Menu

Planters met de rug tegen de muur

Terug naar Boer in de kijker
Sector: 
Regio: 

Mathieu Vrancken

Riemst (Limburg)
Mathieu is akkerbouwer en voorzitter van het CBB, de Confederatie van de Belgische Bietenplanters.

Het coördinatiecomité van de Haspengouwse planters overlegde met de directie van de Tiense Suikerraffinaderij. Ze wilden inspraak in hun prijs- en leveringsvoorwaarden voor het postquotumtijdperk, maar ze botsten op een muur. CBB-voorzitter Mathieu Vrancken plaatst de elementen van de discussie in hun context.

Mathieu neemt als voorzitter van Sobabe-T deel aan de onderhandelingen die het Coördinatiecomité Haspengouw voert met de Tiense. “We zijn de onderhandelingen begonnen als partners”, opent Mathieu het gesprek. “We waren partners in de keten en moesten de uitdagingen samen aanpakken. Ik had hierover gisteren een gesprek met een collega die voorzitter is van de Poolse organisatie van bietenplanters. Hij stelde: ‘We are just suppliers.’ Ook in België krijgen we het gevoel dat we alleen maar leveranciers zijn.”

Nieuwe GMO

De suikersector werd altijd als voorbeeld gesteld in het nieuwe GLB. Daarin worden immers allang interprofessionele akkoorden gesloten tussen de producentenorganisaties (PO’s) en hun afnemers. Maar het systeem loopt niet zoals het zou moeten. Om in orde te zijn met de nieuwe GMO voor suiker, moet een suikerproducent eerst een overeenkomst hebben met de PO vooraleer die individuele contracten kan afsluiten. De discussie gaat over prijzen en leveringsvoorwaarden, maar het gaat ook over het naleven van de nieuwe GMO. “Onze Duitse vrienden trekken dat in twijfel. Juridisch lopen de meningen hierover uiteen, maar onze interpretatie leunt alleszins ook aan bij wat de Vlaamse en Waalse overheid daarover denken. We hebben de mensen van TS voorgesteld om weer aan tafel te zitten voor verdere onderhandelingen. Maar daar hadden ze totaal geen zin in.”

Südzucker in Duitsland

De moeilijke houding van TS heeft haar oorsprong in Duitsland, waar de divisie Suikerproductie van Südzucker al twee jaar zware verliezen maakt. Dat is vooral het gevolg van de korte campagnes, te veel personeel en ook de lage suikerprijzen. Maar in België slagen ze er met diezelfde suikerprijzen wel in om winst te maken.

“Niet zozeer de boeren, die samen 56% van de aandelen van Südzucker in handen hebben in Duitsland, maar vooral de andere aandeelhouders zijn daarover mistevreden. Daarom heeft de directie een aantal besparingen moeten voorstellen. Ze kunnen hun campagnes met 20 dagen verlengen om hun kostprijs te verlagen met 1 euro/ton suiker per dag verlenging. Een andere belangrijke kostenpost is de aankoopprijs van de suikerbieten. Omdat er na het quotum geen minimumprijs meer is, wil Südsucker de aankoopprijs verminderen met zo’n 7 euro. Dat wordt wat gecamoufleerd door te betalen aan 17% suiker in plaats van 16%, maar als je dat herrekent merk je een drastische daling. Ik kan dat enigszins begrijpen. Je moet in eerste instantie ervoor zorgen dat je fabriek gezond is, anders blijft het niet duren. De Duitse planters zijn meerderheidsaandeelhouder. Als Südzucker winst maakt, kunnen zij beslissen dat een stuk van de winst bij de bietenprijs gevoegd moet worden.”

Mathieu legt uit dat Südzucker de Duitse planters gepaaid heeft met winstdeling en de verzekering dat in de rest van Europa niemand van Südzucker een beter voorstel krijgt. “Ik heb op de laatste vergadering voorgesteld dat ze ons minstens zouden kunnen beloven dat we niet minder krijgen dan de Duitse planters.”

Het prijssupplement

Ook in België gebruikt TS een prijssupplement als argument. “Ze zeggen dat we niet bang moeten zijn, dat de lage bietenprijs wel weggewerkt wordt via het prijssupplement. Maar hier in België kunnen we dat niet afdwingen. We moeten met onze hand open staan en wachten tot men er iets inlegt. Dat prijssupplement moet volgens ons een concrete formule zijn, met duidelijk omschreven voorwaarden, zodat wie een contract tekent duidelijk weet waar hij aan toe is. Tienen weigert dat pertinent. Nochtans past het in een transparante prijsvorming dat de koper duidelijk formuleert hoe een eventueel prijssupplement bepaald wordt! Tot op heden wijst nog geen enkel initiatief op zo’n aanpassing.”

Mathieu schetst de situatie met een voorbeeld. Bij een suikerprijs van bijvoorbeeld 400 euro, wat een slechte prijs is, komen de totale ontvangsten per ha voor de bietenplanter uit rond 2100 euro. “Dat prijssupplement wordt pas berekend op het einde van het verkoopjaar, dus na september van het jaar daarop. Ze weten dat we ongeveer 2500 euro nodig hebben om de kosten te dekken. Een scenario bij een slechte suikerprijs zou kunnen zijn dat ze er 300 tot 400 euro bijgeven, wanneer we voor de bieten 2100 euro/ha ontvangen. Je moet je realiseren dat je de bieten van het jaar daarop al aan het rooien bent wanneer je dat te weten komt. Wanneer we bij een hoge suikerprijs wel aan 2500 euro per ha geraken, zal het de vraag zijn welk prijssupplement er dan naar de boer vloeit.

We waren partners, maar waar we nu staan, zijn we gewoon leveranciers.

Mathieu Vrancken, bietenteler en CBB-voorzitter

Binnen het quotum bestaat een soortgelijke regeling, die bij Iscal en Tienen iets verschillend is. De referentie is een suikerprijs van 404 euro voor een bietenprijs van 26,29 euro. Als je dat van de planterszijde bekijkt, komen we met de opbrengsten die we vandaag realiseren aan 2400 tot 2500 euro per ha. De meeste boeren kunnen daarmee overweg. Maar zij maken winst met hun suikerprijs van 400 euro. Met die prijs hebben ze de laatste 2 jaar 6 tot 8% winst gerealiseerd. Dat is misschien niet schitterend, maar veel van hun collega’s in de voedingssector halen maar 2 tot 3%. Dan mogen ze absoluut niet klagen.

In het begin van de onderhandelingen hebben we voorgesteld om het evenwichtspunt te nemen tussen het break-evenpunt voor de fabrikanten en dat voor de planters”, vervolgt Mathieu. “Dat is ongeveer die 404 euro voor de suiker en 26 euro voor de bieten. We stelden voor om vandaaraf te delen, zowel naar boven als naar beneden. Er is geen minimumprijs meer voor de bieten. Als de suiker dan tegen 380 euro verkocht wordt en de fabrikanten verlies lijden, moet ook de bietenprijs maar omlaag. Maar dat systeem was blijkbaar niet bespreekbaar. Bij Iscal konden we wel komen tot een akkoord dat steunt op zo’n evenwicht.”

Systeem loopt mank

Het nieuwe systeem van PO’s moet zorgen voor een evenwicht in de sector, maar het vertoont kinderziekten. Mathieu vertelt dat er in de huidige regeling een arbitragesysteem is, waarbij de gewestelijke overheden de rol van arbiter opnemen. Voor de periode na de quota, na 30 september 2017, is daarover nog niets afgesproken. Nochtans gaan de discussies nu over iets wat start op 1 oktober 2017. CoCo Haspengouw heeft die vraag voorgelegd aan Europa en gevraagd wat er gebeurt wanneer er geen interprofessioneel akkoord komt. Zij hadden daar nog niet bij stilgestaan.

Wat brengt de toekomst?

Mathieu Vrancken ziet het somber in. De tijd dringt. “Net voor de vakantie heeft TS een soort enquête georganiseerd om te peilen bij de boeren hoeveel suikerbieten ze wilden planten. We konden daar niet helemaal tegen zijn, maar we hebben er wel strikt over gewaakt dat het tot een enquête beperkt bleef en dus geen rondvraag was voor contracten. We zijn nog lang niet op het punt van een akkoord, maar wij denken/vrezen dat TS over twee maanden gewoon contracten opstuurt. Dan zitten we pas echt in een moeilijke situatie. Volgens de nieuwe GMO zou dat niet mogen en kunnen bestaan. Maar is de zaak daarmee opgelost? Er moet opnieuw vertrouwen komen. De bietenplanters willen wel bieten planten in maart. Mijn analyse op basis van het suikerdossier blijft dat PO’s slechts te beperkt de onderhandelingsmacht van de individuele landbouwers in de keten kunnen verbeteren. TS heeft de eerste gelegenheid die zich voordeed gebruikt om het laken – lees het geld – naar zich toe te trekken.”

Meer boeren in de kijker

De familie Vangeloven baat in Bree het bedrijf Mevakip met 160.000 vleeskuikens uit, verspreid over vijf stallen. Begin...
In september kon je in het Oost-Vlaamse Nokere het pluimveebedrijf van Christ Berth bezoeken. Die dag kreeg hij ruim...
Bij het uitwerken van zijn vul- en spoelplaats stond bij Walter Van Acker uit Huldenberg eenvoud voorop. Hij is bereid...