Menu

Stadslandbouw is hot

Terug naar Onderwerp

Landbouw is al langer ‘sexy’, maar stadslandbouw is ‘hot’. Het is een ruim begrip waar veel initiatieven onder vallen, met als rode draad circulaire productie. Maar net als in de gangbare land- en tuinbouw bestaat de uitdaging erin om met voedselproductie tot een verdienmodel te komen dat rendabel is.

Er bestaan veel verschillende manieren om voedsel te produceren in de stad. Als gevolg van het gebrek aan beschikbare ondergrond, gebeurt de productie meestal op substraat,op verharde terreinen en daken. Naast productie in openlucht en in serres, tasten de ondernemers de mogelijkheden af in containers, leegstaande gebouwen en kelders. Vaak met meerdere productielagen boven elkaar, waarbij belichting het natuurlijk zonlicht moet vervangen. Voor productie in vollegrond gaat men eerder op zoek naar percelen in de periferie van de stad, die al langer in landbouwproductie zijn.

Circulaire productie is het uitgangspunt

Onder stadslandbouw valt dus een heel diverse waaier aan ondernemingen. Wat hen verbindt, is de motivatie om kringlopen te sluiten en binnen een gecontroleerd ecosysteem voedsel heel lokaal te gaan produceren en vaak ook rechtstreeks te verkopen. Daarbij maken ze gebruik van bepaalde stromen die aanwezig zijn in de stad: gecapteerd regenwater, gezuiverd afvalwater, CO2-, warmte- en afvalstromen. Slimme ondernemers gaan op zoek naar bestaande technieken en bewezen groeimethodes om de experimenteerfase zo kort mogelijk te houden. Groot durven dromen in combinatie met een goed ondernemingsplan, stielkennis en een goeie portie gezond boerenverstand zijn nodig om de uitdagende context van een stedelijke omgeving te overleven.

Voedsel verbindt

Voedselproductie in en rond de stad is van alle tijden. Maar door de wereldwijde tendens dat steeds meer mensen in de stad gaan wonen, is er op het niveau van de steden en gemeenten veel interesse om actief werk te maken van een lokale voedselstrategie, in eerste instantie bij de overheden zelf. Tegelijk is voedsel een middel om mensen met uiteenlopende achtergronden samen te brengen. Heel veel sociale projecten maken de combinatie met productie, verwerking en verdeling van lokaal geproduceerd voedsel en bieden zo kansen aan mensen om een gewaardeerde rol te spelen in de samenleving. De sociale component van voedselproductie in een stedelijke context is in die zin niet te onderschatten. Meer nog, ondernemers die in de stad produceren en geen enkele link leggen met hun directe omgeving, kunnen zich beter afvragen waarom ze überhaupt die moeilijke context kiezen.

Aandeel voorlopig nog klein

De visie op de mogelijkheden van voedselvoorziening in een stedelijke context lopen heel erg uiteen. Op dit moment gaat het om een heel klein aandeel van de totale consumptie en de vraag is hoe dit kan worden opgeschaald. Toegang tot kwalitatieve ruimte, logistiek en verdere professionalisering zullen hierbij een belangrijke rol spelen. Bij een aantal investeerders leeft het idee dat het in de toekomst mogelijk zal worden om alle voedsel in de stad te produceren, zodat het in principe mogelijk wordt om de open ruimte rond de steden opnieuw te bebossen. Geschiedenis leert dat de realiteit zelden zo zwart-wit is, maar de nieuwe beweging heeft wel interessante dynamieken die we niet kunnen negeren. Zo is te verwachten dat concepten als transparantie, samenwerking en circulair produceren in de toekomst een nog grotere rol gaan spelen. En dat maakt het opvolgen van en supporteren voor deze nieuwe ondernemers de moeite waard.

Netwerkevent voor tuinders en technologiebedrijven

Verticale tuinbouw in de stad klinkt misschien nog veraf, maar de technieken die worden gebruikt zijn dat meestal niet. Op 4 juni 2019 bekenen we op het PCG in Kruishoutem welke doorgedreven technieken al in de praktijk kunnen worden omgezet op vlak van belichting, meerlagenteelt, circulaire productie, CO2-neutrale cyclus en datagedreven besluitvorming. Tijdens die avond bracht Amerikaan Henry Gordon-Smith van Agritecture.com een uiteenzetting over de evoluties die hij wereldwijd ziet. Dit netwerkevent voor tuinders en technologiebedrijven is een gezamenlijke organisatie van Boerenbond, Innovatiesteunpunt, PCG, ILVO, Departement Landbouw en Omgeving, KBC, Innovatiesteunpunt en het Smart Digital Farming netwerk.