Menu

“Ook een boer moet durven ontspannen”

Terug naar Boer in de kijker
Sector: 
Regio: 

Karel Vaes

Helshoven (Limburg)
Naast kersen, peren en appels behoren ook fruitsappen tot het gamma.
Karel verkoopt zijn fruit niet aan de veiling, maar zet het zelf in de markt. En dat doet hij met een eigen filosofie en stijl.

Nele Kempeneers

We zijn te gast in Helshoven, een gehucht bij Borgloon dat alleen al door zijn naam doet fantaseren. Fruitteler Karel Vaes verwelkomt ons op zijn bedrijf dat de naam Hellingenfort kreeg. “Eigenlijk moest het Hellingenvoort zijn, want ‘voort’ betekent doorwaadbare plaats. Maar de websitebouwer maakte er ‘fort’ van”, vertelt Karel lachend. Het begin van een mooi verhaal over passie voor fruit, landschap en de mensen die erin leven.

Karel Vaes is een bekende naam in de fruitsector. Hij oogst niet enkel appels, peren en kersen, maar ook heel wat belangstelling met zijn marketingideeën. Karel verkoopt zijn fruit immers niet aan de veiling, maar zet het zelf in de markt. En dat doet hij met een eigen filosofie en stijl.

Pioniers

Toen diens vader in 1991 met pensioen ging, had Karel zijn legerdienst net afgerond. “Mijn vader was aan het uitbollen en kon de stress van het fruitbedrijf niet meer zo goed aan. Ik ben ingesprongen en heb het ouderlijke bedrijf overgenomen”, vertelt Karel. In die tijd was het bedrijf ongeveer de helft minder groot dan vandaag, maar ook toen was fruitteelt al de focus. Vader en zoon waren toen al pioniers in de sector. “In die tijd waren hoogstamboomgaarden nog de gangbare manier van telen. Mijn vader en ik experimenteerden als een van de eersten met laagstam, wat heel boeiend was. Zo komt het dat we een van de de oudste laagstamboomgaarden van België hebben. Deze is maar liefst 29 jaar oud.”

Boomzorgen

Hoe lang je een boom kan aanhouden, is afhankelijk van de zorgen die je hem biedt, weet Karel. De wintersnoei is dan ook een van zijn favoriete momenten in het jaar. “Ik zie het als een evaluatiegesprek met de boom”, klinkt het. “Kersen hebben bijvoorbeeld veel licht nodig. Je moet de jonge boom dus goed vormen zodat ze elkaar niet gaan overschaduwen en daardoor gaan verkalen. Daar is discipline voor nodig.” Een klein stuk van zijn bedrijf heeft het biolabel, maar ook in de andere plantages kiest Karel voor een zo ecologisch mogelijke aanpak. “Ik zie mijn boomgaarden niet als pure productiepercelen, maar eerder als een hof. Het zijn fruittuinen waarin ik en mijn personeel veel tijd doorbrengen, dus ik wil dat het er aangenaam vertoeven is.” Karel kiest ervoor om zijn gronden niet op de meest optimale manier vol te planten, maar brengt graag variatie in het landschap. Zo kom je bijvoorbeeld soms een notenboom of fraaie hagen tegen in de plantage. Zo wil Karel ook nuttige insecten aantrekken. “Een hof dus, en geen fruitfabriek.”

De bodem

Een bodemexpert durft Karel zich niet te noemen, maar hij krijgt er wel hoe langer hoe meer voeling mee. Doordat hij een klein stukje van zijn plantage in bioteelt beheert, komt hij in contact met boeren die de bodem zeer belangrijk vinden. “En daar heb ik veel van geleerd”, klinkt het. “Anders dan bij akkerbouw telen we als fruitteler ons product niet in de bodem, maar de boom die ons fruit produceert leeft wel van die ondergrond.” Fruitteelt en bodemkwaliteit moeten volgens Karel hand in hand gaan. “We doen niet aan bodemkering en vermijden dus ook erosie. Ik zorg ervoor dat we een rijke bodem hebben met veel regenwormen en werk daarom ook graag met compost en champost. Nuttige insecten willen we zo veel mogelijk aantrekken. Oorwormen nestelen zich bijvoorbeeld in de grond, en helpen ons om bladluizen en de perenbladvlo aan te pakken.”

Het is een kunst

Fruit telen is een kunst, maar het verkopen is dat ook. Als je, net als Karel, geen veilinglid bent, sta je zelf in voor de vermarkting van je producten. “Veel landbouwers staan daar weigerachtig tegenover, en dat is begrijpelijk. Het is ook niet wenselijk dat elke boer zijn eigen merk gaat ontwikkelen”, zegt Karel. Zelf vond hij een originele rode draad die opvalt wanneer je Karels fruit in de winkel ziet. De Nederlandse schrijver, presentator en zanger Rick de Leeuw en zijn vriendin Maartje spelen verrassend genoeg een belangrijke rol in de vermarkting van Karels fruit. “Rik verhuisde van Amsterdam naar hier en we kwamen met elkaar in contact. We werden vrienden in de periode dat ik mijn eigen verpakkingen aan het creëren was, maar de ideeën die het marketingbureau voorstelde konden me niet overtuigen. Rik en zijn vriendin stelden voor om dit op eigen houtje te doen, en het klikte meteen.” Het resultaat zijn poëtische teksten van Rik en tot de verbeelding sprekende schilderijen van Maartje die de verpakkingen en website sieren.

Droog-Haspengouw

Het bedrijf van Karel bevindt zich in de streek van Droog-Haspengouw. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, heeft die benaming niets te maken met de hoeveelheid neerslag. Het verschil met Vochtig-Haspengouw is dat het water in Droog-Haspengouw beter toegankelijk blijft voor opname door planten dan in Vochtig-Haspengouw, en dat heeft alles met de ondergrond te maken. Beregenen doet Karel niet, maar hij merkt wel dat de hogergelegen percelen het snelst met watertekort te maken krijgen. De hellingen die de streek typeren, zijn ook de reden waarom fruitteelt hier historisch gezien zo belangrijk is. “Het is niet zo dat je op vlakke percelen niet aan fruitteelt kan doen, maar eerder omgekeerd. Een hellend perceel is vaak gevoeliger voor erosie en grondbewerking is er moeilijker. Daarom is de fruitteelt in deze heuvelachtige regio zo belangrijk geworden”, vertelt Karel.

Ontspannen

De streek is zeer geliefd bij fietsers en wandelaars, maar Karel heeft zijn focus er wat van weggehaald. “We proberen ons weer op onze corebusiness te richten: fruit telen en vermarkten”, vertelt hij. “Toerisme is fijn, maar je moet goed opletten dat je er niet te veel tijd aan besteedt naarmate je ervoor beloond wordt.” De mooiste periode in het Haspengouwse jaar, dat blijkt een moeilijke vraag. “Elk seizoen heeft zijn charme. De bloeiende bloesems zijn prachtig, maar ook de gekleurde herfstbladeren en zelfs de kale bomen in een ruw winterlandschap spreken tot de verbeelding.” Het mooiste aan Haspengouw vindt Karel de doorleefdheid van de regio. “Het is een landschap waarin je in elk seizoen mensen aan het werk ziet. Geen tractors, maar ook vooral handenarbeid, één op één in contact met de boom. Dat onderscheidt ons van veeteelt of akkerbouwregio’s.” Ook een boer moet kunnen ontspannen, vindt Karel. Dus trekken hij en zijn vrouw Veerle zich af en toe terug op hun lievelingsplekje: een heuveltop met zicht op de vallei, waar ze een caravan hebben neergeplant. “Als we toch de streek verlaten, ga ik liefst naar de Ardennen”, sluit Karel het gesprek af. “Mijn vrouw gaat liever naar zee, waar we dus ook meestal naartoe gaan”, lacht hij. 

Meer boeren in de kijker

Om te peilen naar de gevolgen van de coronacrisis op de aardappelsector, klopten we aan bij Amandine Eeckhaut. Zij...
Denys Carrots is een familiebedrijf uit Meulebeke dat elk jaar ruim 9000 ton wortelen teelt voor de versmarkt. Na...
Luc en zijn zoon combineren akkerbouw met een gesloten varkensbedrijf en vleesvee. Luc: “Het is een bedrijf met...