Menu

Een beruchte Duitser op de hoeve

Terug naar Boer in de kijker
Sector: 
Regio: 

Piet Vandesteene

44 jaar
Mesen (West-Vlaanderen)
Piet Vandesteene baat samen met zijn echtgenote Katleen Samain een groentebedrijf uit in Mesen. In de Bethlehemhoeve, waar Piet en Katleen nu wonen, werd Adolf Hitler tijdens de Eerste Wereldoorlog verpleegd nadat hij gewond raakte.

Het pittoreske stadje Mesen ligt tussen de glooiingen van de West-Vlaamse heuvels. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd deze frontgemeente totaal verwoest. Niemand minder dan (de toenmalige Duitse korporaal) Adolf Hitler werd er, nadat hij gewond raakte, verzorgd op de Bethlehemhoeve. We gingen langs bij de huidige bewoners van de hoeve, groentetelers Piet Vandesteene en Katleen Samain.

Pal op de taalgrens in het zuidelijkste stukje Westhoek, is Mesen met zijn 358 ha oppervlakte en bijna 1000 inwoners de kleinste stad van België. De Eerste Wereldoorlog had en heeft nog steeds een grote impact op de stad. Jaarlijks verwelkomt ze duizenden ‘slagveldtoeristen’. Tijdens de ‘Tweede slag om Mesen’ op 7 juni 1917 lag het stadje midden in de frontlinie en werd het totaal vernietigd. Op die dag ontploften 19 mijnen, met bijna 410.000 kg explosieven, onder Duitse stellingen. Liefst 25.000 Duitse en 17.000 Britse soldaten kwamen daarbij om het leven. Uiteindelijk werd Mesen op 28 september 1918 bevrijd door de Australiërs.

Van soldaat tot gewonde

Niemand minder dan Adolf Hitler was in 1914 als 25-jarige soldaat in het Duitse leger actief in de Westhoek. Net bevorderd tot korporaal, probeerde hij met zijn 16de Beierse reserve-infanterieregiment het dorp Geluveld, het laatste dorp vóór Ieper, te veroveren op de Britse en Franse troepen. Daarbij verloor het Duitse regiment meer dan de helft van zijn manschappen. Tien dagen na zijn vuurdoop ging Hitler aan de slag als koerier. In Mesen bracht hij bevelen van de regimentsstaf over naar de bataljonscommandanten, een klus die niet zonder gevaar bleek. Bij een reddingsactie van een Duitse officier in Hollebeke raakte hij in december 1914 gewond. Hij kreeg schrapnel in zijn been en liep een schampschot op aan zijn voorhoofd. Wellicht om dat litteken op zijn voorhoofd te verbergen, droeg hij zijn haar daarna altijd met een bles. Hitler werd overgebracht naar het Koninklijk Gesticht van Mesen, een groot complex waar de Duitsers een commandopost en veldhospitaal ingericht hadden. Van januari tot februari 1915 werd hij verzorgd op de Bethlehemhoeve, in de Rijselstraat. Tijdens zijn revalidatie maakte hij diverse tekeningen en schilderijen van de ruïnes van het stadje Mesen. Zo schilderde hij een aquarel van de vernielde Sint-Niklaaskerk. Kopieën daarvan hangen in het Geschiedkundig Museum en het nieuwe bezoekerscentrum van Mesen.

Goed geïnformeerd

Piet Vandesteene en zijn echtgenote Katleen Samain telen op de Bethlehemhoeve vooral groenten (bloem- en spruitkool, wittekool, courgettes, knolselderij, wortelen en bonen) en akkerbouwgewassen. Ze streven naar een maximale kwaliteit. De afzet verloopt hoofdzakelijk via de diepvriesindustrie, de rest via de REO Veiling. Piet is sterk geëngageerd: hij is bestuurslid bij Landelijke Gilde Mesen en bedrijfsgilde Heuvelland-Mesen en zetelt ook in de Regioraad Ieper-Poperinge. “In die Regioraad bespreken we veel actuele zaken, zoals de inspanningen van Vlaams minister van Toerisme Geert Bourgeois om van de oorlogskerkhoven Unesco-werelderfgoed te maken. Rond de Ierse Vredestoren hier in Mesen zou de overheid nu een bufferzone willen afbakenen. Dat verontrust me, want we moeten wel kunnen blijven boeren. Mijn ouders, die in Kemmel een groente- en fruithandel hadden, namen in 1992 de Bethlehemhoeve over. Die was toen in vervallen toestand, we hebben er heel wat opknapwerk aan gehad. Wij zijn dan gestart in 1996, eerst enkele jaren in samenuitbating met mijn ouders.

Toen Hitler in 1915 op de hoeve verpleegd werd, bevond Churchill zich op twee kilometer daarvandaan.

Piet Vandesteene

 

De sporen van de Eerste Wereldoorlog zijn hier nog duidelijk zichtbaar. Naast veel kogels vind ik bij het ploegen nog geregeld gas- en mortiergranaten. Met handschoenen leg ik die dan voorzichtig aan de kant en dan bel ik het stadhuis. Daarna komt een politieagent langs en indien nodig de ontmijningsdienst DOVO. Toen mijn vader aan het werk was met een rotoreg, is er eens een Duitse splinterbom ontploft. Die sloeg een gat in het dak van de tractor en de achterbanden waren kapot, maar als bij wonder had hij alleen een schram aan zijn oor. We zijn toen vergoed voor de schade aan de tractor en de rotoreg.”

Piet en Katleen zijn duidelijk geïnteresseerd in de Grote Oorlog. Vooral de rol die Adolf Hitler in de Westhoek heeft gespeeld, boeit hen. Tijdens ons gesprek ligt de keukentafel vol met historische boeken, zoals Frontsoldat Hitler, Hitler in Vlaanderen en Hitler, soldaat in de Westhoek. “Toen Hitler hier in 1915 op de hoeve verpleegd werd, blijkt de latere Engelse premier Winston Churchill trouwens in het Engelse leger als luitenant gediend te hebben in Ploegsteert, hier nauwelijks twee kilometer vandaan”, vertelt Piet. In het begin van de Tweede Wereldoorlog keerde Hitler terug naar de slagvelden van 14-18. Begin juni 1940, amper vier dagen na de Belgische capitulatie, bracht hij een bezoek aan Ieper. Eind juni was de Führer weer in de Westhoek, waar hij onder meer de Kemmelberg bezocht. Hij zou toen ook gestopt zijn op de Bethlehemhoeve en aan de toenmalige bewoners gevraagd hebben of ze hem kenden.

Bethleem Farm Cemeteries

Midden tussen de kolenvelden van Piet ligt de begraafplaats Bethleem Farm East Cemetery. Met zijn oppervlakte van 340 m² is het een van de kleinste Gemenebestkerkhoven in de Westhoek. Je bereikt het via een aarden veldweg en een graspad. Er liggen 44 doden begraven, 43 Australiërs en 1 Brit. Het kerkhof werd aangelegd door Australische eenheden, toen die de boerderij veroverden in juni 1917. De grond dient als eeuwigdurende rustplaats voor de slachtoffers. ‘Blessed are the pure in heart, for they shall see God’ lees ik op de grafsteen van een 30-jarige Australische soldaat. Een gevoel van afschuw voor de waanzin van de oorlog overvalt mij. Voor deze gevallen helden past alleen het diepste respect en eerbetoon. Aan de overkant van de Rijselstraat, tegenover de Bethlehemhoeve, ligt het grotere Bethleem Farm West Cemetery, met 166 graven. Het is er muisstil, de zon werpt haar stralen over de grafstenen. Na een laatste groet aan de helden keer ik diep in gedachten terug naar huis …

Meer boeren in de kijker

Na hun studies stapten Simone en Elena in het biologische melkveebedrijf van vader René en gingen mee in zijn...
Wie Stijn niet kent van prijskampen uit de fokkerijwereld of als provinciaal voorzitter van CRV, kent hem misschien van...
Julien Vlaemynck uit Nevele zei de fruitteelt in 1966 vaarwel en koos bewust voor groenteteelt onder glas. Samen met...