Menu

Verse ideeën voor de versmarkt

Terug naar Actualiteit
Sector: 
“De sector laat zich het hoofd niet op hol slaan.”

Jacques Van Outryve, senior writer / Illustraties: Joris Snaet

Niemand weet hoe de wereld er na de coronapandemie zal uitzien. Het zag er vorig jaar nog anders uit. Met de duur van de pandemie steeg de normaalzucht. Mensen willen terug naar de orde van de dag. In welke mate zal de coronapandemie een katalysator zijn geweest voor blijvende veranderingen? Een sector die bijzonder in de kijker loopt in deze tijden is die van verse aardappelen, groenten en fruit, beter bekend onder het letterwoord AGF. De sector is meermaals voorloper geweest voor andere sectoren. Is dat ook nu het geval?

De Standaard Magazine pakte vorig weekend uit met een themanummer over de tomaat onder de titel ‘Mateloos veel tomaat – Liefdesverklaring in verhalen en recepten’. Het was ooit anders. Het verhaal begint bij de tomatencrisis van 25 jaar geleden en eindigt bij de grote variatie aan vormen, kleuren, geuren en smaken van tomaten die vandaag in de winkel liggen, de driekleur van de Rode Duivels inbegrepen. De kerstomaat is een geslaagd voorbeeld van ‘versnackering’ van groenten en fruit. “Aan productvariatie en marktsegmentatie is nog geen eind gekomen”, zeggen kenners. Het moet gezegd: de tomatensector werd een voorbeeld voor andere sectoren, zelfs voor de segmentatie die nu ook in de vleessector plaatsvindt. Verse groenten en fruit winnen aan populariteit. Daar is de coronapandemie niet vreemd aan. De pandemie versterkte de roep naar gezonde voeding die voordien al aanwezig was. De Verenigde Naties (VN) besliste in geheel onverdachte tijden om 2021 tot het ‘Internationaal Jaar van Fruit en Groenten’ uit te roepen. Zij worden door de VN uw dagelijkse essentials genoemd. Ze zijn essentieel voor een gezonde voeding. Gelet op de minimale dagelijkse aanbeveling van de FAO (Wereldvoedselorganisatie van de VN), met name 400 g, ligt een gigantische potentiële markt open. Volgens Beth Bechdol, adjunct-directeur-generaal van de FAO, zijn vooral beschikbaarheid en betaalbaarheid de oorzaak dat er wereldwijd te weinig groenten en fruit worden gegeten. Bechdol zei dit op de jaarvergadering van Freshfel Europe, de Europese koepel van de AGF-sector. Ze verwees onder meer naar een tekort aan arbeidskrachten en naar logistieke problemen wat beschikbaarheid betreft. Met betaalbaarheid verwees ze naar de vele gezinnen in armoede, die zich geen of onvoldoende groenten en fruit kunnen permitteren. De coronapandemie heeft de kloof tussen arm en rijk, voornamelijk in de steden, nog doen toenemen.

Groenten en fruit zijn alom

Groenten en fruit hebben zelfs de mode en de kunst veroverd. Je vindt tomaten en paprika’s op T-shirts. De designer van het modehuis Hermès, bekend van zijn dure Birkin-handtassen, ontwierp een handtas van echte kool, komkommer en groene asperges. Hij heeft er ook een van appel en van banaan. Een knipoog naar de Hermès-handtassen, die zo mooi zijn dat je ze kunt opeten. Kunst en mode worden ook bewust ingehuurd door spelers op de versmarkt om hun producten in de kijker te zetten. Alle middelen zijn goed om producten in de spots te zetten en een graantje mee te pikken. De concurrentie op de markt is immers bikkelhard. De consument heeft keuze te over van lokale, Europese en wereldmarktproducten. Hij heeft keuzestress en moet worden geholpen! Vandaar dat de sector permanent op zoek is naar verse (lees: nieuwe en verfrissende) ideeën om de aandacht te trekken. De covidpandemie bood gelegenheid voor creativiteit. Trends en verse ideeën werden vorige maand digitaal bijeengebracht op het online-evenement World of Fresh Ideas, georganiseerd door Fruitnet, een internationale informatieleverancier voor de AGF-sector en Fruit Logistica, de jaarlijkse internationale AGF-beurs in Berlijn. Fruit Logistica brengt jaarlijks 3300 standhouders en 72.000 professionele bezoekers uit de hele wereld bijeen, wat dit jaar niet mogelijk was door de coronapandemie. Hoe leg je contacten tussen de wereldwijde vraag en het wereldwijde aanbod van verse groenten en fruit als je elkaar niet kunt ontmoeten? De Belgische groente- en fruitsector nam een virtueel exportplatform in gebruik, waarop kopers en verkopers virtueel met elkaar afspreken; een initiatief van VLAM en het Verbond van Belgische Tuinbouwcoöperaties (VBT). Anderen, zoals groenteveredelingsbedrijf Rijk Zwaan, zetten in meerdere landen digitale studio’s op, van waaruit events voor klanten werden georganiseerd. Ongetwijfeld blijft er na de coronacrisis een betere tijdsbesteding over door een efficiënte mengeling van virtuele en fysische contacten en beursbeleving (lees: hybride meetings). Hoe dan ook willen kopers nieuwe producten zien, betasten, proeven. Zeker als het om een verregaande diversificatie van verse producten gaat. De verschillen zijn bovendien vaak subtiel. Het verhaal achter het product of storytelling kan digitaal. Maar beiden horen samen. Denk aan het verschil tussen bootmango’s of -avocado’s en vliegtuigmango’s of avocado’s. Het gaat hier zowel om verschillen in duurzaamheidsverhaal als in rijpheid en smaak. De ene consument verliest het ene, de andere het andere. Een easy-pealing-grapefruit moet je zien en zelf pellen, het verhaal van een zero pollution-appel kan op een digitaal platform worden verteld. Meteen is de toon inzake concurrentie op de Europese versmarkt gezet, waar niet alleen heel Europa maar de hele wereld jaarrond aanwezig is.

Save the people, save the planet, save the pennies

“Om de trends in groenten en fruit te kapitaliseren zijn vindingrijkheid, innovatie, vastberadenheid en veerkracht of herstelvermogen van de diverse schakels van de versmarkt nodig”, zegt het jaarlijks rapport van Fruit Logistica over de langetermijntrends dat deze maand uitkwam onder de titel A fresh start?. Het vraagteken in de titel is tekenend voor de onzekerheid die er over de toekomst na de coronapandemie heerst. Wat staat vast? De groeiende interesse van de consument in gezonde voeding staat vast, naast aandacht voor duurzaamheid. De AGF-sector voelt zich door beide aangesproken, omdat hij aan de bron ligt van gezonde voeding en een relatieve geringe impact heeft op het milieu.

Wordt de onlineverkoop een blijver? De coronapandemie had tot gevolg dat die ook voor groenten en fruit spectaculair is gestegen. Hij bestond amper voor verse producten. De stijging gebeurde langs meerdere kanalen. Er was enerzijds de sterke toename van e-commerce bij de retailsector (click & collect), waar ook verse groenten en fruit hun plaats bemachtigden, en anderzijds de toevloed van maaltijdboxen, waarin groenten en fruit ook hun aandeel wisten te verwerven. Sommige maaltijdboxen meten hun gezondheidsgehalte af aan de hoeveelheden groenten en fruit. De groeicijfers zijn fenomenaal, te meer daar naast gevestigde waarden als Gousto en Hello Fresh ook de retail, zowel groot als klein, op deze markt sprong. De vraag stelt zich wanneer het thuiswerk zal afnemen en of deze nieuwe vorm van logistiek zal standhouden.

Hoe sterk is de roep naar lokale productie en consumptie (local for local), wetende dat de consument zijn zin in exotische groenten en fruit hiervoor niet zal laten? Producenten van dat exotisch fruit verzetten bergen om hun marktaandeel te behouden met goede service en differentiatie. Denk aan de kiwi’s van Zespri. Of ze nu uit Italië of Nieuw-Zeeland komen; je zal geen verschil merken in kwaliteit en smaak. Nieuw-Zeeland weet dat het aan een duurdere kostprijs kiwi’s produceert dan Chili of Peru, maar maakt dit goed door elke dag van het jaar eenzelfde kwaliteit in de winkel te leggen.

Wat moet de sector verwachten van geheel nieuwe afzetkanalen die in tijden van corona zijn uitgedacht, zoals de mono-themarestaurants of restaurants op basis van een enkele groente- of fruitsoort (avocado, rabarber)? En dan zijn er nog de ‘beleveniswinkels’ die als paddenstoelen uit de grond schieten. Dat zijn winkels waar naast de verkoop afgeleide producten ter plaatse kunnen worden geconsumeerd. Zij zullen allen hun stempel drukken op de vraag … en het aanbod.

De sector kan, tot slot van het verhaal, nog zo zijn best doen inzake duurzaamheid; daar hangt een prijskaartje aan vast. Save the people, save the planet, save the pennies staat het in het trendsrapport verwoord. Zoals alle sectoren, ook niet land- en tuinbouwsectoren, heeft de AGF-sector met hogere kosten te maken. Denk hier in het bijzonder aan de kosten voor (duurzamer) verpakkingsmateriaal en transport. De trend naar meer papier/karton-gebaseerd verpakkingsmateriaal en minder plastic was voor de coronacrisis al ingezet. Maar de vraag naar karton is door deze crisis spectaculair gestegen. De prijs blijft een belangrijke factor voor de consument. Uit de coronapandemie kunnen lessen worden getrokken voor een efficiënter beheer van de keten. Digitalisering, robotisering, gebruik van artificiële intelligentie (AI), blockchain, virtuele audits ... het zijn slechts enkele innovaties die geheel of gedeeltelijk verder zullen doorbreken.

Promotiebeleid


Pieter Van Oost, adviseur Plantaardige productie: "Groenten en fruit worden vandaag de hemel in geprezen. De Farm-to-Fork-strategie, het Europees kankerbestrijdingsplan en de Europese strategie voor de rechten van het kind pleitten voor gezonde voeding, waarin groenten en fruit een belangrijke rol spelen. De sector laat zich het hoofd niet op hol slaan. Er is werk aan de winkel! De uitbreiding van de Europese Unie, het Russisch embargo en de Brexit hebben geleerd dat markten vergankelijk zijn. Nieuwe markten aanboren, ook lokaal, is een werk van lange adem. De concurrentie op de Europese markt is groot, ook van vele producten van buiten Europa. De sector verwacht veel van de hervorming van het Europese promotiebeleid, dat de meerwaarde van de productie binnen en buiten Europa in de verf moet zetten. Dat beleid moet sterk, efficiënt en effectief zijn. Hiervoor zijn voldoende Europese middelen nodig, ter aanvulling van de financiële inspanningen van de telers. Het nieuwe promotiebeleid mag geen nichebeleid worden, maar moet alle duurzame productiemethodes en kwaliteitsvormen ondersteunen."

Meer informatie

Sector: