Menu

Busselajuin, de trots van het Pajottenland

Terug naar Boer in de kijker
Ivo Van der Veken

Ivo Van der Veken

55 jaar
Sint- Martens-Bodegem (Vlaams Brabant)
Ivo Van der Veken en zijn echtgenote Alice telen sinds 1991 busselajuin, een zeer arbeidsintensieve teelt. In de streek wordt busselajuin ook pijpajuin genoemd.

De teelt van busselajuinen is op Vlaams niveau een kleine teelt die je voornamelijk in de Brusselse Rand vindt. Ondanks de mindere bedrijfsresultaten van sommige sectoren in de groenteteelt blijft de zeer arbeidsintensieve teelt van busselajuin zich goed handhaven. Voor Ivo Van der Veken uit Sint-Martens-Bodegem kent deze teelt weinig of geen geheimen.

De tuinbouwbedrijven in de Brusselse Rand, met name in het Pajottenland, zijn ontstaan uit de vele kleine gemengde landbouwbedrijven die als aanvulling wat groenten kweekten voor de Brusselse markt. Gaandeweg zijn ze zich verder gaan specialiseren. Onder meer door de geringe beschikbare oppervlakte zijn plaatselijke tuinders (ook boerkozen genoemd) zich verder gaan specialiseren in zeer arbeidsintensieve teelten zoals radijzen, veldsla en busselajuin.

Zowat elke tv-kok werkt zijn gerecht tegenwoordig af met gesnipperde lente-uitjes. Ongeacht het seizoen gebruiken zij steevast de term lente-ui. Op de veiling spreekt men van busselajuin en in het Pajottenland worden zij vaak pijpajuin of kortweg ajuintjes genoemd.

Van ambtenaar naar ‘boerkoos’

Na een carrière van 12 jaar als ambtenaar stapte Ivo in 1991 mee in het tuinbouwbedrijf van zijn echtgenote en schoonouders. “Mijn vrouw baatte het bedrijf als sinds 1979 uit samen met haar ouders. Het toenmalige teeltplan bestond uit vroege prei, andijvie, selder en in de winter veldsla. In 1991 hebben wij het teeltplan drastisch omgegooid en specialiseerden we ons in ajuintjes en groene selder”, licht Ivo toe. Groene selder teelt hij intussen niet meer.

De totale beteelbare oppervlakte bedraagt, na wat herschikkingen met aankoop en verkoop van gronden, ongeveer 1,3 ha. Naast 3 tunnels en 3 wandelkappen, die gezamenlijk zo’n 12 are vertegenwoordigen, vinden alle teelten plaats in de openlucht.

Gezien de beperkte teeltoppervlakte van 1,3 ha is zwaar investeren absoluut niet verantwoord.

Ivo Van der Veken

Minimum aan mechanisatie

De grondbewerkingen worden gedaan met een lichte tractor met rotoreg. “De ajuintjes zaai ik nog met een 40 jaar oude Planet, een handzaaimachientje waarmee men vroeger ook bieten zaaide. Investeren in een dure pneumatische zaaimachine is niet verantwoord. Ik zaai trouwens per week maar 700 lopende meter. Ook investeren in een waslijn heeft weinig zin. Wij wassen alle bussels nog met de hand. Gemiddeld kunnen wij samen 1200 tot 1500 bussels per uur wassen. Ik hoor van collega’s die wel een waslijn hebben dat het rendement niet veel hoger is. Bovendien moet je met 3 personen aan de waslijn staan. De zwaarste investering op mijn bedrijf is, samen met de lichte vrachtwagen, nog de loods.”

Japanse stengelui

Het teeltschema kan opgesplitst worden in 3 grote vakken: de gewone vollegrondsteelt, de overwinterende vollegrondsteelt en de teelten in tunnel. De overwinterende teelt wordt half september gezaaid, de oogst loopt van april tot eind mei, begin juni. Voor deze teelt zijn de zilveruitjes (oignon blanc) van het ras Vaugirard (zaadhuis Vilmorin) en Elody (zaadhuis Clause) het meest aangewezen. “Het verschil tussen beide rassen zit in de knolvorming die bij Vaugirard eender bolvormig is en peervormig bij Elody. De peervorm is op de veiling meer gewild.”

Voor alle andere teelten in de vollegrond en onder tunnel zaait Ivo Japanse stengelui. “White Tower van het Japanse zaadhuis Takii is, of beter was, mijn standaardras. Jammer genoeg stopt Takii met de productie van White Tower. Gelukkig heb ik nog zaad voor dit seizoen, maar vanaf volgend jaar zal Estafette, eveneens van Takii, mijn standaard worden.”

In de tunnels maakt men onderscheid tussen een voorjaars- en een najaarsteelt. De voorjaarsteelt wordt, afhankelijk van het weer, gezaaid van begin januari tot eind februari. De oogst begint rond 10 mei en loopt tot eind juni. Voor de najaarsteelt onder bescherming zaait men begin augustus en oogst men in de periode november-december. De zaai van de gewone vollegrondsteelt vindt plaats van half maart tot eind augustus. Geoogst wordt er in vollegrond van begin juli tot eind oktober. Op elk perceel komt maar één teelt per jaar. Na de oogst zaait Ivo snijrogge als groenbedekker.

Arbeidsintensief

Het oogsten vraagt echter veel arbeid. Per uur kunnen 60 tot 100 bussels per persoon gemaakt worden. Voor winterajuin loopt dit zelfs terug tot maximum 40 bussels per uur. Afhankelijk van de dikte van de ajuintjes bevat een bussel 7 tot 12 stuks. Na het wassen worden ze per 12 bussels verpakt in tomatenkistjes. De busseltjes worden bijeengehouden met een elastiekje. Sommige afnemers vragen echter dat de busseltjes tweemaal gebonden zijn.

“De meest voorkomende plaag op ons bedrijf zijn trips. Om die te bestrijden volg ik de berichten waarnemingen en waarschuwingen in de preiteelt via de proeftuinen. Het belangrijkste probleem is valse meeldauw. Deze schimmel kan snel en ongenadig toeslaan. Zeker bij koude en vochtig weer is de kans op infectie zeer groot.”

Afzet

De busselajuin wordt via Veiling BelOrta vermarkt. Ivo levert, via de veiling, voornamelijk aan Colruyt. Elke middag komt de bestelling binnen. “Dankzij de vele kookprogramma’s op tv is er een blijvende belangstelling voor ons product. Voorlopig mag onze sector zeker niet klagen. Maar we moeten op onze hoede zijn, Duitsland is een zeer grote producent en concurrent. Als de lonen van de arbeiders daar ook stijgen, kan dit misschien een positieve invloed op de prijsvorming hebben.”

Meer boeren in de kijker

Cliché of niet, we zetten onze geliefden graag op tijd en stond in de bloemetjes. Met Valentijn kiezen veel mensen voor...
De familie Schrijnwerkers is al een halve eeuw actief in de teelt van blauwe bessen. De intussen 90-jarige Rob...
In Bogaarden, in het uiterste zuidwesten van het Pajottenland ligt Cleyn Hof Ten Bautebrugge. Een statige naam voor een...