Duurzaam boeren in de praktijk bij Peter Bauwens

Een probleem dat hem op het juiste spoor zette

In 2011 kreeg de ene na de andere koe een lebmaagverplaatsing , een gezondheidsprobleem dat samenhangt met te veel zetmeel in het rantsoen. Peter zocht antwoorden, vond ze niet bij zijn toenmalige adviseurs en ging over de Nederlandse grens kijken. Wat hij daar leerde, veranderde zijn hele aanpak.

Gras en klaver werden de basis van het voeder. Aangevuld met voederbieten, wintergerst, zwarte haver en veldbonen. Geen maïs, geen soja. "Ik bedankte mijn vroegere adviseurs voor bewezen diensten", zegt Peter droogjes.

Gezondere koeien, langer mee

Robuustere koeien vroegen ook om andere genetica. Sinds 2013 kruist Peter zijn Holsteins met Fleckvieh en Brown Swiss, rassen die minder productie-gedreven zijn maar langer en gezonder meegaan. Het vervangingspercentage op zijn bedrijf ligt op 15%, in de sector is dat gemiddeld veel hoger. Koeien die langer meegaan, kosten minder en produceren meer over hun hele leven.

Ook de kalveren krijgen een andere start. Elk kalf blijft vier dagen bij de moeder drinken. Op de vijfde dag gaat de koe naar de melkstal en verhuist het kalf naar een groepsruimte met andere kalfjes en twee pleegmoeders. Op twaalf weken worden ze gespeend en eten ze probleemloos mee met het grasrantsoen.

De bodem als fundament

Peter ploegt niet meer , al sinds 2010. Ploegloos werken laat gewassen dieper wortelen en beschermt het bodemleven. Dat bodemleven zorgt er op zijn beurt voor dat de grond water beter vasthoudt bij droogte én beter afvoert bij hevige regen.

De enige bemesting op zijn 85 hectare akkerbouw komt van zijn eigen koeien. Stal- en drijfmest, zorgvuldig bewaard en uitgereden. "De mest is ons goud", zegt Peter. "In combinatie met ploeg loos werken verhoogt dit het koolstofgehalte in de bodem. Ons nitraatresidu is nog nooit te hoog geweest." 

Minder spuiten, minder kosten

Geen kunstmest betekent ook minder ziektedruk in de gewassen. "Als je erbij nadenkt is het toch te gek om je granen te boosten met kunstmest, om daarna de groei chemisch weer te gaan remmen?" Peter liet fungiciden, insecticiden en glyfosaat achter zich. In de stal bestrijdt hij vliegen met roofvliegen en sluipwespen.

Wie minder intensief beheert, heeft soms lagere opbrengsten per hectare. Maar de kosten liggen ook veel lager. "In een jaar waarin andere landbouwers 12 ton dorsen zal ik er misschien 9 of 10 hebben, maar als je de rekening maakt kom ik er vaak beter uit. Wie intensief bemest en spuit geeft zijn winst door aan de toeleverancier."

Resultaten die opvallen

De aanpak van Peter blijft niet onopgemerkt. In 2024 won hij de wedstrijd Topmest, was hij laureaat van De Klimaatkoploper en haalde hij de MilkBE duurzaamheidsaward binnen. Zijn methaan-, ammoniak- en CO2-uitstoot liggen ver onder het Vlaamse gemiddelde.