Menu

Bulgarije, veel meer dan yoghurt

Onze journalist Nele Kempeneers trok de voorbije dagen door Bulgarije waar ze kennismaakte met de veelzijdige landbouw daar.

Nele Kempeneers

Boerenbond-journalist Nele Kempeneeers werd samen met elf andere journalisten uitgekozen voor een persreis naar Bulgarije, georganiseerd door de Europese Commissie. Bulgarije is het land van de buffels waarvan de melk gebruikt wordt voor mozzarella, lavendelvelden voor de productie van olie en parfums en 'pink tomatoes', een kruising tussen Bulgaarse tomaten en de onze. Nele schreef haar bevindingen en indrukken neer in een blog.

De hoofdstad Sofia, en bij uitbreiding het hele land, staat bekend om zijn yoghurt. Tot zover reikte mijn heel beperkte kennis over Bulgarije. Mijn korte reis met de Europese Commissie bracht daar verandering in en ik kreeg de kans om heel wat lokale landbouwers en ondernemers te leren kennen. In deze korte blog geef ik een overzicht van de dingen die me het meest bijgebleven zijn. добре дошъл, welkom in Bulgarije!

Eerste stappen in Sofia

Wie zoals ik al in Roemenië is geweest en denkt Bulgarije dus ook wel te kennen, komt bedrogen uit. Dat merk je meteen wanneer je de eerste stappen buiten de luchthaven van de hoofdstad Sofia zet. Roemeens is een Romaanse taal die wordt geschreven met ons Latijnse alfabet, terwijl Bulgaars sterk aanleunt bij het Russisch en dus gebruik maakt van het cyrillische tekens. Verkeersborden en straatnamen lezen is dus niet vanzelfsprekend. Blikvanger in de hoofdstad is de Alexander Nevski kathedraal die met haar gouden koepeldaken schril afsteekt tegen de rest van de stad. Net als de vele andere kerken trouwens, die stuk voor stuk prachtig worden onderhouden. 

Op deze kaart zie je de route die we op twee dagen tijd hebben afgelegd. Onderweg stopten we zes keer voor een bedrijfsbezoek.

Veel kersen, weinig personeel

Cherry Dreams Ltd., het eerste bedrijf op ons pad, heeft 31 hectare aan kersenplantages in bezit en bewerkt daarnaast nog 16 hectare voor het telen van verschillende groenten zoals paprika, broccoli en bloemkool. Plamen Mihaylov, de bedrijfsleider, en zijn neef studeerden twintig jaar geleden af als master in de Rechten aan de universiteit van Sofia en besloten te investeren in landbouwgrond. Die was toen erg goedkoop (al is de huidige prijs van zo’n 5000 euro per hectare in onze West-Europese ogen nog steeds een koopje).

Dit eerste bedrijf stelt al meteen een grote uitdaging in Bulgarije aan de kaak: het tekort aan werkkrachten. Plamen vertelt dat het bevolkingsaantal in het nabijgelegen dorp is gedaald van 3000 naar amper 250 inwoners. Roemenië heeft sinds midden jaren 80 te kampen met een afnemende bevolking. Dat is het gevolg van de economie die na de onafhankelijkheid ineenstortte.

Pink Tomato

Van de ene droom naar de andere: de tweede halte op het programma is AgroDreams. Deze coöperatie produceert de Pink Tomato, een kruising tussen de Bulgaarse traditioneel tomaat en onze westerse soort. Dat gebeurde als het ware per ongeluk, zoals teler en oprichter van de coöperatie Vecislav Petkov vertelt: “Een aantal jaar geleden vroegen Nederlandse vrienden mij om een proefveld aan te leggen met een Nederlandse tomatensoort. Dat zorgde echter per ongeluk voor een kruisbestuiving met mijn traditionele Bulgaarse tomaten, met een ‘supertomaat’ tot gevolg.”

Vecislav won in 2008 de award voor Your Bulgarian Farmer of the Year en die titel leverde hem heel wat aanzien op bij zijn collega’s. In 2014 was hij de voortrekker van de eerste Young Farmers Organisation in Bulgarije die van start ging met zeven landbouwers. Vandaag telt de organisatie 150 leden en zorgt ze ervoor dat heel wat producten tegen een grote korting kunnen aangekocht worden.

Welriekende velden

Na een fiks zomeronweer verlieten we de reisbus in Panagyurishte, een dorpje in de Rose Valley, een vallei die dankzij de omringende bergen een microklimaat heeft, perfect voor het kweken van rozen. Veselina Ralcheva runt er samen met haar man en zoon een biologisch bedrijf voor het produceren van rozen- en lavendelolie. Er zijn plannen om de 25 hectare rozen en 50 hectare lavendel binnen twee jaar te verdubbelen en de distillerie te moderniseren. Heb je je altijd afgevraagd waarom parfum zo duur is? Voor het produceren van een liter rozenolie heb je zo’n drie ton rozenblaadjes nodig, wat de kostprijs op 10 000 euro per kilogram olie brengt. Ina Ltd. produceert jaarlijks 35 kg rozenolie. Veselina en haar zoon Vasil staan midden vooraan op deze groepsfoto (ikzelf ben de tweede van links helemaal bovenaan).

Russisch paradijs

De vierde stop was een ‘specialleke’: een prachtig gerenoveerde hoeve, Rozino Organic Farm, met buffels (waarvan de melk wordt verwerkt tot mozzarella en roomijs), Jerseykoeien, een kinderboerderij met talloze kleine en grote dieren en enkele pas afgewerkte studio’s voor het ontvangen van toeristen. De eigenaars deden hun best om de Europese journalisten te overdonderen met hun prachtige project. Maar onderschat nooit de waarde van een goede tolk. Zij vertelde ons achteraf in de bus dat de eigenaars van Russische afkomst waren en ze hier grond konden aankopen door eerst een Bulgaarse onderneming op te richten. Zonder twijfel een mooi project, maar veel van onze kritische vragen werden hier liever niet beantwoord.

Biologisch overleven

Tijd om nog eens echt de boer op te gaan, en dat kon in Dobrodan bij de familie Danchevi. Dit biologisch melkbedrijf melkt 120 koeien, gaande van Holstein tot Montbéliarde en Roodbont. Eigenaar Ivan schakelde over op biologische productie omdat de melkprijs hier hoog genoeg is om uit de kosten te raken, namelijk 46 eurocent per liter. Deze prijs is zo hoog omdat er in de regio maar drie grote biologische producenten zijn. Ivan vertelt ons dat biologisch produceren zijn laatste strohalm is, want zijn afnemers betalen laat of helemaal niet. Hij heeft voor zo’n 120.000 euro melk geleverd die niet is betaald, want de betreffende supermarkt ging failliet. Nog een opvallend feit: voor Ivan een koe wil onthoornen moet hij een aanvraag (compleet met beschrijving en foto’s van de betreffende koe) sturen naar het ministerie van Landbouw en wachten op hun toelating.

Passie voor bijen

Last but not least: een korte stop bij Teddy Honey, waar Teodora Todorova en haar vader gebruik maken van Bee Smart Technologies om hun kolonies perfect op te volgen. Deze technologie meet de trillingen, vochtigheidsgraad, temperatuur en gewicht van de bijenkorf zodat de imker indien nodig kan ‘bij’sturen (snap je em?). Jaarlijks wordt hier 6 ton honing en 2 ton pollen verkocht. Dat laatste product toont trouwens perfect aan dat elke bijenfamilie functioneert zoals een persoon, met een eigen karakter en voorkeuren. Deze twee rasters met pollen komen van een verschillende familie bijen die op 1 meter van elkaar wonen en dus toegang hebben tot dezelfde planten en bloemen. De verschillende kleur verraad dat beide families een heel andere smaakvoorkeur hebben. 

Tot slot nog enkele interessante weetjes

Wist je dat…

  • kersen van mindere kwaliteit die uitgesorteerd worden door Cherry Dreams terechtkomen in het zoete hart van de bekende Mon Cheri-chocolaatjes?
  • er in Bulgarije wordt gewerkt met decare in plaats van hectare? Een decare is gelijk aan 10 are, dus duizend vierkante meter.
  • een mannelijke bij een exacte kopie is van zijn moeder? Hij heeft immers geen vader, enkel een grootvader.