De boer aan het sproeien? Dat is niet altijd wat je denkt.
Waarom sproeien boeren überhaupt?
Stress vermindert de groei van een plant. Omdat zieke of beschadigde planten minder groeien en minder oogst geven.
Droogte, wateroverlast, maar ook ongewenste gasten spelen een rol: insecten, ziekten, virussen, schimmels en onkruiden.
Gewasbeschermingsmiddelen helpen om die problemen aan te pakken. Ze hebben elk een specifieke werking. Al vele duizenden jaren helpt de mens planten gezond te houden, net zoals medicijnen/geneesmiddelen helpen om ons en onze dieren te genezen bij ziekte.
Drie grote types gewasbescherming
- Insecticiden: tegen schadelijke insecten zoals bladluizen, coloradokevers, tripsen, vliegen, motten, … .
- Fungiciden: tegen schimmelziekten zoals meeldauw, roest, fusarium. Schimmels floreren bij vochtig weer en sommige soorten kunnen via toxines in voedsel een risico vormen voor de volksgezondheid.
- Herbiciden: tegen onkruid. Te veel onkruid verstoort de groei van de teelt en kan vermengd raken bij de oogst. Sommige onkruiden zijn giftig en mogen niet in de voedselketen terechtkomen.
Waarom spuiten boeren liefst zo weinig mogelijk?
Drie redenen:
- Resistentie. Bij regelmatig gebruik van dezelfde stof riskeer je dat onkruid, schimmels of insecten steeds minder gevoelig worden. Dan werkt het middel niet meer.
- Prijs. Gewasbeschermingsmiddelen zijn zeer duur. De Europese regels zijn streng, waardoor de toelating van nieuwe gewasbeschermingsmiddelen moeilijker wordt en een deel van de bestaande producten verdwijnt in Europa. Er zijn meer en meer gewasbeschermingsmiddelen van biologische oorsprong maar ook deze zijn duur.
- Risico. Bij niet optimale omstandigheden is er altijd risico: schade aan de eigen teelt, aan de buurman, of uitspoeling in het water. Dit willen boeren absoluut vermijden.
Zijn er alternatieven?
Ja, drie opties:
- Mechanische bestrijding: onkruid wieden met een wiedeg of schoffel. Dat vraagt investeren in machines en werkt het best bij droog, niet te nat weer. Het vraagt wel meer inzet van arbeid.
- Natuurlijke vijanden: roofmijt tegen spint, sluipwespen tegen bladluizen. Vooral in serres en plantages. Hier leren we van de natuur.
- Biostimulanten: middelen die de weerstand van planten stimuleren en hen helpen beter om te gaan met stress. Ze werken preventief maar hebben geen gegarandeerde werking in alle klimatologische omstandigheden.
Deze oplossingen zijn waardevol, maar hebben limieten. Mechanisch werkt niet altijd. Biostimulanten werken preventief, niet curatief.
Het ideale scenario? Een combinatie. Mechanische oplossingen waar het kan. Natuurlijke vijanden waar het werkt. Gewasbescherming waar het moet. Met een flinke portie gezond boerenverstand.
Een boer die aan het sproeien is, kan bezig zijn met gewasbescherming, bemesting of biostimulanten. Het spuittoestel vertelt je niet wat erin zit.
Wist je dat...
Boeren hun akkers ook met een spuittoestel kunnen bemesten? Kunstmest bestaat in vaste én vloeibare vorm. Het is dus niet zo dat een boer die aan het spuiten is, altijd gewasbescherming toedient.
Veelgestelde vragen
Wat zit er in dat spuittoestel?
Dat kan gewasbescherming zijn, maar ook bemesting of biostimulanten. Het toestel zelf zegt niks over de inhoud.
Waarom gebruiken boeren gewasbescherming?
Om insecten, ziekten, schimmels, virussen en onkruiden tegen te gaan. Anders daalt de opbrengst en kunnen er ongewenste stoffen in het voedsel terechtkomen.
Kunnen boeren zonder gewasbescherming?
Deels. Alternatieven zoals mechanische bestrijding, natuurlijke vijanden en biostimulanten werken, maar hebben limieten. Een combinatie werkt het best.
Zijn gewasbeschermingsmiddelen gevaarlijk?
Bij correct gebruik is het risico voor mens en milieu zeer sterk beperkt. Enkel middelen met minimale risico’s krijgen na grondig onderzoek een toelating. Maar bij fouten of niet optimale omstandigheden is er risico voor de teelt, de mens, of het milieu. Net zoals dat is bij bepaalde producten in de keuken of het tuinhuis.
Waarom spuiten boeren liefst zo weinig mogelijk?
Omdat het duur is, omdat er risico op resistentie is, en omdat er altijd risico’s zijn bij gebruik, voor milieu en omgeving.