Menu

Op bezoek bij varkenshouder Johan Elst in de Kempen

Terug naar Boer in de kijker
Sector: 
Regio: 

Johan Elst

Wuustwezel (Antwerpen)
Varkensbedrijf.
Wuustwezel is volgens Johan het mooist in de lente, gezien van op zijn tractor op het veld.

Liesbet Corthout

Het is een bloedhete junidag wanneer varkenshouder Johan Elst zijn verhaal doet aan Boer&Tuinder. Voor het gesprek gaan we coronaproof op een bank zitten voor zijn bedrijf. De bank was oorspronkelijk een balk uit de ouderlijke hoeve van vader Ludo Elst. Hij is het ook die deze rustplaats in elkaar knutselde waar vorige coronazomer menig fietser even kwam verpozen. Over het asfaltbaantje rijden ook nu af en toe enkele fietsers voorbij die de warmte trotseren, een ruiter met paard en enkele tractoren. Verder is het stil. De volgende ochtend zal Johan varkens laden en dan zal het hier gonzen van de bedrijvigheid.

“Mijn vader startte hier in 1979 het bedrijf, toen met 100 zeugen en biggen verkopen. Hij is geleidelijk aan uitgebreid tot 250 zeugen en afmesten”, vertelt Johan Elst. “In 2008 ben ik dan mee in het bedrijf gestapt en zijn we naar 300 zeugen en afmesten gegaan. Intussen zijn mijn ouders met pensioen en run ik het bedrijf alleen, maar ik krijg van hen nog wel veel hulp.” Vader Ludo noemt zichzelf de klusjesman van het bedrijf en hij zit ook nog wel eens graag op de tractor, net als Johan. “Er hoort 30 ha grond bij het bedrijf. Zelf doen we daar een beetje akkerbouw, vooral gras en mais. Verder verhuur ik enkele stukken in seizoenspacht. Vorig jaar stonden daar aardappelen en suikerbieten op. Het gras verkopen we aan dezelfde rundveehouder. De mais is financieel gezien de minst interessante teelt om te verkopen, dus dat probeer ik te beperken.

We zitten hier op zandgrond. Het is hier rap nat en rap droog. In een ideaal scenario moet het hier elke nacht regenen om de gewassen goed te doen groeien. Bovendien is het zand hier heel scherp. Het lijkt wel schuurpapier. Je krijgt hier een pak meer slijtage aan de machines voor grondbewerking dan bijvoorbeeld op een leemgrond. Ik was verbaasd toen er hier vorig jaar suikerbieten werden geteeld. Dat is zelfs vrij goed gelukt, maar er moest wel veel beregend worden. Wil je hier aan akkerbouw doen, dan is beregening essentieel.”

Hoge voederprijzen

“De voeders voor mijn varkens koop ik allemaal aan. Mijn vader is indertijd zo gestart en ik ben zo blijven werken. Het is een bewuste keuze. Voeders zelf verwerken geeft een berg extra werk en je installatie moet er op voorzien zijn. Ik heb ervoor gekozen om daarin niet te investeren. Voorlopig is het voor mij niet aan de orde om zelf CCM te maken. Mijn 30 ha zouden ook niet volstaan om zelf alles te telen wat ik daarvoor nodig heb. Nu zijn de voederprijzen momenteel wel een pijnpunt. Als die blijven stijgen, moet ik misschien wel gaan uitkijken naar alternatieven. Maar meer werk betekent ook een grotere werkdruk, en die mag je niet onderschatten. Eigenlijk is mijn bedrijf net te groot om door een persoon te worden uitgebaat, maar te klein voor een medewerker. Nu krijg ik nog wel geregeld hulp van mijn vader, maar op termijn moet ik het werk ook alleen gedaan krijgen. Bij elke investering houd ik daar rekening mee.

Ik heb alles bewust heel eenvoudig gehouden. Mijn dieren hebben alles wat nodig is, maar voor mezelf koos ik voor werkgemak. Geen toeters en bellen of zaken die makkelijk stuk gaan, wel de blik van de boer die de dieren monitort. Ik zit voornamelijk met Belgisch Negatief-zeugen. Top-vleeskwaliteit, maar de dieren vragen een specifieke manier van handelen. Je moet er heel rustig mee omgaan.”

Vogelrichtlijngebied

Wuustwezel bestaat uit diverse deelgemeenten en gehuchten. Het bedrijf van Johan ligt in Wuustwezel zelf. “Hoewel de meeste boerenkinderen wel naar school gaan in Sterbos.” Dat gehucht is genoemd naar een stervormig bos, dat op een boogscheut ligt van het bedrijf van Johan. “Gelukkig heeft dat bos geen implicaties voor mijn bedrijf. We liggen wel in vogelrichtlijngebied. Ik zou graag een kleine windmolen willen plaatsen, maar dat kan helaas niet. Nochtans zou het hier een goede investering zijn. Ik heb een energiescan laten uitvoeren en daaruit blijkt dat mijn elektriciteitsverbruik bijna is verdubbeld nadat ik luchtwassers installeerde. Ik verbruik nu ook meer regenwater dan wat ik zelf kan opslaan. Waar de luchtwassers op het vlak van uitstoot mijn impact op het milieu duidelijk verminderen, vermeerdert dus wel mijn water- en elektriciteitsverbruik. Het voelt alsof we als varkenshouder constant tussen twee vuren zitten.”

Ook het PAS-dossier komt natuurlijk ter sprake. “Op de vergadering van de provinciale vakgroep Varkens was dat natuurlijk hét gespreksonderwerp. Als varkenshouderij hebben wij al heel veel geïnvesteerd dankzij onze emissiearme stallen en luchtwassers. Wij hebben op dat gebied al grote stappen gezet. Maar zoals het er nu voor staat, betwijfel ik toch of het goed komt. Ik heb luchtwassers op alle stallen, behalve één. Dat is een oude stal. Die aanpassen naar emissiearm is financieel onverantwoord, want dan blijf je nog altijd met een oude stal zitten. Eigenlijk is de beste oplossing het oude gebouw af te breken en een nieuwbouw te zetten, maar de vraag is of ik daarvoor een vergunning zou krijgen. Mijn huidige vergunning loopt nog tot 2034. Tegen dan zal heel die zaak wel uitgeklaard zijn, maar nu kan ik niet inschatten hoe het verder zou moeten.”

Van heidegrond naar paardenweiden

Wuustwezel kwam in het PAS-verhaal wel eens negatief in de reguliere pers omwille van de hoge concentratie intensieve veehouderij in de gemeente, en bij uitbreiding de regio. “Ik zie dat eerder als een voordeel. Wie alleen zit, zit vaak dicht bij de natuur. Anderzijds is de druk op dit gebied wel hoog, dat is het grote nadeel. Het is historisch zo gegroeid dat hier zo veel intensieve varkens- en pluimveehouderij is. En tegenwoordig zie je ook best wel veel verpaarding in de gemeente. Ik ben 43 en behoor tot de jongste boeren in Wuustwezel. Dat is toch tekenend.” Vader Ludo vult aan: “Een eeuw geleden is de streek hier ontgonnen door de generatie van mijn grootouders. Je ziet het nog aan de straatnaam, Heistraat. Vroeger was dit heidegrond. Zelf heb ik vooral gezien dat de percelen groter zijn geworden, net als de bedrijven. Vroeger waren er overal weitjes, maar de palen en draad zijn verdwenen. Wie weet komen die op termijn wel terug, met de komst van de wolf en everzwijnen.” Johan denkt er nu al over na hoe hij zich dan moet organiseren. “Officieel is er hier nog geen wolf gezien, maar er zijn wel aanwijzingen dat hij al eens door de gemeente is getrokken. En everzwijnen zijn er nu al in buurgemeente Hoogstraten. Het is een kwestie van tijd eer we die ook in Wuustwezel zullen zien. Momenteel is er rondom mijn bedrijf geen omheining, maar in de toekomst wordt dat onvermijdelijk. Dan zullen we een ‘echt’ gesloten bedrijf worden.”

Liever de tractor dan de fiets

Tijdens ons gesprek passeren er aan het bedrijf meerdere fietsers, maar Johan heeft absoluut geen spijt dat hij geen rondje mee kan fietsen. “Het enige moment dat ik fiets is wanneer ik bij mijn buurman de tractor moet gaan halen”, lacht hij. “Dat is dan meteen ook waar ik het mooiste zicht heb op het platteland van Wuustwezel: in de lente, bij mooi weer, in de tractor op mijn veld. Dan kan ik echt genieten van de omgeving en de natuur. Mijn ‘sportcarrière’ beperkt zich tot vendelen bij de KLJ. Dat heb ik tot 2008 gedaan. Nu ben ik lichtwagenbouwer en elk jaar bouw ik mee aan de lichtwagen van Landelijke Gilden. Die rijdt elk jaar in november uit. Er kruipt best wel veel tijd en moeite in de bouw van zo’n lichtwagen en het is plezant als je dan merkt dat mensen het mooi vinden.” Vader Ludo is overigens wel een enthousiast fietser. “Op een avond bij mooi weer stap ik wel ‘ns op de fiets en rijd ik naar ‘de Klot’. ’t Is heel rustgevend om door dit mooie landschap te fietsen.”

Meer boeren in de kijker

Allerheiligen doet ons spontaan aan chrysanten denken. Maar als het van Elien Pieters afhangt, denken we over enkele...
Luc en zijn zoon combineren akkerbouw met een gesloten varkensbedrijf en vleesvee. Luc: “Het is een bedrijf met...
Ivo Van der Veken
De teelt van busselajuinen is op Vlaams niveau een kleine teelt die je voornamelijk in de Brusselse Rand vindt. Ondanks...