bijvoorbeeld de Habitatrichtlijn. Klimaatverandering wordt aanzien als 1 van de 7 drukfactoren op onze Vlaamse natuur. Bijgevolg is er nood aan een haalbaarheidsstudie over de mogelijkheid over het behalen van de gunstige staat van instandhouding voor de habitats in Vlaanderen. Dit niet alleen vanuit een zuiver ecologische bril, maar ook vanuit de noodzaak voldoende ruimte te laten voor de performante, duurzame landbouw waar we in Vlaanderen voor staan.”

Het recente voorstel van de Europese Commissie over natuurherstelwet wenst nog eens bijkomende en heel zware natuurdoelen af te vuren op de lidstaten, als verordening en opnieuw zonder een impactanalyse op de land- en tuinbouw.

“Het kan toch nooit de bedoeling zijn van Europese beleidsmakers om als ‘collateral damage’ van het klimaat en milieubeleid dat ze uitzetten de stadslandbouw in de Europese metropool praktisch en economisch onmogelijk te maken en geleidelijk aan te zien uitvlaggen naar de rand van die metropool, zoals in de goede oude Middeleeuwen.”

Vernieuwde dialoog met Europese commissie

Tenslotte pleitte Boerenbondvoorzitter Lode Ceyssens vanuit onze specifieke Vlaamse context, in overleg met de partners uit de Eurometropool, voor een vernieuwde dialoog met de Europese commissie over de stikstof- en andere emissienormen, maar ook over de natuurherstelwet, de verordening duurzaam gebruik van gewasbeschermingsmiddelen…

“We willen de Europese beleidsmakers oproepen– meer dan nu - rekening te houden met de historisch gegroeide eigenheden van regio en onze landbouw in deze stedelijke, vruchtbare delta waarbij het historisch gegroeide samengaan van landbouw en stad verder kan groeien.”

Eerlijk en duurzaam toekomstperspectief

“Om maatwerk toe te laten, doelstelling te zetten die de context erkennen en naar waarde weten te schatten, rekening te houden met de economische en praktische landbouwrealiteit en ruimte te laten voor de boer en tuinder om verder te verduurzamen, zoals we al bewezen hebben te doen.”

“Enkel zo kunnen we een evenwicht vinden in de specifieke verstedelijkte context, waarbinnen bijgedragen wordt aan de milieu, klimaat, natuurdoelstellingen en waarbinnen de boer en de sector een eerlijk en duurzaam toekomstperspectief heeft.”

fvfv
fgf

Daarna was het tijd voor een hapje en drankje en werd druk nagekaart over de (Europese) landbouwactualiteit. De eerste agroEUconnect was een schot in de roos. In de loop van volgend jaar zijn weer 2 nieuwe netwerkenavonden gepland. Of hoe Boerenbond ook meer dan ooit inzet op de EU in het belang van onze Vlaamse land- en tuinbouwers.