Soja in 1.000 tuinen: naar zelfvoorziening in plantaardig eiwit

Eind december 2023 vond het slotevent plaats van het ‘Soja in 1000 tuinen’ project. Het Stripmuseum in Brussel was het decor waar de resultaten van drie jaar wetenschappelijk onderzoek tussen diverse onderzoeksinstellingen werden gepresenteerd.

Onder andere het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB), het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO), de Universiteit Gent en KU Leuven werkten samen om deze bevindingen aan het brede publiek voor te stellen.

Groot meerwaarde van burgeronderzoek

Hoewel zowel de huidige als de voormalige minister van Landbouw, respectievelijk Jo Brouns en Hilde Crevits, niet aanwezig konden zijn op de festiviteiten, slaagden ze er toch in om een positieve videoboodschap achter te laten. Ze prezen het succesvolle verloop van het project en benadrukten de grote meerwaarde van 'citizen science' onderzoek voor toekomstige initiatieven. Tijdens het evenement waren ook talrijke deelnemers aanwezig, de ‘citizen scientists’ zelf, die met een goed gevoel terugkeken op het gehele proces.

Soja blijft een cruciale grondstof in Vlaanderen, zowel voor de veevoederindustrie als voor de humane voedingssector. In 2021 lanceerde Vlaanderen de ‘Vlaamse eiwitstrategie 2021-2030’, waarin het streven naar meer zelfvoorzienendheid in de productie van plantaardige eiwitten, waaronder soja, centraal staat.

Drie jaar geleden namen meer dan 1000 burgers verspreid over heel Vlaanderen deel door soja in hun tuin te zaaien. Onderzoekers richtten hun aandacht op een specifieke groep bacteriën die in staat zijn stikstof uit de lucht (N2) om te zetten in een vorm die de sojaplant kan gebruiken.

Hierdoor zou de plant zelf in zijn stikstofbehoefte kunnen voorzien, waardoor landbouwers tijdens het groeiseizoen geen (extra) bemesting zouden hoeven toe te dienen. De huidige bacteriën die bij de sojateelt worden gebruikt, zijn van buitenlandse oorsprong en overleven moeilijk in onze koude bodems in het voorjaar. Dit leidt vaak tot een slechte inoculatie, wat op zijn beurt een negatief effect heeft op de opbrengst. In theorie zouden lokale bacteriën beter aangepast zijn aan deze koude voorjaarsomstandigheden.

De resultaten zijn veelbelovend

Meer dan 4.400 sojaplanten werden geëvalueerd, waarbij de geïdentificeerde bacteriën werden onderworpen aan tientallen groeikamerexperimenten en veldproeven. De resultaten zijn veelbelovend: Vlaamse bacteriën blijken in staat te zijn stikstof uit de lucht (N2) op te nemen en aan de sojaplanten af te geven. Bovendien tonen de veldproeven aan dat lokale bacteriën zowel de opbrengst als het eiwitgehalte van de bonen significant kunnen verhogen in vergelijking met buitenlandse bacteriën.

Verder onderzoek zal de laatste stap vormen in het Vlaamse soja-verhaal, namelijk de implementatie van lokale bacteriën in de praktijk. Zo komt Vlaanderen een stap dichterbij in het bereiken van zelfvoorziening in plantaardig eiwit.

Bron: Joke Pannecoucque en Margo Vermeersch.

Hieronder vind je de presentaties.