Is subirrigatie een oplossing bij droogte?

7 oktober 2021

Is het haalbaar om met water uit de Maaslandse grindplassen 2200 ha aan groenten ondergronds te irrigeren? De Bodemkundige Dienst van België gelooft in het potentieel van een ondergronds irrigatiesysteem en maakt met de steun van het provinciale Droogte Innovatie Fonds alvast een grondige analyse.

Druppelslangen

Irrigatie met behulp van druppelslangen die worden geplaatst op een diepte van 30 tot 50 cm is nieuw in Vlaanderen. Om dit te realiseren werd een uitgebreid proefveld aangelegd waarbij de nieuwste technologie wordt gebruikt om bijvoorbeeld ook de efficiëntiewinst te monitoren. Zo werden bodemvochtsensoren gekoppeld aan draadloze communicatiemodules om de vochtdynamiek bij subirrigatie nog beter in kaart te brengen. “Bij subirrigatie is die bodemvochtdynamiek geheel anders dan bij haspelberegening”, vertelt Pieter Janssens, onderzoeker van de Bodemkundige Dienst van België. “Rond de druppelslangen vormt zich een druppelkegel waardoor het bevochtigingspatroon waarschijnlijk heterogener is ten opzichte van het patroon bij haspelberegening.”

Naast de bodemvochtdynamiek wordt ook de ontwikkeling van het gewas nauwkeurig opgevolgd. De data van de bodemvochtsensoren en het verloop van de gewasontwikkeling bij wortelen worden gebruikt om een bodemwaterbalansmodel te kalibreren waarmee de watergebruiksefficiëntie van de subirrigatie wordt berekend. Of subirrigatie effectief efficiënter is, is nog maar de vraag. Omdat een deel van het irrigatiewater draineert, is het watergebruik bij de subirrigatie mogelijk minder efficiënt dan bij haspelberegening. De grootste winst die verwacht wordt is de besparing in energie gezien de druppelleidingen werken op lage druk.

Groenteteelt en subirrigatie

In dit demonstratieproject wordt het principe van subirrigatie in de groententeelt onderzocht. Bij groenten in openlucht is irrigatie een noodzaak om in droge periodes een goede productie met een goede kwaliteit te verkrijgen. Daarnaast is water nodig om de groenten na de oogst te wassen en om gewasbescherming toe te kunnen passen. “Het is de verantwoordelijkheid van ons allemaal om meer regenwater op te vangen en te infiltreren in het grondwater. Dit is de eerste maatregel die het risico op waterschaarste verkleint. Indien er dan toch irrigatie nodig is wordt dit uiteraard best toegepast op een efficiënte manier. Al zou ik toch de boodschap willen meegeven dat er geen voeding geproduceerd kan worden zonder water”, aldus Rik Ceyssens van Greenyard en tevens secretaris van CIRO. Indien gewassen op cruciale momenten zonder water zitten, bijvoorbeeld bij kieming of vruchtvorming kan een volledige oogst verloren zijn. De levende materie waarmee in de agrarische sector gewerkt wordt (planten, dieren) is een wezenlijk verschil met heel wat andere industriële sectoren waar een productieproces vaak tijdelijk helemaal stilgelegd kan worden om nadien zonder problemen weer op te starten. Het economisch verlies wanneer een teelt niet voorzien werd van het optimale vochtvoorziening is bovendien veel ruimer dan enkel de primaire productiederving op zich. Voedingsbedrijven hebben immers voldoende aanvoer nodig om hun producten te kunnen blijven produceren. Productieverliezen hebben dus ook een zware impact op voedingsbedrijven en hun tewerkstelling. Kortom het hele ketenverhaal staat of valt met de kwaliteit van het waterbeleid voor de agrarische sector.