Menu

Als het echt niet meer gaat

Terug naar Boer in de kijker
Onze 'Boer in de kijker' is deze week anoniem. We hadden een gesprek met een koppel dat noodgedwongen hun varkensbedrijf moest stopzetten en gelukkig kon terugvallen op een intensieve begeleiding.

Veel landbouwers hebben het moeilijk. Bij velen staat het water aan de lippen. Maar soms gaat het echt verkeerd en moeten mensen hun levenswerk stopzetten. Een klein geluk bij een ongeluk is dat je er dan niet moederziel alleen voorstaat, dat er mensen zijn die kunnen helpen om alles zo goed mogelijk te laten verlopen, zowel administratief als menselijk. De vzw ‘Boeren op een Kruispunt’ doet al jaren al wat mogelijk is om boeren en tuinders te begeleiden in deze moeilijke momenten. Onze 'Boer in de kijker' is deze week anoniem. We hadden een gesprek met een koppel dat noodgedwongen hun varkensbedrijf moest stopzetten en gelukkig kon terugvallen op een intensieve begeleiding.

Jos* en Els* namen halfweg de jaren negentig één van de 2 varkensbedrijven van de vader van Jos over. Van een zeugenbedrijf evolueerden ze naar een gesloten bedrijf van 240 zeugen en afmesten. Alles leek in orde voor de toekomst. In 2003 kochten ze een bedrijf bij, omdat ze door verbeterde biggencijfers meer mestvarkensplaatsen nodig hadden. Ze hadden zelfs een medewerker in dienst om het werk gedaan te krijgen. 
In 2007 investeerden ze in een nieuwe zeugenstal, zodat ze alles tezamen meer dan vijfhonderd zeugen konden houden en de biggen afmesten. Weliswaar kwam in die periode de klad al in de varkenshouderij, maar Jos en Els gingen ervan uit dat investeren in een moeilijke periode verantwoord was. Vroeger ging het immers altijd beter na een crisisperiode. Het financieel plan was weliswaar kantje boord, maar door veel werkzaamheden zelf te doen, konden ze heel wat kosten uitsparen en zou het allemaal mogelijk zijn.

Het bleef slecht gaan

Maar de varkenshouderij zat in een crisis zoals er nog nooit een geweest was. Het bleef slecht gaan en de marge op het bedrijf van Jos en Els ging systematisch in het rood. Sinds 2008 hebben ze slechts twee keer op nul kunnen afsluiten, alle andere jaren leden ze verlies. Aangezien ze een toekomst wilden voor hun drie jonge kinderen, moest er iets gebeuren. Het kon zo niet verder. Alle dagen wroeten van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat en dan nog niets overhouden, is nu niet bepaald iets om moed uit te scheppen. Om de put te kunnen dempen, werd het bedrijf dat ze in 2003 bijgekocht hadden weer verkocht en met pijn in het hart werd ook de medewerker ontslagen. Iemand ontslaan die meer dan twintig jaar trouwe dienst heeft geleverd, doe je niet zonder spijt. 

Hoe moet je eruit geraken?

In 2015 namen Jos en Els voor het eerst contact op met ‘Boeren op een Kruispunt’. Ze werden daar opgevangen door Riccy Focke, directeur van de vzw, en ze konden er hun verhaal kwijt. Hij analyseerde samen met hen de situatie en stelde mogelijke denksporen voor. Voor Jos en Els was het erg belangrijk dat eindelijk iemand met hen wilde meedenken en niet meteen klaarstond om hen te veroordelen of in de put te duwen. Intussen gaf de veevoederfirma steeds sterkere signalen dat het zo niet langer kon en dat er iets moest gebeuren om de betalingsachterstand op te lossen. Ze bekeken allerlei financiële constructies, maar geen enkele was echt voldoende om uit de problemen te geraken. In maart deden ze nog een laatste poging om een faillissement te vermijden door de veevoederfirma te vragen om eventueel de stallen over te nemen, maar die weigerde.
Dat was de fatale slag. Jos en Els beslisten om de boeken neer te leggen, zowel van hun eigen bedrijf als dat van de ouders van Jos. Gelukkig werden ze bij deze administratieve nachtmerrie begeleid door Riccy van ‘Boeren op een Kruispunt’, zodat alles correct verlopen is. De rechtbank stelde twee curatoren aan, die het faillissement verder moesten afhandelen. Met deze mensen hebben ze alles bijeen een goede samenwerking gehad, daar mogen ze niet over klagen. Ze kregen de kans om het bedrijf leeg te laten draaien en werden voor hun werk vergoed vanuit het faillissement. Uiteindelijk heeft het tot eind augustus geduurd eer het bedrijf helemaal leeg was. Nu is het afwachten tot alles binnenkort verkocht wordt.
Bij al deze tegenslag moeten ze bovendien uit hun huis vertrekken, omdat dat ook verkocht wordt. Gelukkig kunnen ze een huisje huren in een verkaveling in het dorp, zodat hun sociale contacten niet doorgeknipt worden. Ook voor de kinderen was dat een geruststelling: ze hoeven hun vrienden en vriendinnen niet achter te laten. De ouders van Jos zullen waarschijnlijk wel kunnen blijven wonen, maar voor hen is het evengoed hun levenswerk dat verdwijnt en gelet op hun ouderdom zit een nieuw begin er niet echt meer in.

En dan opnieuw vooruitkijken

Toen de knoop doorgehakt was, kwam het erop aan om weer vooruit te kijken en een nieuw leven op te bouwen. Jos had het geluk dat hij vrij snel aan de slag kon als technicus bij een firma die stalinrichtingen doet. Hij begon eerst als deeltijds werknemer als uitzendkracht, omdat er nog veel werk was op het eigen bedrijf, maar intussen werkt hij er vast in een fulltime baan. Voor Els was het wel aanpakken, want zij kreeg het merendeel van het werk op haar schouders. Het bedrijf geraakte weliswaar langzaam leeggedraaid, maar ze moest hard werken. Intussen heeft zij ook een job gevonden in een bedrijf in de buurt, zodat de familie mag uitkijken naar een nieuwe toekomst met – hopelijk – minder onzekerheid.
In al deze rampspoed mag je niet uit het oog verliezen dat de kinderen ook lijden onder de situatie. Ze hebben het ook moeilijk gehad met de mislukking van het bedrijf van hun ouders. Jos en Els hebben steeds open kaart gespeeld met hen en hen ook mee laten beslissen over de mogelijke verhuizing naar het dorp. Gelukkig hebben de kinderen het tot nu toe goed kunnen verwerken. Alleen de jongste heeft het er een beetje moeilijker mee. Zijn commentaar op het faillissement was kort en bondig: “Nu is al dat werk voor niets geweest!”
Alle hoop is nu dat de onroerende goederen snel verkocht worden, want dan kunnen de curatoren de slotrekening maken en kan de rechtbank beslissen over de ‘verschoning’ van het gezin. Ze kunnen dan niet meer aangesproken worden voor het tekort. In andere gevallen kwam deze beslissing al veertien maanden na het faillissement en kon het gezin starten met een nieuwe toekomst. 

Mensen reageren erg verschillend

‘In de nood kent men zijn vrienden’ en dat gaat zeker ook op in deze situatie. Jos en Els kregen heel wat reacties, maar zijn ook wat teleurgesteld in sommige mensen die hen gemeden hebben sinds de uitspraak van het faillissement. Ze nemen wel niemand iets kwalijk. Het is immers niet evident om iemand te contacteren die net failliet gegaan is. Wat zeg je trouwens in zo’n geval? Het is als bij een overlijden. Troost en bemoediging geven, ligt niet echt in onze Vlaamse volksaard. Gelukkig hebben de medewerkers van Boeren op een Kruispunt hen ook in deze moeilijke periode geholpen, onder meer door gesprekken met een psychologe. Jos en Els zijn daar erg dankbaar voor en hopen dat anderen in vergelijkbare omstandigheden niet te lang wachten om hulp in te roepen. Als je helemaal alleen door deze zwarte periode moet geraken, zou je wel eens de moed kunnen verliezen en tot wanhoopsdaden overgaan. En daar wordt niemand beter van.
Jos en Els hebben enorm geapprecieerd dat Riccy en zijn medewerkers zich in de hele periode van hun stopzetting niet opdrongen, maar gewoon hun diensten aanboden en steeds beschikbaar waren op de momenten dat het nodig was. Verder bemoeiden ze zich niet met de aanpak van het koppel. Af en toe namen ze wel eens contact op om te vragen hoe het ermee stond, maar het was aan hen om hulp in te roepen. Zo’n aanpak getuigt van veel mensenkennis en ervaring. Voor mensen die het nodig hebben – en dat zijn er spijtig genoeg veel te veel – is het in ieder geval goed dat zo’n dienst bestaat.

* Op vraag van de betrokkenen gebruiken we fictieve namen, om hun privacy te beschermen.

Meer boeren in de kijker

Het melkveebedrijf van Koen Dendauw en Greet Scheirlynck ligt tussen de dorpskern van Rollegem-Kapelle en Sint-Eloois-...
In Neerpelt kan je zondag tijdens de Dag van de Landbouw een bezoek brengen aan varkensbedrijf De Lochtjes aan de...
Fruitbedrijf Vanhellemont in Meensel-Kiezegem werkt al meer dan 20 jaar met externe arbeidskrachten. De meesten van hen...