Menu

MFK, het Europees meerjarig financieel kader

Terug naar Onderwerp

Boerenbond is ook op Europees niveau heel actief. Aan de hand van de deze reeks willen we je als lezer meer inzicht geven in de Europese land- en tuinbouw gerelateerde dossiers. Dit artikel gaat over het Meerjarig Financieel Kader (MFK), de Europese meerjarenbegroting. Dit dossier is voor land- en tuinbouw van groot belang, gezien hierin bepaald wordt hoeveel Europees budget er voor de sector voorzien wordt.

Het Europees meerjarig financieel kader (MFK) is het meerjarenplan dat budgettaire orde op zaken stelt. Minstens voor vijf jaar, meestal voor zeven jaar. Het werkt daarvoor met limieten op de uitgaven, zowel in totaal als voor verschillende actiegebieden. Zo doet de EU haar uitgaven aansluiten bij de politieke prioriteiten van de EU, waarborgt het haar begrotingsdiscipline en maakt het de EU-financiën voorspelbaarder. De voorspelbaarheid en discipline worden gezien als een voordeel voor potentiële mede-investeerders en begunstigden. Het zorgt dus ook voor een stabielere economische situatie en beleid. Ten slotte zorgt het MFK ook voor een vlottere goedkeuring van de jaarlijkse EU-begroting, want ook jaarlijks moet de begroting opgemaakt en goedgekeurd worden.

De opbouw

Het MFK wordt onderverdeeld in verschillende uitgaverubrieken. Deze weerspiegelen de politieke opdrachten en prioriteiten die de EU budgettair wil ondersteunen. Men werkt met meerdere rubrieken en een fonds voor speciale instrumenten. De speciale instrumenten worden bijvoorbeeld ingezet voor rampen, noodhulp of voor het inbouwen van enige flexibiliteit in het verder strikte kader. De rubrieken zijn op hun beurt thematisch opgebouwd. De thema’s worden doorheen de tijd herbenoemd in functie van nieuwe prioriteiten en doelstellingen. Maar dezelfde grote blokken komen steeds terug: eengemaakte markt, cohesie, landbouw en leefmilieu, veiligheid, internationaal beleid en de Europese administratie. De Europese begroting is een echte investeringsbegroting die inzet op duurzame groei en ontwikkeling in een veilig Europa. Er wordt geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling, het verbinden van Europa, het opstuwen van achterblijvende regio’s en groepen, in landbouw en natuur, in grensbewaking en Europese veiligheid en in de buren rondom ons. De meeste investeringen zijn louter aanvullend op nationale of regionale begrotingen. Landbouw- en cohesiebeleid zijn daarentegen beleidsdomeinen die volledig vanuit Europa getrokken en gefinancierd worden. Logisch dat ze dus een groot deel van de Europese begroting voor hun rekening nemen. Voor wat het aandeel van de landbouwmiddelen in het totale MFK betreft, spreken we van ongeveer 30%, maar dat dreigt verder te dalen…

Het aandeel landbouwmiddelen in het MFK is nu 30%, maar dat dreigt verder te dalen…

Hoe betaalt de EU dat?

Aan de inkomenszijde van het MFK vullen vooral de bijdragen op basis van het bruto nationaal inkomen (BNI) van de lidstaten de balans. Zie het als een soort lidgeld berekend op basis van de omvang van de economie van de lidstaat. Daarnaast dragen ze ook een stukje af van de btw die ze innen. De invoerheffingen aan de grenzen zijn echte eigen Europese inkomsten. Ze gaan voor 75% naar de Europese schatkist. Ongeveer 25% van die heffingen blijft bij de lidstaten die de invoerheffing innen in naam van de EU als compensatie voor de douanekosten. Er is ook al heel wat gediscussieerd over het innen van nieuwe eigen Europese inkomsten. Daar valt zeker heel wat voor te zeggen. De Europese ambities worden groter en de lidstaten leggen zelf ook steeds meer opdrachten op Europees niveau. Toch zijn ze niet direct bereid zelf meer bij te dragen om die bijkomende opdrachten en ambities te financieren. Nieuwe eigen middelen zouden een uitweg kunnen bieden uit deze patstelling. Dat is cruciaal voor de landbouwsector, want tot nu toe wordt er al te gemakkelijk domweg gekort op landbouw om nieuwe uitdagingen en ambities te financieren.

Wat denkt Boerenbond?

De veranderingen voor de Europese boer volgen elkaar in snel tempo op. En ze stapelen zich ook op. De torenhoge ambities in de Green Deal, komen bovenop de versterkte randvoorwaarden en nieuwe vergroenende elementen in het nieuwe GLB. Deze bijkomende eisen en verwachtingen moeten gematched worden met een even ambitieus budget. Anders dreigt een situatie waarbij voedselzekerheid op termijn in het gedrang komt, want wie wil nog boeren in een context van lage appreciatie voor de inspanningen die al geleverd worden en lage appreciatie voor een product van hoge kwaliteit? Blijvend investeren in een toekomst met een duurzame voedselzekerheid is aan de orde.

Ondanks de vraag naar steeds ‘meer’ zet zowel de Europese Commissie als de Europese Raad steeds ‘minder’ in op het ‘traditionele’ landbouwbeleid.  Het Europees landbouwbeleid mag dan al zolang meegaan als het Europese project zelf, het blijft actueel en relevant voor de toekomst. Het Europese GLB-budget blijft een investering in de toekomst. Want de land- en tuinbouwsector is economisch en maatschappelijk een strategische sector die aan de grondslag ligt van een sterk agro-businesscomplex dat netto welvaart creëert. Daarenboven beheert de sector 45% van het Europese grondgebied. Ze kan zo een belangrijke bijdrage leveren in het realiseren van de Europese Green Deal. Maar dat vraagt leefbare land- en tuinbouwbedrijven die blijvend geconfronteerd wordt met lage en volatiele prijzen. Ook hier moet het GLB blijvend een verschil maken.

De tijdlijn

Om een goed zicht te hebben op inkomsten en uitgaven en als goede huisvader met de centen om te gaan, gebruikt de EU een meerjarenbegroting. Daarvoor doorloopt het een politiek proces om ‘u’ tegen te zeggen. Beperkte middelen verdelen over een veelheid aan opdrachten behoort dan ook tot de essentie van de politiek, ook in de EU. Afgelopen onderhandelingsproces was enigszins uniek, vanwege de brexit. Het vertrek van de Britten betekende namelijk een netto verlies van 12 miljard euro per jaar in de begroting. De onzekerheid over de Brexit zorgde vanzelfsprekend voor een oponthoud in de onderhandelingen.

23 februari 2018. Prioriteitenstelling door Europese Raad

2 mei 2018. Eerste voorstel Europese Commissie

14 mei 2018 tot 12 december 2019. Onderhandelingen en prioriteitstelling in Europese Raad en Raad van de EU.

17 oktober 2019. Akkoord over brexit met VK

1 februari 2020. Overgangsperiode brexit treedt in voege. VK zit niet meer in Europese Raad.

20 februari 2020. Speciale Europese Raad met onderhandelingen omtrent MFK. Op voorhand voorbereidende gesprekken met Europese leiders. Boerenbond demonstreert voor fair budget en ontmoet premier Wilmès.

21 april 2020. Gezamenlijk voorstel Raadsvoorzitter Michel en Commissievoorzitter Von der Leyen over economisch herstel Corona d.m.v. MFK

27 mei 2020. Voorstel MFK en herstelfonds door Europese Commissie. Boerenbond reageert kritisch.

19 juni 2020. Bespreking in videoconferentie Europese Raad over voorstel Commissie

10 juli 2020. Raadsvoorzitter Michel presenteert nieuw voorstel.

17-21 juli 2020. Europese Raad bereikt akkoord over MFK en herstelfonds. Boerenbond reageert teleurgesteld.

23 juli 2020. Europees Parlement neemt kritische resolutie aan over MFK

Najaar 2020. Europees Parlement stemt over MFK. Goedkeuring of afkeuring

Opportuniteiten en knelpunten

Het MFK heeft het potentieel boeren in de mogelijkheid te stellen hun uitdagingen op een duurzame en veerkrachtige manier vast te pakken. Zowel via het GLB als via andere instrumenten, zoals onderzoek en ontwikkeling (Horizon Europe), het nieuwe brexitfonds, InvestEU, Recovery en Resiliency Facility… Indien men echter enkel beleid zal voeren met het ondergefinancierde GLB, dreigt men de individuele boer cash te laten betalen voor de extra eisen en ambities, het produceren op een open markt en voor aankomende en voorbije crisissen, zoals de gevolgen van de coronapandemie en van de Brexit.

Op het bedrijf

De beslissingen die in het MFK genomen worden hebben een rechtstreekse en onrechtstreekse invloed op het landbouwbedrijf. Rechtstreeks via verminderde middelen voor GLB-instrumenten als hectaresteun, VLIF… Onrechtstreeks kan onderfinanciering eveneens een grote impact hebben. Indien er geen middelen of ondersteunend financieel beleid tegenover de ambities van de Europese Green Deal staan, zal dit sterk kostenverhogend werken. Bijvoorbeeld een gebrek aan onderzoek en ontwikkeling kan ervoor zorgen dat de nodige innovatie (zoals bijvoorbeeld precisietechnieken) niet ter beschikking staat van de boer, op het moment dat bijvoorbeeld minder gewasbeschermingsmiddelen of kunstmest mogen gebruikt worden.  Dit zal voor een kostelijke opbrengstreductie zorgen, of zelfs de onmogelijkheid om bepaalde teelten in de teeltrotatie op te nemen. Ook de brexit zal voor de primaire producent zwaar doorwegen, als onderste schakel in de keten. De verhoging van de kosten en het mogelijk verlies aan marktaandeel kan een neerwaartse prijsdruk geven. Dit kan opgevangen worden door bijvoorbeeld het Brexitfonds, indien dit correct aangewend wordt voor de sector.

Meer informatie

Thema: