Vandeperre

"Welke waarde heeft een vergunning vandaag nog?"

2 maart 2022

Katrien en Sabine hebben een donkeroranje bedrijf

De cameraploeg van het VRT-nieuws staat afgelopen woensdag in de woonkamer bij Katrien, wanneer ze samen met haar moeder vol ongeloof naar de persconferentie van minister-president Jan Jambon kijkt. Wat ze horen op tv, is onwezenlijk voor moeder en dochter. Tot dat moment hadden ze nog nooit gehoord van ‘donkeroranje’ bedrijven, laat staan dat hun splinternieuwe vleeskalverenveestal onder die categorie blijkt te vallen. De eerste schok is intussen verwerkt, maar moeder en dochter hebben nog altijd meer vragen dan antwoorden.

“Ik ben hier samen met mijn man beginnen boeren in 1987”, vertelt Sabine. “We bouwden eerst een vleesveestal en het jaar nadien ook een vleeskalverenstal voor 325 dieren. Vanaf dat moment zijn we beiden voltijds op het bedrijf gaan werken. Mijn grootouders hadden ook een boerderij, maar hun ligging onder de kerktoren maakte het onmogelijk om het bedrijf verder te zetten. Mijn ouders verhuisden daarom naar een locatie aan de rand van het dorp, maar wij voelden dat het ook op die locatie moeilijk zou worden om daar in de toekomst te boeren. Daarom bouwden wij onze stal hier in echt landbouwgebied, op een kavel waar tot dan toe enkel een oude weidestal stond.” Hoewel haar oudste dochter altijd veel sympathie had voor de sector, was er geen interesse om zelf de laarzen aan te trekken. Bij de jongste dochter, Katrien, was die goesting des te groter. “Ik heb landbouwschool gedaan in het middelbaar en daarna nog 3 jaar in Geel gestudeerd. Op mijn 21ste studeerde ik af. Dan ben ik zeven jaar buitenshuis gaan werken: eerst voltijds, sinds 2016 deeltijds – toen heb ik een deel van het bedrijf overgenomen. In 2019 ben ik hier voltijds komen werken. Eigenlijk wilde ik dat al in 2016, maar het duurde langer dan gehoopt om de luchtwasser voor onze nieuwe stal goedgekeurd te krijgen. Om een volwaardig inkomen voor twee gezinnen uit het bedrijf te kunnen halen, was die nieuwe stal essentieel. Eens de luchtwasser op de PAS-lijst stond, zijn we onmiddellijk in actie geschoten om onze stal concreet te plannen. De vergunningsprocedure verliep vlot: we hebben geen problemen of bezwaren gehad en de vergunning werd toegekend binnen de normale termijn.”

Vandeperre

November 2020

“In 2018 zouden we dan beginnen bouwen, maar toen overleed mijn vader. Dat was een heel harde klap voor ons en we hebben goed de tijd genomen om alles te laten bezinken. Eigenlijk hadden we het plan om het bedrijf met ons drie te runnen. Mijn moeder en ik besloten om er met ons twee voor te gaan, weliswaar met enkele technische aanpassingen om de werkdruk een beetje te verlichten.” “Ik heb de keuze bij Katrien gelegd”, vertelt Sabine. “Als zij ervoor wou gaan, zou ik haar daarin volledig steunen. En dus zijn we – met enige vertraging vanwege het weer en corona – begin 2020 beginnen bouwen. In november 2020 hebben we onze nieuwe stal in gebruik genomen.”

Vandeperre

Een nieuwe, hoogtechnologische stal, probleemloos vergund en correct uitgebaat. Katrien en Sabine zagen de toekomst rooskleurig in. “We wisten dat we een oranje bedrijf zijn”, zegt Katrien. “Net daarom hebben we dat emissiearme systeem ingebouwd. Het vreet veel water en stroom, maar verder heb ik er weinig werk aan. En het was dat of niets, dus kozen we voor de luchtwasser en we dachten dat daarmee de kous af was.” Tot die persconferentie afgelopen woensdag. “Plots is er een kleur bij gekomen: donkeroranje. Dat hadden wij niet verwacht. Alle bedrijven die boven de 20% zitten vallen daaronder, dus ook wij met onze 27%. Dat wil zeggen dat wij volgend jaar een uitnodiging mogen verwachten om ons bedrijf vrijwillig stop te zetten. Wij, die nog maar zo recent een omgevingsvergunning hebben gekregen! Dat hadden wij niet zien aankomen. Het komt nu over alsof ze alles afpakken. Je hebt geen zekerheid meer. Wat is een vergunning nog waard vandaag? Wij werken hier perfect volgens het boekje, we hebben alleen de pech dat het hier habitatgebied is geworden, nota bene pas nadat we hier met het bedrijf zijn begonnen.” En het is net die tegenstrijdigheid die Sabine en Katrien zo erg raakt. “We zijn zo fier op onze stal, we werken hier graag, … dat dit allemaal kan, is heel straf. We zijn hier duidelijk niet gewenst. Maar waarom hebben wij dan die vergunning gekregen? Als ze ons enkele jaren geleden hadden gezegd dat het niet kon, zouden wij toen natuurlijk teleurgesteld geweest zijn, maar dan hadden we deze grote investeringen niet gedaan. Ik vergelijk het met iemand die een bouwgrond koopt en daar een huis op bouwt en zich perfect aan alle opgelegde regels en beperkingen houdt. Als de overheid na anderhalf jaar komt zeggen ‘je moet 3 kamers afbreken want je woning staat te dicht bij een boom’ zou die persoon daar toch ook niet akkoord mee gaan!”

Niemand weet waar dit naartoe gaat, maar we moeten vooruit.

Toekomst ontnomen

“Enerzijds krijg je subsidies om zo’n luchtwasser te zetten. Dan denk je: dat moet wel een goed systeem zijn, als we daarvoor steun krijgen. Anderzijds krijg je een paar jaar later te horen dat alle maatregelen die je neemt om je stal emissiearm te maken, toch niet voldoen. De luchtwasser is natuurlijk berekend op de grootte van de stal. Net als onze kredieten bij de bank. Enkel als onze stal vol staat, brengt hij voldoende op. Als wij minder dieren zouden moeten houden, kunnen wij geen inkomen voor twee gezinnen meer genereren uit ons bedrijf. We hebben er al wel over gespeculeerd: mogen we blijven, op welke manier, op welke compensatie mogen we eventueel rekenen, … Maar eigenlijk weten we op dit moment niets.”

“Het is heel pijnlijk als je ziet dat de toekomst die je voor jezelf en je kinderen hebt gepland, je zo wordt ontnomen”, zegt Sabine. “Ik heb hier van wakker gelegen. Ik behoor uiteindelijk nog maar tot de eerste generatie die hier op deze locatie boert. Katrien is de tweede. Ze heeft een kindje van anderhalf en een tweede is onderweg. Misschien hebben die kinderen wel net zoals wij heel veel goesting om in de landbouw aan de slag te gaan. Wat moet je tegen hen zeggen?”

“Het is een donkere periode en niemand weet hoe lang die gaat duren en waar het naartoe gaat, maar we moeten vooruit”, rondt Katrien strijdvaardig af. “We weten niet wat ons te wachten staan. Het zal nog een lange tijd duren eer we dat weten. En intussen moeten we vooruit. Wij blijven ervoor gaan en ons werk goed doen. Elke dag zo goed mogelijk voor onze dieren zorgen, dat blijven wij doen.”

Vandeperre