Familie Vandaele-Vandepitte

"Wij kunnen het gezicht achter onze groenten laten zien"

31 mei 2022

Filip en Kaat Vandaele-Vandepitte zijn al tuinbouwers sinds 1993. Maar het is pas toen hun kinderen beslisten dat zij geen interesse hadden om het bedrijf verder te zetten, dat ze een nieuwe richting insloegen.

Enkele jaren geleden kozen Filip en Kaat resoluut voor verbreding, met een zaaltje en een grote educatieve activiteit. Wie graag een feestje organiseert te midden van het groen, is op deze locatie van harte welkom. Zo ontvangen ze dit voorjaar opnieuw enkele klassen die op het bedrijf komen ontdekken hoe wiskunde en wetenschappen in de praktijk werken: het STEM-onderwijs.

“Toen we in 1993 het serrebedrijf van mijn vader overnamen, zetten we de bestaande teelten verder: tomaten en sla in de vollegrond”, vertelt Filip. “Toen ik de school verliet en aan mijn vader vroeg: ‘Zeg me nu eens hoe ik een goeie tuinder word’, zei hij mij dat zelfs hij met zijn vele jaren ervaring dat niet kon. En inderdaad: zelfs al teel je in een serre, je werkt met de natuur en die is zo veranderlijk dat ook de teelt elke keer weer anders is.”

“De eerste tien jaar plantten we telkens eind januari tomaten. Toen de prijs van de energie omhoog ging, hebben we dat opgeschoven naar maart. Er werd in die periode veel gesproken over specialiseren, maar vanwege de slechte prijsvorming kozen wij ervoor om te differentiëren. Rond 2004 zijn wij overgeschakeld op substraatteelt van tomaten, maar we telen nog sla en venkel in de vollegrond. In 2014 zijn er ook komkommers bij gekomen. Na de winter bouwen we ons volledige bedrijf om. Dan komen de verwarmingsbuizen naar beneden en gaan we op substraat telen. Vroeger kozen meerdere bedrijven voor die ombouw, nu zijn het nog enkelingen die dat doen. Het is arbeidsintensief, maar het laat ons toe om in de winter nog sla te telen en in het vroege voorjaar venkel.”

Filip Vandaele
Filip Vandaele
Geen opvolging

“Tegelijk bleek ook dat onze kinderen geen interesse hadden om het bedrijf over te nemen, hoewel ze wel heel gemotiveerd zijn om bij te springen wanneer wij bijvoorbeeld een ontbijt met lokale producten organiseren of een evenement opzetten. Je begint dan toch op een andere manier tegen je bedrijf aan te kijken”, vult Kaat aan. “We twijfelden over een volledige ommezwaai, eventueel een andere teelt. We hadden concrete plannen voor een aardbeienbedrijf, maar toen Filip terugkwam van een inspiratietrip naar Nederland, wist hij een ding heel zeker: dit wil ik niet.” “Ik voelde mezelf goed bij die tomaten. We doen het allemaal graag. Moet ik mezelf dan een nieuwe teelt aanleren en op een grotere schaal gaan werken, met meer medewerkers? Ik ben niet gemaakt voor zo’n groot bedrijf”, rondt Filip af.

“Eigenlijk zaten wij al jaren in het verhaal van de korte keten”, zegt Kaat. “Zelfs al heette dat toen niet zo. Onze thuisverkoop gebeurt niet in een winkel of zo. Net zoals vroeger, toen Filips pa nog kweker was, komen de mensen hier langs om onze groenten te kopen terwijl wij aan het sorteren zijn. Een deel van de oogst werd ook op Markt Lokaal verkocht in de ontwijde kerk in Roeselare. Ik maakt daarvoor ook zelf tapenade, soepen en zelfs confituren ... best wel intensief. Deze activiteit werd begin dit jaar stopgezet, om ons toe te leggen op de nevenactiviteiten thuis.”

Over onze mooie job kunnen vertellen, maakt het plaatje volledig.

Enthousiasme en respect

“Onze eerste groepen ontvingen we via de veilingen. Die vroegen of ze eens met een klasje op bezoek mochten komen. Zo’n bezoek was altijd wel spannend. Wij wilden dat het bezoek helemaal perfect liep. Maar aan het eind waren we altijd heel tevreden en vonden wij het supertof. Ik ging een cursus onthaal op de boerderij volgen en we gingen officieel van start. Onze dochter volgde een onderwijsopleiding en wilde haar bachelorproef doen over landbouweducatie. Zij kwam hier met haar klas op bezoek en zo zijn wij echt vertrokken. Behalve kinderen en jongeren ontvangen we ook groepen volwassenen hier op het bedrijf.”

“Intussen zijn we ingestapt in het project School@Platteland. Dat geeft leerlingen de kans om zichzelf op een andere manier te leren kennen.”

Filip Vandaele

Ook Filip is aangenaam verrast door de leerlingen die op het bedrijf komen. “Ik heb het gevoel dat er best wel wat jonge mensen zijn die groene vingers hebben, maar helaas is er zo veel startkapitaal nodig om te starten in onze sector, dat het bijna niet mogelijk is om van nul te beginnen. Ik denk dat er echt wel wat talent verloren gaat. Anderzijds zijn er ook leerlingen die hier komen en aan het einde van de middag vertrekken met de zekerheid dat dit iets is dat ze vooral niet willen doen. Ook voor hen is dat dus een leerrijke ervaring geweest, ze hebben iets bijgeleerd over wie ze zijn en wat ze willen. En of ze het nu leuk vinden of niet, zonder uitnodiging tonen ze respect voor ons werk. Bijvoorbeeld bij komkommer vertellen wij hen dat dit een heel gevoelige plant is, en leggen we uit dat dit ons inkomen is. En dan oogsten zij die met veel zorg.”

Filip Vandaele
STEM-onderwijs

“De leerlingen die hier nu komen, volgen STEM-onderwijs. Zowel wij als de leerkracht geven les en de taken worden gekoppeld aan de verschillende vakken. Zo leren ze bijvoorbeeld over hefboomwerking of berekenen ze de inhoud van een tank. Maar we laten hen ook uittellen hoeveel plantjes er nodig zijn voor de serre, rekening houdend met de oppervlakte. Ze zijn hier bezig met wiskunde en wetenschappen zonder dat ze het zelf beseffen. We vinden het wel jammer dat er geen klassen komen die voeding studeren of hotelschool.”

“Wij doen ons werk heel graag, maar we willen een ruime blik houden. Als je aan mensen over die mooie job kan vertellen, dan maakt dat het plaatje volledig. Het verruimt je wereld. Ook al ben je aan het werk, terwijl er een feestje aan de gang is. Het is het zalig wanneer de mensen eens kloppen op de ruiten om te zwaaien en benieuwd zijn wat we aan het doen zijn. En bij de bijeenkomsten van mensen die bezig zijn met onthaal op de boerderij, ontmoeten we mensen met dezelfde visie. Dat was echt een eyeopener. Wij werken via de veiling, en dat gaat goed, maar in tegenstelling tot vroeger is dat nu een vrij anoniem gegeven. Hier kunnen wij het gezicht achter onze groenten laten zien, en dat is fantastisch. En dankzij de hulp van onze familie is het mogelijk om al onze activiteiten te kunnen combineren.”