Op 3 december ll vernietigde de Raad van State het besluit van de bevoegde minister van 17 juli 2019 over de nuttigverklaring van de ruilverkaveling van Gooik.

Toelichting beoordeling Raad van State 

Hieronder geven we toelichting bij het arrest wat betreft de beoordeling van de Raad van State waarbij Natuurpunt vzw de verzoekende partij is en het Vlaams Gewest de verwerende partij. 

De Raad van State volgt de verzoekende partij over het feit dat ruilverkaveling Gooik – door vergroting van de kavels, afschaffing van wegen en vermindering van restpercelen – kan leiden tot een toename van het landbouwareaal, wat de stikstofimpact van landbouwactiviteiten mogelijk kan doen stijgen.

De Raad van State stelt vervolgens dat het PAS-beleid niet volledig losstaat van de ruilverkaveling. Het PAS-beleid dient immers gericht te zijn op het realiseren van de IHD’s van de SBZ-H’s en de passende beoordeling dient precies betrekking te hebben op (onder meer) de stikstofimpact van de ruilverkaveling op deze IHD’s. (Waarbij in het PLAN-MER aangenomen wordt dat PAS-beleid en meer in het bijzonder de bijdrage op bedrijfsniveau los staat van de ruilverkaveling. Als er echter bedrijven stoppen of denken aan verplaatsen, kan de ruilverkaveling wel in de mate van het mogelijke aanvullend inspelen op de perceelswensen van de betrokkenen).  

De Raad van State stelt daarnaast dat de uitgevoerde passende beoordeling een tegenstrijdigheid bevat waar, enerzijds, wordt gesteld dat de gegevens met betrekking tot de bijdrage die ieder landbouwbedrijf levert tot de doelhabitats niet concreet beschikbaar zijn en waar, anderzijds, wordt overwogen dat er in Gooik volgens de huidige berekeningen slechts enkele oranje bedrijven zijn “met een eerder beperkte overschrijdingswaarde ten opzichte van de kritische depositiewaarde van de meest kritische doelhabitat”, zodat “structurele wijzigingen in de bedrijfsvoering niet meteen aan de orde zijn”.   

Tot slot stelt de Raad van State dat het Vlaams Gewest zich heeft gesteund op het PAS-significantiekader dat nav het Vlaamse PAS-arrest van de Raad voor Vergunningsbetwisting werd ingetrokken. In het goedgekeurde ruilverkavelingsplan wordt onder meer voorzien in de aanleg van nieuwe wegen, een parking en een uitkijktoren in de SBZ-H Kesterheide. Terecht wijst de verzoekende partij erop dat bij de beoordeling van deze ingrepen geen rekening mocht worden gehouden met het eventuele – en dus onzekere – positieve gevolg dat in de toekomst zou worden gegeven aan vrijblijvende aanbevelingen, aldus de Raad van State. 

De Raad van State komt tot de conclusie dat de effectenbeoordeling (PLAN-MER/passende beoordeling) niet voldoet en vernietigt de nuttigverklaring van ruilverkaveling Gooik. 

En nu? 

Door de vernietiging van het besluit van de bevoegde minister voor omgeving van 17 juli 2019 keren we terug naar de vorige fase in de procedure ruilverkaveling waarbij dus het onderzoek naar het nut nog lopende is en de milieueffectenrapportering en openbaar onderzoek opnieuw zullen gevoerd moeten worden. Hierna zal een nuttigverklaring volgen of een stopzetting naar het onderzoek van het nut van het ruilverkavelingsplan. Bij nuttigverklaring zal de ruilverkaveling uitgevoerd kunnen worden. Stopzetting van het onderzoek naar het nut wordt de procedure ruilverkaveling afgesloten. Een vraag die vele landbouwers zich dan stellen is wat er gebeurd met de reeds, door VLM, verworven gronden met oog op uitvoering van de ruilverkaveling. Naar alle waarschijnlijkheid zouden deze dan opnieuw verkocht worden volgens de gewone verkoopprocedure waarbij percelen die met recht van voorkoop door de VLM werden aangekocht eerst zullen worden aangeboden aan de oorspronkelijke kandidaat-kopers. Verder zullen er afspraken gemaakt moeten worden over de volgorde van de aankoopdossiers en verkoopmodaliteiten. Er heerst dus nog heel wat onduidelijkheid over wat er precies nog zal gebeuren in het kader van de lopende procedure ruilverkaveling Gooik, maar we blijven het dossier heel aandachtig volgen en houden jullie op de hoogte. 

Gemiste kans? 

Bedrijfsgilde Gooik is er altijd van overtuigd geweest dat er een aantal zeer belangrijke maatregelen in het ruilverkavelingsplan konden genomen worden die de toekomst van de Gooikse landbouw zou kunnen versterken. Denken we aan het ruilen van gronden, om zo efficiënter de gronden te kunnen bewerken en kortere afstanden af te leggen naar de percelen, het verbeteren van landbouwwegen waardoor oa de problematiek van modder op de weg zal verminderen, het herbekijken van erfdienstbaarheden waardoor er duidelijkheid is op het terrein, … Maar ook voor de bredere maatschappij zitten er mooie kansen in het plan denk maar aan de veilige fiets- en wandelwegen, het aanpakken van de erosieproblematiek, de versterking van (europese) natuurgebieden…  

Het zou een gemiste kans zijn voor de Gooikse landbouw als met het dit arrest het project van ruilverkaveling Gooik volledig verdwijnt. 

Met vragen kan je steeds bij ons terecht!