Menu

Omzet van de plantaardige sectoren

Terug naar Onderwerp

Omzet akkerbouw daalt licht

Graan. In 2017 hebben de Vlaamse akkerbouwers flink gesnoeid in het graanareaal. De oppervlakte wintertarwe zowel als de oppervlakte wintergerst en korrelmaïs daalde merkbaar. De opbrengsten vielen mee, ondanks de voorjaarsdroogte. Gemiddeld werd zo’n 9 ton graan/ha geoogst. Dat is aanzienlijk meer dan in 2016, toen de oogst geteisterd werd door forse neerslag en er gemiddeld slechts 6,8 ton/ha geoogst werd. We verwachten dat ook de maïsoogst aanzienlijk beter zal zijn dan in 2016, met uitzondering van West-Vlaanderen als gevolg van de voorjaarsdroogte.

De graanproductie zal in de Europese Unie groter zijn dan in 2016, maar ook internationaal werden er goede oogstresultaten geboekt. Zo realiseert Rusland dit jaar een recordoogst en het land zal naar verwachting een recordvolume graan exporteren. Dat geldt ook voor Oekraïne. Door de goede internationale oogsten is de wereldwijde graanproductie in 2017 opnieuw groter dan het verbruik, waardoor de huidige lage prijzen waarschijnlijk zullen aanhouden.

Door de grotere opbrengsten verwachten we globaal een omzet voor graan die 16% hoger is dan in 2016. Vergeleken met het vijfjarig gemiddelde is 2017 een doorsneejaar.

Aardappelen. Nadat het Vlaamse aardappelareaal met 15% steeg in 2016, volgde in 2017 een nieuwe stijging met 4%. Daardoor telt Vlaanderen in 2017 zo’n 53.000 ha aardappelen.

In de voornaamste productiegebieden (België, Duitsland, Frankrijk, Nederland en het Verenigd Koninkrijk) is het areaal in 2017 opnieuw gestegen met 5%, na een stijging met 5% in 2016. Het huidige areaal in deze gebieden ligt zo 8,3% hoger dan het vijfjarig gemiddelde. In al die landen verwacht men een gemiddelde opbrengst per ha. Wel was er in Vlaanderen, vooral in West-Vlaanderen, een zeer flauwe opbrengst van de vroege aardappelen. Omdat de knollen te klein waren door de droogte, werd er gewacht om te rooien, maar intussen bevoorraadde de handel zich in Duitsland, waar de opbrengsten een stuk beter waren.

We stellen vast dat de late aardappelen (bintje, Fontane, Innovator …) in de loop van augustus fors gegroeid zijn, waardoor de opbrengsten ruimschoots boven die van 2016 zullen liggen. In 2016 werd gemiddeld slechts 37 ton/ha gerooid, terwijl we nu 45 à 50 ton/ha zullen halen. Dit cijfer ligt precies op het gemiddelde van de voorbije 5 jaar.

De voorbije weken zijn de prijzen op de vrije markt ineengestort. Dat is niet verwonderlijk, gezien het historisch grote areaal en de goede opbrengsten in de belangrijkste productiegebieden. In Vlaanderen wordt ongeveer 40% van de aardappelen op de vrije markt verhandeld; de overige 60% wordt onder contract verbouwd, met een contractprijs die in 2017 hoger ligt dan in 2016. Rekening houdend met de contractprijzen in 2017 en met de ontwikkelingen op de vrije aardappelmarkt, mogen we ervan uitgaan dat het gemiddelde prijsniveau ruim 25% lager zal liggen dan in 2016. Voor de vrije markt ziet het er dramatisch uit, met prijzen die 75% lager zijn dan vorig jaar.

Suikerbieten. De oppervlakte suikerbieten is in Vlaanderen 11% groter dan in 2016. De Tiense suikerfabriek gaat uit van een gemiddelde opbrengst van 96 ton bieten/ha (70 ton/ha in 2016). Bij de planters van Iscal wordt gerekend op een gemiddelde bietenproductie van 90 ton/ha (72 ton/ha in 2016). Dat is ongeveer 20% hoger dan het vijfjarig gemiddelde. Rekening houdend met een verwacht suikergehalte van 16 à 17%, zal de suikerproductie 36% hoger liggen dan in 2016. Het is nog onduidelijk of het prijsniveau van de campagne 2016 gehaald zal worden. Waarschijnlijk zal de grote productie, zowel bij ons als in andere Europese lidstaten, op de suikerprijzen drukken. Omdat het areaal uitbreidde in 17 van de 19 lidstaten waar bieten geteeld worden, is het Europese bietenareaal met liefst 16,2% gestegen.

Vlas en koolzaad. Vlas en koolzaad zijn bij ons kleinere teelten, maar door hun kleurrijke bloeiwijze zijn ze erg zichtbaar in het landschap. Het vlas had erg te lijden onder de voorjaarsdroogte, waardoor het 35% minder opbrengst haalt dan in 2016 en 20% minder dan het vijfjarig gemiddelde. Door het gestegen koolzaadareaal en de hogere opbrengsten/ha dan in 2016, een behoud van de prijs, verdubbelden de oogst en de omzet.

Omzet groenten daalt met bijna 2%

De gegevens over volumes en prijzen van de eerste 8 maanden van 2017 wijzen op een globale omzet voor groenten die 2% lager is dan in de eerste 8 maanden van 2016. Eigen aan de groentesector is dat een eenduidige evaluatie voor alle teeltwijzen (openluchtgroenten voor de versmarkt, glasgroenten voor de versmarkt en industriegroenten) niet mogelijk is. Zelfs binnen de categorieën zie je grote verschillen.

Openlucht. De totale aanvoer van openluchtgroenten die via de veilingen verhandeld worden (versmarkt) daalde met 5,3%. Bloemkolen en courgettes vormden een uitzondering. Anderzijds steeg de prijs van de openluchtgroenten algemeen gezien met 17%, waarbij prei (+47%) en bloemkool (-37%) de uitersten zijn. De globale omzet van de openluchtgroenten steeg met 10,7%.

Glasgroenten. De globale omzet van de glasgroenten ligt in de eerste 8 maanden van 2017 9% lager dan in 2016. Deze evolutie is een gevolg van gelijk gebleven producties en lagere prijzen. Ook hier zijn er grote verschillen tussen producten. Zo steeg de prijs van aubergines, sommige slasoorten, losse tomaten en witloof, terwijl de prijs van komkommers, paprika en trostomaten fors daalde.

Industriegroenten. Vooral in West-Vlaanderen ondergingen de industriegroenten de gevolgen van de ernstige droogte in het voorjaar van 2017. Aangezien veel afhangt van de zaaidatum en van het feit of de teelt al dan niet beregend werd, is er wel een grote heterogeniteit in de opbrengsten. Het globale areaal van de industriegroenten is in 2017 4,9% groter dan in 2016, vooral door uitbreiding van het areaal voor spruiten, prei, bloemkool en erwten. Door deze areaaluitbreiding verwachten we een productiestijging van 4% tegenover 2016 – toen de productie onder druk stond als gevolg van te natte weersomstandigheden in het voorjaar.

Omzet fruitsector daalt lichtjes

Door de uitzonderlijk strenge vorst in de nacht van 19 op 20 april wordt voor appelen en peren een gevoelig lagere oogst verwacht in 2017. Dit geldt zowel voor België als voor de Europese Unie. Zo wordt in België uitgegaan van een appelproductie die liefst 68% lager zal uitvallen dan in 2016, terwijl de productie van peren zo’n 7% lager ligt. Op Europees niveau zijn de verwachte dalingen kleiner, met 21% minder appelen en 1% minder peren.

Naast de dramatische vorstschade in 2017 en de stormschade in 2016, blijft ook het Russisch embargo, nu al 3 jaar van toepassing, zwaar doorwegen op de sector. Het embargo werd onlangs nog verlengd tot einde 2018. Het is belangrijk nieuwe afzetmarkten te vinden, maar ook de promotie in eigen land blijft belangrijk, zodat de Belgische grootdistributie en de consument bewust kiezen voor Belgische appelen en peren.

In de eerste 8 maanden van 2017, waarin de oogst van 2016 verkocht werd, lagen de prijzen voor de appelen 23% hoger dan in dezelfde periode van 2016 (oogst 2015). De prijzen van de peren lagen in de eerste 8 maanden van 2017 zo’n 40% hoger dan in dezelfde periode van 2016. In de eerste 8 maanden van 2017 werden via de veiling respectievelijk 30% en 21% minder appelen en peren gecommercialiseerd dan in 2016.

Wat de aardbeien betreft, werd er in 2017 zo’n 3,5% minder geproduceerd dan in 2016. Globaal stegen de aardbeienprijzen in de eerste 8 maanden van 2017 met 6% tegenover dezelfde periode van 2016. We noteren trouwens een groeiend aantal bedrijven met kleinfruit, waarmee ingespeeld wordt op de nieuwe consumptietrends. Maar de omzet van deze teelten is beperkt.

Omzet sierteelt stijgt met 5%

In de sierteelt zien we in de deelsectoren verschillende ontwikkelingen. Bij de bloeiende planten daalden zowel de productie als de prijzen. De productie van en de prijzen voor bollen en knollen bleven ongeveer op hetzelfde niveau. In 2016 was het te nat, dit jaar was het te droog en te warm, met telkens uitval die kon oplopen tot 15%.

Voor groene planten is de vraag momenteel groter dan het aanbod. Hierdoor zitten de prijzen in de lift. Bij bloeiende planten zijn er zeer verschillende signalen. Planten die weinig onderhoud vragen (bijvoorbeeld spathyfilum, kalanchoë en orchidee) doen het goed, terwijl planten die meer zorg vragen (zoals de azalea) het minder goed doen. Dat laat zich voelen in de productieaantallen zowel als in de prijsvorming.

In de boomkwekerij blijft het areaal status-quo. Door de uitzonderlijke vorst in de nacht van 19 op 20 april was er heel wat schade in de bosboomkwekerij. Pasgezaaide bosbomen (eiken, beuken …) waren nog heel fragiel en niet bestand tegen deze late en hevige nachtvorst. Even belangrijk, maar minder zichtbaar, is de groeiachterstand die opgelopen werd. Door het uitzonderlijk droge voorjaar zijn de bomen en planten in de vollegrond beduidend minder gaan groeien. Afhankelijk van het product zien we een prijsstijging, na jaren van nauwelijks stijgingen en zelfs prijsdalingen. De stijging varieert van 3% tot 15%. Alleen in de bosboomkwekerij is er door overaanbod een prijsdaling en als gevolg van de buxusmot noteren we spijtig genoeg een slechte prijsvorming voor buxusplanten.

Globaal verwachten we dat de hoeveelheden geproduceerd in de sierteelt op hetzelfde niveau zullen liggen als in 2016 en dat de prijzen in 2017 zo’n 5% hoger zullen liggen.