Menu

“Ik ga wekelijks plichtsbewust kijken, omdat het moet voor de waarnemingen”

Terug naar Boer in de kijker

Jos Abts en Monique Goovaerts, Mathias en Willem

Bierbeek (Vlaams-Brabant)
Suikerbieten, cichorei, witloof, graan, aardappelen en mais.
Jos Abts doet waarnemingen voor het Bieteninstituut.

Patrick Dieleman

Jos en Monique Abts-Goovaerts uit Bierbeek begonnen ooit als witloofkweker. Toen de vader van Jos stopte en ze daarenboven ook de kans kregen om gronden over te nemen van enkele andere stoppende boeren, groeiden ze ook door richting akkerbouw. Het feit dat hij laat startte met akkerbouw zorgde ervoor dat Jos zich engageerde als waarnemer voor het waarschuwingssysteem van het Bieteninstituut (KBIVB).

Ons bezoek, half maart, viel net op het einde van het witloofseizoen. Brussels grondwitloof blijft tijdens de wintermaanden de basisactiviteit van de familie Abts. En ‘familie’ mag je letterlijk nemen. Ook hun twee zoons en twee schoondochters springen bij in het weekend ten behoeve van de thuisverkoop. Al het ‘loof’ wordt immers thuis verkocht. Zelfs Mariette, de moeder van Jos, draaide nog volop mee deze winter. Spijtig genoeg moesten we vernemen dat ze kort na ons bezoek onverwachts is overleden. Laat dit artikel meteen ook een eerbetoon zijn aan haar.

Witloof

“We zijn een goed geoliede machine”, vertelt Jos enthousiast. “We moeten niet veel zeggen, iedereen kent zijn taak.” En de klanten appreciëren de kwaliteit en de manier waarop ze ontvangen worden. Jos en Monique krijgen geregeld bedankingen, ook via de Facebookpagina ‘Grondwitloof Abts-Goovaerts’. De klanten komen vanuit de wijde omtrek, uit Tienen en Landen en zelfs vanuit Gent en Wallonië. Vaak zijn dat mensen die ooit het bedrijf bezochten dankzij Boeren met Klasse. Nochtans zag het er een dertigtal jaar geleden slecht uit voor het grondwitloof. Door de opkomst van het hydrowitloof groeide het aanbod enorm. “Ons grondwitloof kwam samen met dit hydrowitloof op de markt zonder verschil. De prijzen zakten naar 18 frank/kg (zowat 45 cent). We stonden toen op een keerpunt en overwogen om zelf ook om te schakelen naar hydrotreelt. Finaal zijn we toch bij het grondwitloof gebleven, omdat we toen net heel wat grond konden overnemen, en konden starten met akkerbouw.” Vroeger forceerden ze witloof tot mei. Doordat de akkerbouw erbij kwam hebben ze geleidelijk afgebouwd van acht naar zes maanden per jaar. “Daardoor hebben we meer afwisseling”, ervaart Jos. “We zijn mensen die niet graag het jaar rond hetzelfde doen en we willen ook nog wat ruimte houden voor een leven naast ons bedrijf.” Heel belangrijk waren de inspanningen van de vzw Brussels grondwitloof, die ertoe leidden dat grondwitloof apart kon verkocht worden. “Er zijn momenteel een honderdtal grondwitlooftelers en een honderdtal hydrotelers. Slechts 2% van het aanbod bestaat uit grondwitloof.”

Akkerbouw

Toen hij startte met suikerbieten heeft Jos zich aangemeld bij het KBIVB, beter bekend als het Bieteninstituut, om op zijn eigen percelen waarnemingen te doen voor het waarschuwingssysteem. “Ik kreeg een opleiding om ziekten en plagen te herkennen en ga vanaf het zaaien tot in juli wekelijks mijn percelen grondig bekijken.” Eerst worden de opkomstcijfers geschat. Daartoe zet Jos acht lijnen uit van telkens 10 meter, waarin hij dan de zaailingen telt. Zijn waarnemingen noteert Jos op het speciale formulier, waarvoor hij moet inloggen op de website van het KBIVB. “Dat moet elke week voor dinsdagmorgen om 9 uur worden doorgestuurd. Het instituut verwerkt die gegevens en stuurt op donderdagmorgen een bericht rond.” Sinds het wegvallen van de neonicotinoïden moet hij in het voorjaar ook de schadelijke insecten (bietenkever, bietenvlieg en voornamelijk bladluizen) tellen. “En we tellen dan meteen ook de nuttigen. Ik ga dan twee keer per week kijken. Zo was er vorig jaar begin mei bijvoorbeeld op zaterdag niets te zien, maar was het de woensdag daarop meer dan hoog tijd om in te grijpen. Ik heb toen onmiddellijk het KBIVB verwittigd. Er waren toen nog meldingen in onze streek. We hebben vorig jaar twee keer moeten behandelen tegen de bladluizen.” In de zomer volgen dan de waarnemingen voor de bladziekten. Jos herinnert zich dat er vroeger wat competitie was, om de eerste waarnemer te zijn die bladziekten vond. “Ik heb één keer gewonnen. Toen kwam de toenmalige directeur van het Bieteninstituut, Jean-François Misonne, kijken of de ziekte er werkelijk inzat.

Evolutie

De waarschuwingen hebben de gewasbescherming veranderd. Jos herinnert zich nog goed hoe vroeger meer op datum gespoten werd. “Voor de bladziekten, bijvoorbeeld, behandelden we steevast half augustus. Nu spuiten we pas wanneer de schadedrempel bereikt is. Dat kan ook het verschil maken, waardoor we toekomen met één behandeling. Je gaat niet altijd kijken met je volle goesting”, ervaart Jos, “maar ik ga dan toch, omdat het moet voor de waarnemingen.”

Jos zag nog meer evoluties in bietenland. Rhizomanie is verdwenen, nu alle rassen tolerant zijn. In streken waar ze last kunnen hebben van rhizoctonia zijn tolerante rassen aangewezen. Witziekte, ramularia en cercospora komen wel nog courant voor. Zoon Mathias wijst op het belang van cercosporatolerantie, omdat op sommige percelen de cercosporaschimmel resistent is geworden aan bepaalde fungiciden. Daarnaast is een ruime rotatie belangrijk. Jos bevestigt dat het rassenaanbod op dat gebied enorm veranderd is. “Vroeger had je een lijst met de bevestigde goede rassen en een tweede lijst met van nieuwe veelbelovende rassen. Nu heb je allerlei lijsten met de verschillende toleranties. Zelf baseer ik mijn rassenkeuze op de toleranties.”

De suikerbieten hebben het bedrijf van Jos en Monique echt vooruitgeholpen, maar nu stellen ze zich vragen bij de rentabiliteit van de teelt. “Tot voor enkele jaren kregen we 50 euro per ton, nu maar goed de helft meer. In functie van het rendement moet je naar 90 tot 100 ton per ha gaan. Gelukkig zijn suikerbieten van alle teelten het sterkst gegroeid in opbrengst. We hebben nog geweten dat we 60 ton oogstten en waren blij als we 15% suiker haalden.”

Wil jij waarnemer worden?

Een waarschuwingssysteem is maar zo precies als de waarnemingen waarop het gebaseerd is. Wil je helpen om enkele blinde vlekken op de kaart te vullen? Voor meer info: info@kbivb.be.

Meer boeren in de kijker

Ton Jansen uit het Antwerpse Brecht is trekker van de werkgroep Geitenhouderij van Boerenbond en behoort tot de eerste...
Ben jij ook dat eindeloze grijze winterweer beu? Haal dan bloemen of groen in huis en start de lente met een goed...
De witloofsector verkeert al geruime tijd in een crisis. De verkoopprijs schommelt al jaren rond de kostprijs en de...