Menu

“Boeren met vier is ook gedeeld werk”

Terug naar Boer in de kijker

Marc (57), Jan (50), Gert (44) en Guy (44)

Geel (Antwerpen)
Zoogvee, voedergewassen (gras en mais) en aardappelen
Marc en Gert Cools uit Geel zetten in 2000 het ouderlijk bedrijf verder, samen met hun broers Jan en Guy.

Patrick Dieleman

Marc en Gert Cools uit Geel zetten in 2000 het ouderlijk bedrijf verder, samen met hun broers Jan en Guy. Ze hebben alle vier een job buitenshuis, maar vinden elkaar op en rond hun boerderij. “Onze ouders hadden een melkveebedrijf met 80 melkkoeien en bijbehorend jongvee”, vertelt Marc. “Maar het is niet evident om de hele veestapel, alle grond en het melkquotum over te nemen, wanneer je met zeven kinderen bent. Onze ouders hadden toch wel graag dat er nog wat dieren op het erf zouden blijven en dat de grond bewerkt zou worden. We hebben uiteindelijk allemaal de kans gekregen om mee in te stappen. Marc, Jan, Gert en Guy deden dat effectief en richtten een feitelijke vereniging op.

Om de combinatie met een voltijdse job mogelijk te maken, werd het bedrijf omgevormd naar een gemengd bedrijf zoogvee-akkerbouw. Ze hebben een zeventigtal stuks zoogvee, met zowat 35 tot 40 kalvingen per jaar. Vaarskalveren blijven, de stiertjes worden verkocht. Na drie kalvingen worden de koeien verkocht. “Voor afmesten hebben we de ruimte en de tijd niet”, vertelt Marc. In 2012 braken ze de oude stallen af en hebben ze geïnvesteerd in een nieuwe arbeidsvriendelijke zoogveestal, maar die zit nu vol. Er zijn mogelijkheden om te groeien, maar de combinatie van voltijds werken, landbouwbedrijf en gezin zit nu aan zijn plafond. “Groeien is een must om er een volwaardig inkomen uit te halen, maar dan zal het niet langer in bijberoep zijn.”

Om comfortabel te kunnen boeren in bijberoep was er zowel voor de zoogvee- als akkerbouwtak steeds aandacht voor arbeidsbesparende investeringen, zoals hun kalfdetectiesysteem. “We kunnen via de computer opvolgen wanneer een koe zal kalven. Dat is niet op de minuut, maar we kunnen de kalving toch wel enkele uren op voorhand inschatten. Vroeger moest Guy, die op de boerderij woont, ’s nachts om de twee uur opstaan. Dit is een enorme arbeidsbesparing.”

Taakverdeling

Marc woont dicht bij Leuven. Hij springt in voor de grote werken, zoals voeders inkuilen en koeien scheren, maar bekommert zich verder vooral om het papierwerk. “Dankzij het internet”, legt hij uit. Via Whatsapp worden onder meer de praktische afspraken uitgewisseld, de teeltregistraties en de dek- en kalfdatums doorgegeven. Op die manier wordt alles netjes geregistreerd en op de juiste plaats opgevolgd. Mijn broers wonen op of in de buurt van het bedrijf.” Gert ziet zichzelf als de regulator. Hij legt zich toe op het aankopen en verkopen, en volgt de koeien op samen met Guy, die meestal instaat voor het voederwerk. Jan is de machineman. Die doet veel van het landwerk en zorgt voor het onderhoud van de machines. “En als ze binnen moeten voor reparatie of onderhoud, zegt hij wat er moet gebeuren.”

Mijn beide gesprekspartners vinden dat dit systeem werkt. “We doen het zo al twintig jaar. We zijn het niet altijd over alles eens, maar er mag discussie zijn. Dat houdt ons scherp.” Hun echtgenotes zijn weinig betrokken, behalve de echtgenote van Guy die op de boerderij woont en weet wat er reilt en zeilt. “Onze echtgenotes geven ons de ruimte om te boeren, en daar zijn we dankbaar voor.”

Voor- en nadelen

Zijn hier voordelen aan? Marc zegt dat zijn drie broers kunnen boeren zonder zich veel van de papieren te moeten aantrekken. “Daar dromen veel boeren van. Het is ook interessant dat er altijd iemand van op afstand meekijkt wat er gebeurt. Als je altijd op het bedrijf zit zie je niet altijd de fouten die je maakt.” Marc ziet het als zijn rol om alles financieel in de gaten te houden en ook organisatorisch een verschil te maken. Gert ziet daar zeker het voordeel van in: “Marc ziet het in de cijfers. Hij vraagt zich dan af of we een activiteit wel zouden blijven doen, als die veel werk vraagt maar we er niets aan verdienen.” En dat komt uitgebreid aan bod tijdens de jaarvergadering. “Dan evalueren we het afgelopen jaar, bekijken we de kasplanning voor het volgende jaar en bediscussiëren we de mogelijkheden van nieuwe investeringen. Het is ook een belangrijk moment om alles opzij te zetten en alleen met het beleid van ons bedrijf bezig te zijn. We investeren nooit impulsief. De vleesveesector is niet de meest rendabele sector en akkerbouw in de Kempen is ook een moeilijk verhaal. Het is dan ook van groot belang dat er scherp geboerd wordt.”

“Boeren met vier is ook gedeeld werk”, zegt Gert. “We zijn zelden met vier gelijk bezig, maar in drukke periodes kan iemand van ons al om 6 uur naar het veld, waar anderen eerst hun dieren moeten voederen. Je moet er ook geen 365 dagen per jaar zijn. Afhankelijk van mijn shiftenlijst kom ik wel eens aantal dagen niet op het bedrijf. En we gaan allemaal op vakantie. Misschien vinden veel voltijdse boeren dat uitzonderlijk. Ook positief is de bevruchting van onze werkomgeving naar het landbouwbedrijf en omgekeerd. Dat inspireert.”

Op de vraag wat ze het moeilijkste vinden, zegt Marc dat ze sterk afhankelijk zijn van elkaar. Als er een schakel wegvalt, is er een probleem en zonder een goede verstandhouding lukt het ook niet. “We vullen elkaars zwaktes aan, dat maakt ons sterk.” Gert voegt eraan toe dat ze af en toe discussies hebben. “Maar we geraken er altijd uit en maken goede afspraken.” Marc vult aan dat ze geen financiële risico’s nemen. “We zouden dat ook niet kunnen verantwoorden voor ons gezin. We doen het allemaal graag, maar het mag geen verlieslatende onderneming zijn.”

Focus

Daarmee zitten we op het werkterrein van Marc. Als IT-collega en ontwikkelaar van Tiber leverde Marc een belangrijke bijdrage aan Focus, de gloednieuwe online managementtool van Boerenbond en opvolger van Tiber. De begeleiding van de IT-experten neemt een groot deel van zijn werktijd in beslag. Hierbij komen Marcs praktijkervaring en interesse voor het optimaliseren van de bedrijfsvoering en om via cijfers de sterke en zwakke punten van een bedrijf in beeld te brengen goed van pas. Hij probeert zich dan ook steeds te verplaatsen in de rol van boer en als het ware gekleed in overall aan dit product te werken. “Het was bij een van mijn contacten met gebruikers dan ook fijn om te horen dat die merkten dat deze tool niet gemaakt is door een boekhouder, maar door iemand die vertrouwd is met de boerenstiel.”

Meer boeren in de kijker

Het melkveebedrijf van Koen Dendauw en Greet Scheirlynck ligt tussen de dorpskern van Rollegem-Kapelle en Sint-Eloois-...
Een overname is nooit evident, maar een overname van schoonvader op schoonzoon is een geval apart. Bert De Coninck nam...
Het sierteeltbedrijf van de familie Goossens bestaat al sinds 1949. Toen begon Paul Goossens een plantenkwekerij in...