Menu

Brexit-kruispunt voor land- en tuinbouwers

Terug naar Onderwerp

 

Overzicht nuttige links

Stand van zaken 
Flanders Investment and Trade
Europese Commissie
UK Government

Checklists
Europese Commissie (checklist)
Flanders Investment and Trade (checklist)

Impact
Studie Vandenbussche

Praktisch
Flanders Investment and Trade (stappenplan)
FOD Financiën (douane)
FAVV
Europese Commissie (per onderwerp/sector)

Veelgestelde vragen
FAQ FAVV
FAQ douaneformaliteiten (FOD Economie)
FAQ FIT

Snel contact
Brexit callcenter Douane
Brexit contact FAVV

Laatste nieuws

Brexit in een notendop

In 2016 beslisten de Britten aan de hand van een referendum om de EU te verlaten. Sindsdien is er een grote zoektocht aan de gang naar de nieuwe relatie tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk (VK). Eén zaak is ondertussen zeker: de handelsrelatie verandert sterk en er zal impact zijn bij beide partijen. Aan Europese zijde is het duidelijk dat de agrovoedingsindustrie, met de land- en tuinbouwsector als hofleverancier, getroffen zal worden. Maar ook de Vlaamse sierteler, die nauwe handelsrelaties onderhoudt met het VK, zal door niet-tarifaire handelsbelemmeringen geraakt worden. Het is van belang als bedrijf op de hoogte te zijn van de evolutie. Maar als handelspartner van het VK komt er natuurlijk meer bij kijken. Boerenbond en AVBS richtten daarom deze kruispuntpagina in, die je wegwijs maakt in de verschillende beschikbare informatiekanalen en je meer inzicht verschaft in brexit voor land- en tuinbouwers.

Boerenbond volgt de brexit al sinds 2016 nauw op. Toen al toen werd duidelijk dat de manier waarop de Britten de EU wensten te verlaten zeer bepalend zou zijn voor de gevolgen. Werd er gekozen om in de douane-unie te blijven? Hoe zou de overgangsperiode verlopen? En vooral: welke gevolgen heeft dit voor onze boeren en tuinders? Al snel werd echter zichtbaar dat gezien de moeilijke politieke context in het VK het vormen van een nieuwe relatie met de EU niet vanzelfsprekend was. Uiteindelijk werd in de VK dan ook gekozen om alle banden met de EU zoveel mogelijk te verbreken om van daaruit terug de relatie op te bouwen. Het is alsof we met het VK als lid van de EU vertrekken van de nauwste relatie met een land (met uitzondering van de monetaire unie) en toch terug gekatapulteerd worden naar een voor ons vreemd land, dat op dit moment nog exact dezelfde regels volgt. Dat maakte het zoeken naar een handelsakkoord uniek en eigenlijk zou had het één en ander ook moeten vergemakkelijken.

Nadat begin 2020 duidelijk werd dat er maar één jaar van overgang was tot het verbreken van alle banden zette Boerenbond zijn aandachtspunten op scherp. Ook de SALV bracht in mei 2020 een advies op eigen initiatief uit, waarin de adviesraad oproept tot een ‘wrijvingsloze agrohandel post brexit’. Een advies waar ook Boerenbond de stem van de boer en tuinder sterk in vertegenwoordigde.

Aandachtspunten Boerenbond
Eerst en vooral wijzen we erop dat de land- en tuinbouwsector naast andere sectoren als zwaar getroffen sector erkend moet worden. Er is een stevige en zelfs groeiende handel in agrovoeding- en sierteeltproducten, waardoor de impact groot zal zijn. De impact zal voornamelijk in Vlaanderen te voelen zijn, gezien de Vlaamse herkomst van de export. Van belang is dat de land- en tuinbouwsector zowel bij soft als hard brexit ondersteund wordt om deze uitdagingen aan te pakken en dat er een monitoring van de impact gebeurt. Om de negatieve gevolgen tegen te gaan, pleiten we voor een handelsakkoord dat wrijvingsloze handel garandeert. Daarvoor is een tijdig en tarief- en quotavrij akkoord cruciaal. In de zoektocht naar een samenwerking is ook eerlijke concurrentie een belangrijk element. Product- en productiemethoden moeten dezelfde blijven, zodat een gelijk speelveld behouden blijft. Daarbij moeten (fyto)sanitaire eisen zo goed mogelijk op elkaar afgestemd zijn. Producten van de rest van de wereld mogen, al dan niet na bewerking, de EU niet via het VK bereiken. Desnoods moet ruimte gelaten worden om kwetsbare sectoren alsnog te beschermen via invoerheffingen en tariefcontingenten bij invoer/doorvoer vanuit het VK naar de EU. Ten slotte moeten zoveel als mogelijk praktische en technische belemmeringen weggewerkt worden in een akkoord, zodat de handel zo weinig mogelijk hinder ondervindt.

Ook de Vlaamse regering maakte haar prioriteiten al bekend in 2020. Deze uitgangspunten vind je hier. Duidelijk is dat er aandacht gaat naar land- en tuinbouw en dat kernpunten zoals een gelijk speelveld, het vermijden van tarifaire of niet-tarifaire belemmeringen en samenwerking eveneens benadrukt worden.

Het akkoord vanaf 1 januari

Op 24 december werd een akkoord bereikt tussen het VK en de EU. De overeenkomst omvat zowel een beschrijving van de nieuwe samenwerking, als een vrijhandelsakkoord. Dit is een positieve eerste stap in het creëren van een nieuwe relatie. Het handelsakkoord sluit namelijk alle tarieven en quota uit voor producten met EU oorsprong. Dit vermijdt een enorme kost voor onze agrovoedings- en sierteeltproducten. Daarnaast omvat het ook bepalingen omtrent het behoud van gelijke standaarden en normen en omtrent de oorsprong van producten. Dit is van cruciaal belang om een eerlijk handelskader te creëren. Cruciaal is ook het element afdwingbaarheid in het akkoord. Het is positief dat de nodige mechanismes voorzien worden die bij een scheeftrekking van het kader, de balans kunnen herstellen.

Ten slotte zorgt het akkoord ook voor vereenvoudiging, bv in het kader van douaneformaliteiten. Zo zal gewerkt kunnen worden met de AEO-status (Authorised Economic Operator).

Een uitgebreide beschrijving kan gevonden worden bij FIT.

Dit akkoord werd op 1 januari voorlopig ingevoerd tot 28 februari 2021. In tussentijd wordt de goedkeuring van het Europees Parlement en de Europese Raad gevraagd.

Wil je meer weten over het akkoord? Bezoek dan de website van de Europese Commissie.

Steunmaatregelen

In juli 2020 besliste de Europese Raad van Europese staatshoofden en regeringsleiders om 5 miljard euro voor te behouden in de Europese meerjarenbegroting (MFK) voor het ‘Brexit adjustment reserve’ (BAR). Deze middelen hebben tot doel de impact van de brexit te milderen voor landen en sectoren. Op 25 december, één dag na het bereiken van een handelsakkoord, deed de Europese Commissie haar voorstel voor de invulling van het BAR.

Concreet stelt de Commissie voor om 4 miljard euro in te zetten vanaf 2021 en 1 miljard voor te behouden voor 2024. De laatste schijf zou enkel ingezet worden indien dat nodig blijkt. De verdeling van de middelen tussen lidstaten gebeurt op basis van twee criteria. Het eerste criteria, met een gewicht van 3400 miljoen euro, baseert zich op de mate van economische integratie van de lidstaat en het VK. Zo kijkt het naar de handel in diensten en goederen. Vervolgens wordt een budget van 600 miljoen euro verdeeld, dat de verliezen in de lidstaat voor de visserij moet weerspiegelen.

Deze budgetten zullen ingezet kunnen worden ter ondersteuning van bepaalde regio’s, maar ook ter ondersteuning van publieke administraties en sectoren. Zo kunnen bedrijven gesteund worden, kan er ingezet worden op werkgelegenheid, herscholing en opleiding en kan de verzekering van de werking van grenzen en een vlot handelsverkeer bewaakt worden.

Ook Vlaanderen ondersteunt zijn ondernemers. Zo zal 83 miljoen euro vrijgemaakt worden voor FIT (30 mio euro), VLAIO (50 mio euro) en VLAM (3 mio euro). Zij zullen aan de hand van verschillende instrumenten de getroffen bedrijven en sectoren ondersteunen.

Houd zeker de websites van FIT, VLAM en VLAIO in het oog. VLAM wierf alvast een Brexit-begeleider aan, die bedrijven en federaties in het netwerk van VLAM met raad en daad zal bijstaan.

Maar wat nu?

“Op 1 januari 2021 moeten de Vlaamse bedrijven sowieso rekening houden met douaneformaliteiten, voedselveiligheidscontroles en – eventueel – afwijkende regelgevingen”, staat te lezen op de website van Flanders Investment and Trade (FIT). FIT staat in elk geval klaar om ondernemers met vragen verder te helpen. Ze richtten daar ook een uitgebreide website voor in, waar je alvast heel wat informatie over de brexitmodaliteiten kan vinden.

Je vindt er bijvoorbeeld

Een antwoord op veelgestelde vragen
De laatste stand van zaken

Naast de Vlaamse websites van FIT en het departement Buitenlandse zaken, heeft ook de Europese Commissie uitgebreide informatie ter beschikking. Zo stelden ook zij een checklist samen, maar maakten ook fiches per onderwerp of per sector. Deze geven je een overzicht van waar je op moet letten, maar dan toegepast op bijvoorbeeld verkeer van levende dieren, biologische producten, plantgezondheid, levensmiddelen
Deze zijn vrij technisch, maar geven wel een leidraad.

Bekijk de informatiepagina van de Europese Commissie hier.

Nu er geen tarieven of quota gelden voor de handel tussen het VK en de EU is een economische ramp vermeden. Echter zullen andere handelsbelemmering ook een economische impact hebben. In opdracht van het departement buitenlandse zaken werd een studie uitgevoerd om de impact te meten. Hier worden zowel niet-tarifaire als tarifaire invloeden berekend. De studie van professor Hylke Vandenbussche toont daarbij zowel de impact per sector als een overzicht van de impact per land.

Meer praktische vragen over de brexit (export/import) worden ook zeer uitvoerig beantwoord op de websites van het FAVV en de FOD Financiën (douane).

Wat met het VK?

Aan de Britse zijde liepen vanzelfsprekend gelijkaardige voorbereidingen en verspreidt men ook heel wat informatie. De Britse overheid hanteert daarvoor de daartoe bestemde websites. Onder andere beschrijft men in een uitgebreid document hoe het grensverkeer moet verlopen in hun ‘Border Operating Model’. Het uitvoerige document beschrijft de drie fases waarin het VK de grenscontroles zal opschalen. In tegenstelling tot de Europese aanpak zullen de Britten namelijk stapsgewijs meer controles invoeren.

Daarnaast hebben de Britten ook gaten in wet- en regelgeving, die voorheen Europees was, in te vullen. Zo stemden de Britten in november hun nieuwe landbouwbeleid.

De Britse land- en tuinbouworganisatie NFU wijdde eveneens een informatiepagina aan de Brexit of ‘EU Exit’. Deze vind je hier.

Brexit-webinar van 3 december

Bekijk hier het brexit-webinar van Boerenbond en AVBS van 3 december. Ondanks het bereiken van een akkoord eind december, zet het je op weg om mee te zijn in het Brexit-verhaal. Opgelet, om dit webinar te kunnen bekijken moet je wel ingelogd zijn.

Meer informatie