Hoeveel boeren hebben we nodig?
Om alle Vlamingen te voeden hebben we ruim 24.000 boeren nodig. We hebben er 21.500. En elk jaar worden het er minder, terwijl de bevolking groeit. Dat klinkt alarmerend. Het is ook genuanceerder dan het lijkt.
Minder bedrijven, grotere bedrijven
Het aantal landbouwbedrijven daalt al decennia. Maar de boeren die overblijven, worden groter, efficiënter en productiever. Eén moderne melkveehouder produceert vandaag meer dan drie boeren van een generatie geleden. De schaal verandert, de productie niet per se.
Vlaanderen produceert vandaag meer varkensvlees, kippenvlees, rundvlees, melk, aardappelen, suiker en groenten dan de eigen bevolking opeet. Dat overschot gaat naar de rest van Europa en de wereld. Op dat vlak staat Vlaanderen er beter voor dan de cijfers doen vermoeden.
Waar het wel knelt
Niet alles klopt. Voor eieren, fruit, geiten, schapen en konijnen produceert Vlaanderen net genoeg of te weinig. En er is een subtiel probleem met vlees: Vlamingen eten liever kipfilet en varkenshaasje dan poten, oren of ribben. Om genoeg van die populaire stukken te produceren, moeten boeren bijna dubbel zoveel dieren houden dan strikt nodig voor de consumptie. De rest, het zogenaamde vijfde kwartier, vindt zijn weg naar markten buiten Europa, waar die stukken wél gewaardeerd worden.
Boeren als basis van een hele sector
Landbouw is meer dan eten op je bord. Vlaamse boeren zijn de grondstoffenleverancier van een hele verwerkingssector: 34.852 bedrijven, 120.000 jobs en een jaarlijkse omzet van ongeveer 60 miljard euro. Zonder boeren geen voedingsindustrie, geen exportproduct, geen werkgelegenheid in de regio.
Het vraagstuk is dus niet alleen hoeveel boeren we nodig hebben om Vlamingen te voeden. Het is ook hoeveel boeren we nodig hebben om die bredere economie te laten draaien.
Een bord zonder Vlaamse boer? Dat is voorlopig nog veraf. Maar vanzelfsprekend is het niet.
Veelgestelde vragen
Hoeveel mensen voedt één Vlaamse boer?
Gemiddeld produceert één Vlaamse landbouwer voedsel voor 285 mensen. Om alle Vlamingen te voeden zijn ruim 24.000 boeren nodig, we hebben er vandaag 21.500.
Waarom daalt het aantal boeren?
Schaalvergroting is de voornaamste reden. Kleinere bedrijven stoppen, grotere nemen het werk over. De totale productie blijft relatief stabiel, maar het aantal mensen dat het doet, daalt.
Produceert Vlaanderen genoeg voedsel voor zichzelf?
Voor de meeste producten wel, en voor sommige zelfs meer dan genoeg. Voor fruit, eieren en kleine veeteelt is er een tekort. Voor vlees geldt een specifiek probleem: de voorkeur voor bepaalde stukken dwingt boeren meer dieren te houden dan strikt noodzakelijk.
Wat is het vijfde kwartier?
Het vijfde kwartier zijn de delen van een dier die in West-Europa minder populair zijn: poten, oren, organen, staarten. Die worden geëxporteerd naar markten waar ze wél worden gewaardeerd, zoals delen van Azië en Afrika.