Menu

De Europese Green Deal - klimaat

Terug naar Onderwerp

In een notendop

Klimaatneutraliteit betekent dat enerzijds veel minder broeikasgassen worden uitgestoten en dat anderzijds het resterende gedeelte aan broeikasgassen dat toch nog wordt uitgestoten wordt gecompenseerd met negatieve emissies (= koolstof dat uit de lucht wordt gehaald en bijvoorbeeld in de landbouwbodem wordt opgeslagen).

Situering

Het tegengaan van klimaatverandering is een zeer belangrijk aspect in de Europese Green Deal. Het is dan ook niet voor niets dat de ondertitel van de Europese Green Deal luidt ´Het eerste klimaatneutrale continent worden´. De EU maakt zich in de Green Deal immers hard om tegen 2050 klimaatneutraliteit bereikt te hebben en heeft begin 2020 dan ook direct een voorstel voor een Klimaatwet gelanceerd om dit juridisch te verankeren. Klimaatneutraliteit houdt in dat de broeikasgassen die in 2050 nog uitgestoten worden, moeten worden gecompenseerd door koolstofafvang en -opslag, bijvoorbeeld in landbouwgrond. Ook wordt in de Klimaatwet aangekondigd dat de impact van het verhogen van de reductiedoelstelling van broeikasgassen van de Europese Unie van 40% naar 50 of 55% in 2030 (ten opzichte van 1990) wordt onderzocht; een stevige verhoging dus die ook voor de Belgische reductiedoelstellingen gevolgen zal hebben.

De EU wil aan de hand van een fondsen en instrumenten de vergroenende economie een boost geven. Hiervoor maakt het gebruik van een ‘Just Transition Fund’, van investeringstools en van aanpassingen in bijvoorbeeld het handelsbeleid. Zo wil men de Europese tanker en zijn economie in de richting van de doelstelling van de Green Deal loodsen en verwacht men ook de rest van de wereld op sleeptouw te nemen in de richting van klimaatneutraliteit.

Wat denkt Boerenbond?

Als landbouwsector hebben we alle belang bij een doordacht klimaatbeleid dat resultaten boekt. Meer extreme weersomstandigheden zorgen immers voor bijkomende (economische) risico’s doordat teelten mislukken of de opbrengsten verminderen. Het klimaatbeleid zal van iedereen inspanningen vergen, ook van de landbouwsector. Deze bijdrage moet redelijk zijn. Dit betekent dat rekening wordt gehouden met ons aandeel in de problematiek, met de draagkracht en het potentieel van de sector en ook, dat onze inspanningen om koolstof op te slaan evenredig beloond worden.

Klimaatacties mogen niet ten koste gaan van voedselzekerheid, iets wat in het Akkoord van Parijs uitdrukkelijk werd opgenomen. Boerenbond is van mening dat de speciale en strategische rol van de landbouw in de definitieve klimaatwet moet worden verankerd.

Daarnaast is de precieze definitie van klimaatneutraliteit van belang. Dit in kader van methaan, wat het belangrijkste broeikasgas is in de landbouwsector en gevormd wordt in de pens van de koe of in de mestkelder. Methaan heeft in de atmosfeer een beperkte levensduur van ongeveer 12 jaar. Dat betekent dat bij een gelijkblijvende veestapel elk jaar evenveel methaan wordt gevormd als wordt afgebroken.

Sowieso zal de sector de nodige maatregelen nemen om methaanemissies te reduceren (op niveau van bedrijfsmanagement, diervoeding …), maar vanwege de korte levensduur van methaan is het de vraag in hoeverre de sector zijn methaanuitstoot moet reduceren om als klimaatneutraal aanzien te worden.

De tijdlijn

  • 11/12/2019. Presentatie Europese Green Deal
  • 04/03/2020. Voorstel voor een Europese klimaatwet
  • Najaar 2020. Bespreking van de Europese klimaatwet in het Europees Parlement en overige Europese instituties

Opportuniteiten en knelpunten

Een verhoging van de klimaatambities leidt onvermijdelijk tot discussies welke lidstaat en welke sector deze bijkomende inspanningen op zich moet nemen. In het Europees Parlement gaan stemmen op dat elke lidstaat en elke sector in 2050 klimaatneutraal zou moeten zijn. Het is belangrijk een zekere flexibiliteit te behouden, zowel op niveau van de lidstaat als op niveau van de sectoren. De broeikasgasemissies in de landbouwsector zijn sowieso het gevolg van natuurlijke processen in mest, de pens van runderen en de bodem. Deze natuurlijke processen zullen nooit volledig beheersbaar zijn en kunnen zodoende niet tot vrijwel nul worden teruggebracht. Ook zal het voor een intensieve regio als Vlaanderen heel moeilijk zijn om broeikasgassen volledig in evenwicht te brengen.

 

Klimaatneutraliteit biedt mogelijk wel een opportuniteit om koolstofopslag in landbouwgronden aan te moedigen en correct te verlonen. De landbouwsector kan ook (een deel van) zijn eigen uitstoot via koolstofvastlegging in de bodem compenseren en zodoende ook bijdragen aan de totstandkoming van klimaatneutraliteit van de landbouwsector. Daarvoor is het belangrijk dat koolstofopslag in de landbouwgrond compenseert met de uitstoot van broeikasgassen in de landbouwsector. Nu wordt koolstofopslag in landbouwgrond meegenomen in landgebruikssector en compenseert het bijvoorbeeld voor bijkomende verharding.

 

Op het bedrijf

De vraag rijst of een landbouwbedrijf volledig klimaatneutraal kan worden tegen 2050. Voor bedrijven met veeteelt is het dan belangrijk wat de definitie van klimaatneutraliteit is en in welke mate de uitstoot van methaan met een korte levensduur gereduceerd moet worden om als klimaatneutraal aanzien te worden (zie hierboven). Sowieso kan de methaanuitstoot op het landbouwbedrijf worden gereduceerd met behulp van voeradditieven of managementmaatregelen zoals een optimale jongveeopfok.

Daarnaast zouden landbouwbedrijven om klimaatneutraal te worden, hun energiebehoefte volledig moeten kunnen invullen met (eigen) hernieuwbare energie. Tot slot zouden de resterende emissies gecompenseerd moeten worden met koolstofopslag in landbouwbodems.

 

 

 

Meer informatie

Thema: